Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Көп түсті басып шығару әдісі Баспа жасау әдісі
Method for making multi colour prints
the print making method
Хромолитография – көп түсті басып шығару әдісі. Осы түсті басып шығару түрі литография процесінен туындады және түсті басылған литографияның барлық түрлерін қамтиды. Хромолитография фотосуреттерді көшіру үшін қолданылғанда, «фотохром» термині жиі қолданылады. Литография – тегіс беттерге басып шығару әдісі, мұнда көтеріңкі бедер немесе ойыс интаглио техникаларының орнына тегіс баспа тақтасы қолданылады. Хромолитография 19 ғасырда дамыған көптеген түсті басып шығару әдістерінің ең табыстысы болды. Басқа әдістерді Якоб Кристоф Ле Блон, Джордж Бакстер және Эдмунд Эванс сияқты баспагерлер жасады, олар көбінесе әртүрлі түстермен бірнеше ағаш блоктарын пайдаланды. Қолмен бояу да маңызды қалды. Мысалы, 1875 жылға дейін Ұлыбританияның ресми Ordnance Survey карталарының элементтерін ұлдар қолмен бояды. Бастапқы хромолитографиялық техника әр түске бір литографиялық тас қолдануды қамтыды және ең жақсы сапалы нәтижелерге қол жеткізу үшін жасалғанда да өте қымбат болды. Хромолитографияны жасау үшін, қолданылған түстердің санына байланысты, тіпті өте білікті жұмысшыларға бірнеше ай уақыт қажет болуы мүмкін. Дегенмен, қолданылған түстердің санын азайту және кескіндегі егжей-тегжейді төмендету арқылы әлдеқайда арзан басылымдар жасауға болады. Жарнамалар сияқты арзан суреттер көбінесе бастапқы қара басылымға (әрқашан литография емес) көп сүйенді, содан кейін түстер басылып шығарылды. Бір кезде «хромо» деп аталған қымбат көшірме басылым жасау үшін литограф, алдында дайын картинасымен, көптеген тастарды сынақтарды пайдалана отырып, картинаға ең ұқсас болуы үшін біртіндеп жасап, түзетіп отырды, кейде ондаған қабаттар қолданды. Олеограф кейде хромолитографияның синонимі ретінде қолданылады, бірақ бұл майлы бояудың өзгеретін бетін имитациялау үшін, лакпен жағу немесе қандай да бір рельефтік өңдеу немесе мөр басу арқылы жасалған хромолитографияға қатысты. Басылым көбінесе матаға жабыстырылып, имитацияны күшейту үшін қайта жасалады.
Chromolithography is a method for making multi colour prints. This type of colour printing stemmed from the process of lithography, and includes all types of lithography that are printed in colour. When chromolithography is used to reproduce photographs, the term photochrome is frequently used. Lithography is a method of printing on flat surfaces using a flat printing plate instead of raised relief or recessed intaglio techniques. Chromolithography became the most successful of several methods of colour printing developed by the 19th century. Other methods were developed by printers such as Jacob Christoph Le Blon, George Baxter and Edmund Evans, and mostly relied on using several woodblocks with different colours. Hand colouring also remained important. For example, elements of the official British Ordnance Survey maps were coloured by hand by boys until 1875. The initial chromolithographic technique involved the use of multiple lithographic stones, one for each colour, and was still extremely expensive when done for the best quality results. Depending on the number of colours present, a chromolithograph could take even very skilled workers months to produce. However much cheaper prints could be produced by simplifying the number of colours used, and reducing the detail in the image. Cheaper images, like advertisements, relied heavily on an initial black print (not always a lithograph), on which colours were then overprinted. To make an expensive reproduction print, once referred to as a "chromo", a lithographer, with a finished painting in front of him, gradually created and corrected the many stones using proofs to look as much as possible like the painting, sometimes using dozens of layers. Oleograph is sometimes used as a synonym for a chromolithograph, but more properly refers to a chromolithograph that has then been treated to imitate the variable surface of an oil painting, either by brushing with varnish, or some form of embossing or stamping. The print is usually glued to canvas to further the imitation.
Процесс
Хромолитография – майдың суды қабылдамауына негізделген химиялық процесс. Сурет тас, зердалы мырыш немесе алюминий бетіне май негізінде жасалған пастель немесе сиямен салынады. Хромлитографияны өндіруде көбінесе әктас және мырыш қолданылады, себебі Hall-Heroult процесі ойлап табылғанға дейін алюминий өндірісі шектеулі болды. Сурет осы беттердің біріне салынғаннан кейін, май негізінде көшіру немесе баспа сиясымен бояудан бұрын, қалған бетін қорғау үшін сурет арабика қышқылының ерітіндісімен және әлсіз азот қышқылымен жабылады. Ақырғы басылымға шығар алдында сурет сынап басылып, кез келген қателіктері түзетіледі. Тікелей басып шығару кезінде сиялы сурет қысыммен қағаз бетіне жазық баспа машинасы арқылы көшіріледі. Оффсеттік жанама әдіс баспа бетінен қағазға суретті көшіретін резеңкемен қапталған цилиндрді пайдаланады. Түстерді түпнұсқаға жақын келтіру үшін қосымша тастар немесе пластиналар қолданылып, олардың үстіне басып шығарылуы мүмкін. Көп түсті жұмыстың дәл тіркелуі негізгі контурлы сурет және тіркеу сызықтары арқылы қамтамасыз етіледі, олар әрбір тасқа немесе пластинаға қатты немесе тональды сурет салынар алдында қолданылады. Бен-Дей техникасы тональдылық беру үшін көтерілген желатиндік нүктелі суретті пайдаланады. Аэрограф жұмсақ жиектер жасау үшін сияны шашыратады. Бұл – тональдылықтың екі түрі. Он екі түстің үстіне басылуы ерекше жағдай деп есептелмейді. Сондықтан әрбір қағаз беті баспа машинасынан соңғы басылымдағы түстер санына тең рет өтеді. Әрбір түс дұрыс орналасуы үшін әрбір тас немесе пластина қағазға дәл «тіркелуге» немесе сызықталуға тиіс.
Chromolithography is a chemical process based on the rejection of water by grease. The image is applied to stone, grained zinc or aluminium surfaces, with a grease based crayon or ink. Limestone and zinc are two commonly used materials in the production of chromolithographs, as aluminium production was limited before the invention of the Hall Heroult process. After the image is drawn onto one of these surfaces, the image is gummed up with a gum arabic solution and weak nitric acid to protect the remaining surface before inking up the image with oil based transfer or printing ink. Before final printing, the image is proof printed and any errors corrected. In the direct form of printing, the inked image is transferred under pressure onto a sheet of paper using a flat bed press. The offset indirect method uses a rubber covered cylinder that transfers the image from the printing surface to the paper. Colours may be overprinted by using additional stones or plates to achieve a closer reproduction of the original. Accurate registration for multi coloured work is achieved by the use of a key outline image and registration bars which are applied to each stone or plate before drawing the solid or tone image. Ben Day medium uses a raised gelatin stipple image to give tone gradation. An air brush sprays ink to give soft edges. These are just two methods used to achieve gradations of tone. The use of twelve overprinted colours would not be considered unusual. Each sheet of paper will therefore pass through the printing press as many times as there are colours in the final print. In order that each colour is placed in the right position, each stone or plate must be precisely 'registered,' or lined up, on the paper using a system of register marks.
Шығу тегі
Литографияны ойлап тапқан Алоис Сенфельдер өзінің 1818 жылғы "Vollstaendiges Lehrbuch der Steindruckerey" (Литографияның толық курсы) еңбегінде түсті литография тақырыбын енгізді, онда ол түспен басып шығару жоспарларын айтып, бір күні басып шығаруға болатын түстерді түсіндірді. Сенефелдер хромолитографияның жоспарларын жазса да, Франция мен Англия сияқты басқа елдердің баспагерлері де түсті басып шығарудың жаңа тәсілін іздестірді. 1837 жылы шілдеде Францияның Мюльхаус қаласынан Годфрой Энгельманн хромолитографияға патент алды. Көптеген хромолитографиялар қалалық аймақтарда жасалып, сатылды. Бастапқыда картиналар американдық үйлердің, сондай-ақ орта таптың үйлерінің әдекорленуі үшін қолданылды. Олар Азамат соғысынан кейін кең таралды, себебі олардың өндіріс құны төмен болды және жаппай өндіруге мүмкіндік берді, сонымен қатар бұл әдіс суреттерді қолмен боялған майлы суреттерге ұқсатуға мүмкіндік берді. Өндіріс құны төмен болғанымен, тек арзан хромолитографиялар үшін ғана, ал жоғары сапалы хромолардың өндірісі қымбатқа түсті, себебі олардың жасалуына бірнеше ай жұмыс және мыңдаған долларлық жабдықтар қажет болды. Хромолитографияларды жаппай өндіруге болатын болғанымен, тастарға түс салуға шамамен үш ай, ал мың данасын басып шығаруға тағы бес ай уақыт кетті. Хромолитографиялар американдық мәдениетте соншалықты танымал болды, сол дәуір "хромо өркениеті" деп аталды. Уақыт өте келе, Виктория дәуірінде хромолитографиялар балалар және көркем әдебиеттерге, сондай-ақ жарнамалық өнерге, сауда карточкаларына, таңбаларға және плакаттарға енді. Олар бұрын жарнамалар, танымал гравюралар, медициналық немесе ғылыми кітаптар үшін де қолданылған.
Alois Senefelder, the inventor of lithography, introduced the subject of coloured lithography in his 1818 Vollstaendiges Lehrbuch der Steindruckerey (A Complete Course of Lithography), where he told of his plans to print using colour and explained the colours he wished to be able to print someday. Although Senefelder recorded plans for chromolithography, printers in other countries, such as France and England, were also trying to find a new way to print in colour. Godefroy Engelmann of Mulhouse in France was awarded a patent on chromolithography in July 1837, Many of the chromolithographs were created and purchased in urban areas. The paintings were initially used as decoration in American parlours as well as for decoration within middle class homes. They were prominent after the Civil War because of their low production costs and ability to be mass produced, and because the methods allowed pictures to look more like hand painted oil paintings. Production costs were only low if the chromolithographs were cheaply produced, but top quality chromos were costly to produce because of the necessary months of work and the thousands of dollars worth of equipment that had to be used. Although chromos could be mass produced, it took about three months to draw colours onto the stones and another five months to print a thousand copies. Chromolithographs became so popular in American culture that the era has been labeled as "chromo civilization". Over time, during the Victorian era, chromolithographs populated children's and fine arts publications, as well as advertising art, in trade cards, labels, and posters. They were also once used for advertisements, popular prints, and medical or scientific books.
Хромолитографияға қарсылық
Хромолитографиялар сол кездегі қоғамда көптеген мақсаттарға қызмет етсе де, олардың нағыз емес екендігіне байланысты көптеген адамдар оларға қарсы болды. Жаңа өнер түрлері кейде олардың көрінеу алдамшылығынан "нағыз емес өнер" деп есептелді. Ол хромолитографиялар түпнұсқа суреттермен бірдей, тіпті олардан да жақсы көрінеді деп санды, және ол танымал суреттер негізінде белгілі хромолитографияларды жариялады, соның ішінде Истман Джонсонның "Жаланаш бала" атты суреті де бар.
Even though chromolithographs served many uses within society at the time, many were opposed to the idea of them because of their perceived lack of authenticity. The new forms of art were sometimes tagged as "bad art" because of their deceptive qualities. He felt that chromolithographs could look just as good as, if not better than, real paintings, and he published well known chromolithographs based on popular paintings, including one by Eastman Johnson entitled The Barefoot Boy.
Руфус Блис
Руфус Блис R. Bliss Mfg. Co. компаниясын құрды, ол 1832 жылдан 1914 жылға дейін Род-Айленд штатының Паутукет қаласында орналасқан. Блис компаниясы ағаштан жасалған қуыршақ үйлерге арналған қағаз литографиясымен ең көп танымал. Олар сонымен қатар қайықтар, пойыз және құрылыс блоктары сияқты көптеген басқа литографиялық ойыншықтар да жасады.
Rufus Bliss founded R. Bliss Mfg. Co., which was located in Pawtucket, Rhode Island from 1832 to 1914. The Bliss company is best known for their highly sought after paper litho on wood dollhouses. They also made many other lithoed toys, including boats, trains, and building blocks.
М. және Н. Ханхарт
1830 жылы Майкл Ханхарт Лондонда Годфрой Энгельманмен жұмыс істей бастады. Оның екі ұлы Майкл мен Николас есімдерімен аталатын фирма Шарлотта көшесінде, Фитцрой скверінде құрылды. Джозеф Вольф, Джозеф Смит, Дж. Г. Кеулеманс сияқты суретшілер оның тапсырысымен «Ибис» (1859–1874), Лондон зоологиялық қоғамының мәжіліс хаттамалары (1848–1900) және көптеген кітаптарда қолданылған табиғат тарихы суреттерін жасады. Николас Ханхарттың қайтысы мен жаңа баспа технологияларының дамуына байланысты компания 1902 жылы жұмысын тоқтатты.
Established in Mulhouse in 1830 by Michael Hanhart who initially worked with Godefroy Engelmann in London. The firm, established at Charlotte Street, Fitzroy Square, was named after his two sons Michael and Nicholas. Artists like Joseph Wolf, Joseph Smit, J G Keulemans and others worked for him to produce natural history illustrations that were used in the Ibis (1859–1874), Proceedings of the Zoological Society of London (1848–1900) and a range of books. The company wound up in 1902 after the death of Nicholas Hanhart and the rise of new printing techniques.
Қолданылуы
Хромолитографиялар қазіргі кезде жарнаманың орнына көбінесе көркем өнер ретінде қолданылады, оларды табу қиын, себебі олардың сақталуы нашар және оларды ыңғайлырақ, арзан баспа түрлерімен алмастырды. Көптеген хромолитографиялар оларды айналдырған қышқыл рамалардың әсерінен бүлінген. Бұрынырақ айтқандай, хромолитографиялардың өндіріс құны төмен болғанмен, түсті басылымдарды арзан және жылдам жаппай өндірудің жолын табуға тырысып жатты. Хромолитографияны сатып алу сурет сатып алуға қарағанда арзан болғанымен, ол кейіннен дамытылған басқа түсті басып шығару әдістерімен салыстырғанда әлі де қымбат болды. 1930 жылдардың соңында офсеттік баспа хромолитографияны толығымен ығыстырды. Литографияны табу немесе сатып алу үшін, түпнұсқа рамасымен және баспагердің мөрі бар мысалдарды іздеуге кеңес береді. Еуропалық және американдық хромолитографиялар әлі де кездеседі, олардың құны жүзден мыңдаған долларға дейін жетеді. Ең арзан хромолитографиялар еуропалық немесе Prang-ке қарағанда нашар танымал баспагерлер шығарғандары болып табылады.
Chromolithographs are mainly used today as fine art instead of advertisements, and they are hard to find because of poor preservation and the cheaper forms of printing that replaced them. Many chromolithographs have deteriorated because of the acidic frames surrounding them. As stated earlier, production costs of chromolithographs were low, but efforts were still being made to find a cheaper and faster way to mass produce coloured prints. Although purchasing a chromolithograph may have been cheaper than purchasing a painting, it was still expensive in comparison to other colour printing methods which were later developed. Offset printing replaced chromolithography in the late 1930s. To find or purchase a lithograph, some suggest searching for examples with the original frame as well as the publisher's stamp. Both European and American chromolithographs can still be found, and can range in cost from hundreds to thousands of dollars. The least expensive chromos tend to be European or produced by publishers who are less well known compared to Prang.