Шампоэг: Орегонның тарихи қаласы және алғашқы үкіметінің орны

Кіріспе

Шампоуг (айтылуы: /ʃæmˈpuːiː/, тарихи айтылуы: /ʃæmˈpuːɛɡ/) – АҚШ-тың Орегон штатындағы бұрынғы қала. Қазіргі кезде көшіп кеткен қала, ол 1840 жылдардың басында Уилламет аңғарындағы маңызды елді мекен болған. Орегон қаласы мен Салемнің арасында, ортасында орналасқан, Орегон аймағының алғашқы әкімшілігінің құрылған жері. Қалалық аудан Уиламет өзенінің оңтүстік жағалауында, Марион округінің солтүстігінде, Француз даласында, Ньюбергтен шамамен 8 шақырым (5 миль) оңтүстік-шығысқа қарай орналасқан. Қала қазір Орегон штатының паркі – Шампоуг мемлекеттік мұралық аймағының бір бөлігі. Шампоуг мемлекеттік паркінің тарихи археологиялық ауданы осы мұралық аймақтың ішінде орналасқан. "Шампоуг" атауы Калапуян тіліндегі [čʰámpuik] сөзінен келген, бұл [čʰa čʰíma púičuk] сөзінің қысқартылған түрі болуы мүмкін, ол жеуге жарамды [púičuk] түбіріне немесе ямпаға сілтеме жасайды.

Тарих

Шампойг 1840 жылдары қалада өткен бірқатар мәжілістер орны ретінде ең жақсы танымал. 1841 жылдың 7 ақпанында Уилламет аңғарының қоныс салушылары алғаш рет осында жиналды. Олар Орегон миссионері Джейсон Лиді төраға етіп сайлады және олардың елді мекендеріне қауіп төндіретін қасқырлар мәселесін шешу шараларын қарастырды. Бұл қаладағы «Қасқыр мәжілістері» сериясының біріншісі болды, ол азаматтық кодекстің негізін қалады. 1840 жылдардың ортасына қарай АҚШ пен Ұлыбритания арасындағы даулы Орегон аймағының иелігі мәселесі айқын бола бастады. 1843 жылдың 2 мамырында қалада уақытша үкімет құру керек пе, жоқ па, деген мәселе бойынша мәжіліс өтті. Бұл мәселе 52 дауысқа қарсы 50 дауыспен қабылданды. Уақытша үкімет құру үшін тоғыз өкілден тұратын топ тағайындалды, астана ретінде Шампойг таңдалды. Америка Құрама Штаттарының Конгресіне петиция жазылып, Вашингтонға, Д.С. қаласына жіберілді, оған Джон С. Фремонттың экспедициясымен Уилламет аңғарына келген Уильям Гилпин де көмектесті. Петицияны жеткізу үшін шығысқа сапар шеккен Гилпин Тынық мұхитының солтүстік-батысын қоныстандыруды насияттады, соның арқасында «Орегон қызылы» кеңіреген. Ол 1845 жылы Конгреске петицияны ұсынды. Орегон аймағының иелігі мәселесі келесі жылы, 1846 жылғы Орегон шартымен шешілді. Алайда, 1848 жылы Орегон территориясы құрылғанда, Шампойг астана болып таңдалмады. 1852 жылға қарай қала Уилламет өзенінен өтетін паром, Фрэнсис Петтигроув пен Алансон Биерске тиесілі қойма, бу кемесінің тоқтау орны, Гадсон Бэй компаниясына тиесілі астық сақтау қоймасы және пойыз кеңсесін қамтыды. Қоғамда 10 солтүстік-оңтүстік және 6 шығыс-батыс көшелері салынған. Шампойг сонымен қатар Шампойг – Сент-Пол жолы, Шампойг – Салем жолы, Шампойг – Орегон Сити жолы және Шампойг – ДеГюир паромы жолының тоғысқан жері болды. Саябақта 1863 жылы негізі салынған тарихи Бутвилл дүкені де орналасқан. Орегондағы ең көне жұмыс істейтін дүкен саналатын ол, Бутвилл қауымының жалғыз сақталған коммерциялық ғимараты. Шампойг мемлекеттік мұра аймағы – Шампойг мемлекеттік паркінің тарихи археологиялық ауданы, ол 1984 жылы тарихи орындардың ұлттық тізіміне енгізілді. Бұл жердегі маңызды археологиялық жаңалықтардың бірі – француз даласында табылған, әзірге сақталған жалғыз ерте үй. Дәлелдер көрсетіп тұрғандай, бұл Роберт Ньюэллдің алғашқы үйі болған.

Champoeg is best known as the site of a series of meetings held in the town during the 1840s. On February 7, 1841, Willamette Valley settlers convened there for the first time. They selected Oregon missionary Jason Lee as their chairman and considered measures to deal with problem of wolves menacing their settlements. It was to be the first in a series of "Wolf Meetings" at the town site that would establish the basis of civil codes. By the middle 1840s, the question of the possession of the disputed Oregon Country between the United States and the United Kingdom began to loom large. On May 2, 1843, a meeting was held at the town to determine whether a provisional government should be established. The measure passed by 52 to 50. A group of nine representatives was named to create a provisional government with Champoeg as its capital. A petition to the United States Congress was drafted and sent to Washington, D. C., with William Gilpin, who had helped draft the petition and came to the Willamette Valley with the expedition of John C. Frémont. On his journey eastward to deliver the petition, Gilpin evangelized for the settlement of the Pacific Northwest, helping to spread "Oregon fever". He presented the petition to Congress in 1845. The question of possession of the Oregon Country was settled the following year in the 1846 Oregon Treaty. When the Oregon Territory was organized in 1848, however, Champoeg was not chosen as the capital. Around 1852 the town had grown to include a ferry across the Willamette, a warehouse owned by Francis Pettygrove and Alanson Beers, a steamboat landing, a granary owned by the Hudson's Bay Company, and a stagecoach office. There were 10 north south streets and six east west streets laid out in the community. Champoeg was also the crossroads of the Champoeg St. Paul Road, Champoeg Salem Road, Champoeg Oregon City Road, and the Champoeg DeGuire's Ferry Road. Also located in the park is the Historic Butteville Store, which was founded in 1863. Considered the oldest operating store in Oregon, it is the last remaining commercial building of the nearby community of Butteville. The Champoeg State Heritage Area is the site of the Champoeg State Park Historic Archeological District, which was listed on the National Register of Historic Places in 1984. One of the important archeological finds at the site is the only mostly intact early homesite found so far on French Prairie. The evidence suggests that this was Robert Newell's first homesite.