Қағаздағы су таңбалары: жасалуы, мақсаты және тарихы
Watermark
Қағаздағы су таңбалары – қалыптасудың алдын алу үшін қолданылатын идентификациялық белгі. Дайындалу әдістері, көріну деңгейі және анықтау жолдары туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қағазды қолдан жасаудың алдын алу үшін қағаздағы идентификациялық белгілер – су белгілері
Identification on paper to prevent counterfeiting
physical watermarks
Су белгісі – қағаздың қалыңдығы немесе тығыздығының өзгеруінен пайда болатын, жарық арқылы (немесе қараңғы фонда шағылысқан жарықпен) қарағанда жарықтық/қарлықтың әртүрлі деңгейлері түрінде көрінетін қағаздағы бейне немесе үлгі. Су белгілері пошта маркаларында, валютада және басқа да мемлекеттік құжаттарда қолдан жасауды болдырмау үшін қолданылады. Қағазда су белгісін жасаудың екі негізгі тәсілі бар: денди-ролл әдісі және күрделі цилиндрлі қалыптау әдісі. Су белгілерінің көріну деңгейі әртүрлі болады; кейбіреулерін қарапайым қараумен-ақ байқауға болады, ал басқаларын анықтау үшін зерттеу қажет. Су белгісін қағазға зақым келтірмей, анықтауға көмектесетін арнайы сұйықтықтар да жасалған. Су белгісі қағазды зерттеуде өте пайдалы, себебі оның көмегімен құжаттар мен өнер туындыларын жасалған мерзімін анықтауға, қағаздың өлшемдерін, фабриканың таңбасын және орналасқан жерін білуге, сондай-ақ қағаздың сапасын бағалауға болады. Бұл термин физикалық су белгілерімен ұқсас принциптерге негізделген цифрлық тәжірибелерді де сипаттау үшін қолданылады. Мысалы, компьютерде басылған материалға қосымша белгі салу арқылы бағдарламаның лицензияланбаған сынақ нұсқасынан жасалғанын анықтауға болады. Тағы бір мысал, музыка, бейне, сурет немесе басқа да файлға идентификациялық кодтарды цифрлық су белгісі ретінде енгізуге болады.
A watermark is an identifying image or pattern in paper that appears as various shades of lightness/darkness when viewed by transmitted light (or when viewed by reflected light, atop a dark background), caused by thickness or density variations in the paper. Watermarks have been used on postage stamps, currency, and other government documents to discourage counterfeiting. There are two main ways of producing watermarks in paper; the dandy roll process, and the more complex cylinder mould process. Watermarks vary greatly in their visibility; while some are obvious on casual inspection, others require some study to pick out. Various aids have been developed, such as watermark fluid that wets the paper without damaging it. A watermark is very useful in the examination of paper because it can be used for dating documents and artworks, identifying sizes, mill trademarks and locations, and determining the quality of a sheet of paper. The word is also used for digital practices that share similarities with physical watermarks. In one case, overprint on computer printed output may be used to identify output from an unlicensed trial version of a program. In another instance, identifying codes can be encoded as a digital watermark for a music, video, picture, or other file.
Тарих
Су белгілері алғаш рет 1282 жылы Италияның Фабриано қаласында қолданыла бастады. Ол кезде су белгілері қағаз дайындалатын кезеңде, қағаз әлі ылғал болғанда, қағаздың қалыңдығын өзгерту арқылы жасалатын.
Watermarks were first introduced in Fabriano, Italy, in 1282. At the time, watermarks were created by changing the thickness of paper during a stage in the manufacturing process when it was still wet.
Денди-ролл процесі
Көбінесе су белгісі қағаз өндірісі кезінде сумен жабылған металл мөрді қағазға басып шығу арқылы жасалатын. 1826 жылы Джон Маршаллдың денди-роллды ойлап табуы су белгісін жасау процесін революциялады және өндірушілерге қағазды су белгісімен белгілеуді жеңілдетті. Денди-ролл – терезе торына ұқсас материалмен қапталған, өрнегі бар жеңіл ролик. Жұқа сызықтар – денди-ролл осіне параллель жүретін жіптермен, ал қалың сызықтар – сырттан роликке жіптерді бекіту үшін шеңбер бойымен жүретін тізбекті жіптермен жасалады. Тізбекті жіптер жұқа жіптердің сыртында орналасқандықтан, олар қағаз массасындағы бедерге күштірек әсер етеді, сондықтан олардың көрінісі жұқа жіптерге қарағанда айқын болады. Бұл бедер қағаз талшықтарына беріледі, осы аймақта олардың қалыңдығы азаяды. Қағаздың өрнекті бөлігі жұқа болғандықтан, арқылы көбірек жарық өтеді, сондықтан ол айналасындағы қағаздан ақшыл көрінеді. Егер бұл сызықтар анық және параллель болса және/немесе су белгісі болса, онда қағаз жіпті қағаз деп аталады. Егер сызықтар тор сияқты көрінсе немесе ажыратылмаса және/немесе су белгісі болмаса, онда ол тегіс қағаз деп аталады. Бұл әдіс сызықты су белгілері деп аталады.
Traditionally, a watermark was made by impressing a water coated metal stamp onto the paper during manufacturing. The invention of the dandy roll in 1826 by John Marshall revolutionised the watermark process and made it easier for producers to watermark their paper. The dandy roll is a light roller covered by material similar to window screen that is embossed with a pattern. Faint lines are made by laid wires that run parallel to the axis of the dandy roll, and the bold lines are made by chain wires that run around the circumference to secure the laid wires to the roll from the outside. Because the chain wires are located on the outside of the laid wires, they have a greater influence on the impression in the pulp, hence their bolder appearance than the laid wire lines. This embossing is transferred to the pulp fibres, compressing and reducing their thickness in that area. Because the patterned portion of the page is thinner, it transmits more light through and therefore has a lighter appearance than the surrounding paper. If these lines are distinct and parallel, and/or there is a watermark, then the paper is termed laid paper. If the lines appear as a mesh or are indiscernible, and/or there is no watermark, then it is called wove paper. This method is called line drawing watermarks.
Цилиндрлік қалыптау процесі
Су белгісінің тағы бір түрі – цилиндрлі қалыптағы су белгісі. Бұл 1848 жылы алғаш қолданылған, тональды тереңдігі бар және сұр түсті кескінді құрайтын көлеңкелі су белгісі. Дэнди-роллға сымды жабудың орнына, көлеңкелі су белгісі роллдің өзіндегі рельефті бөліктер арқылы жасалады. Құрғаған соң қағазды тағы бір орап, бірдей қалыңдыққа, бірақ әртүрлі тығыздыққа ие су белгісін жасауға болады. Соның салдарынан шығатын су белгісі, Дэнди-ролл әдісімен жасалғандарға қарағанда әлдеқайда анық әрі толыққанды болады. Осы себепті цилиндрлі қалыптағы су белгісі қағазы банкноттар, паспорттар, автокөлік құжаттары және басқа да маңызды құжаттар үшін қолданылатын, қауіпсіздікті қамтамасыз ететін қағаздың басым түрі болып табылады.
Another type of watermark is called the cylinder mould watermark. It is a shaded watermark first used in 1848 that incorporates tonal depth and creates a greyscale image. Instead of using a wire covering for the dandy roll, the shaded watermark is created by areas of relief on the roll's own surface. Once dry, the paper may then be rolled again to produce a watermark of even thickness but with varying density. The resulting watermark is generally much clearer and more detailed than those made by the Dandy Roll process, and as such Cylinder Mould Watermark Paper is the preferred type of watermarked paper for banknotes, passports, motor vehicle titles, and other documents where it is an important anti counterfeiting measure.
Пошта маркаларында
Филателияда су белгісі – мөртаңбаның маңызды ерекшелігі және көбінесе кәдімгі және сирек мөртаңба арасындағы айырмашылықты құрайды. Егер коллекционерлер екі бірдей мөртаңбаны, бірақ әртүрлі су белгілерімен кездестірсе, әр мөртаңбаны жеке анықталатын шығарылым деп есептейді. «Классикалық» мөртаңбаның су белгісі – әрбір мөртаңбада бір рет немесе үзбей қайталанататын кішкентай тәж немесе басқа ұлттық символ. Су белгілері 19-шы және 20-шы ғасырдың басында мөртаңбалардың көпшілігінде кездесетін, бірақ кейіннен қолданылудан тоқтады, алайда кейбір елдер оларды пайдалануды жалғастыруда. Швейцарияның ерте мөртаңбаларында қолданылған «овал ішіндегі крест» дизайнына арналған қалыптаудың кейбір түрлері су белгісіне ұқсас, себебі қағаз жұқарақ болады, бірақ қалыпты су белгісінен гөрі өткір жиектерімен ерекшеленеді. Мөртаңба қағазының су белгілері әртүрлі суреттер, әріптер, сандар және бейнелемелерді көрсетеді. Мөртаңбаның су белгісін анықтау процесі өте оңай. Кейде мөртаңба қағазының су белгісін мөртаңбаның басылмаған артқы жағына қарап-ақ көруге болады. Көбінесе коллекционер су белгісін жақсы көру үшін бірнеше қарапайым құралдарды қолдануы керек. Мысалы, су белгісін уақытша көрсету үшін мөртаңбаның артқы жағына су белгісі сұйықтығын жағуға болады. Дегенмен, су белгісін анықтаудың қарапайым әдісін қолданған кезде де кейбір су белгілерін ажырату қиын болуы мүмкін. Сары және қызғылт сары түсті мөртаңбалардағы су белгілерін көру әсіресе қиын. Су белгілерін анықтау үшін коллекционерлер Morley Bright су белгісін анықтағыш және қымбат Safe Signoscope сияқты бірнеше механикалық құрылғыларды пайдаланады. Мұндай құрылғылар өте пайдалы, себебі оларды су белгісі сұйықтығын қолданбай-ақ пайдалануға болады, сонымен қатар коллекционерге су белгісін анықтау үшін оны ұзақ уақыт бойы қарап отыруға мүмкіндік береді.
In philately, the watermark is a key feature of a stamp, and often constitutes the difference between a common and a rare stamp. Collectors who encounter two otherwise identical stamps with different watermarks consider each stamp to be a separate identifiable issue. The "classic" stamp watermark is a small crown or other national symbol, appearing either once on each stamp or a continuous pattern. Watermarks were nearly universal on stamps in the 19th and early 20th centuries, but generally fell out of use, but some countries continue to use them. Some types of embossing, such as that used to make the "cross on oval" design on early stamps of Switzerland, resemble a watermark in that the paper is thinner, but can be distinguished by having sharper edges than is usual for a normal watermark. Stamp paper watermarks also show various designs, letters, numbers and pictorial elements. The process of bringing out the stamp watermark is fairly simple. Sometimes a watermark in stamp paper can be seen just by looking at the unprinted back side of a stamp. More often, the collector must use a few basic items to get a good look at the watermark. For example, watermark fluid may be applied to the back of a stamp to temporarily reveal the watermark. Even using the simple watermarking method described, it can be difficult to distinguish some watermarks. Watermarks on stamps printed in yellow and orange can be particularly difficult to see. A few mechanical devices are also used by collectors to detect watermarks on stamps such as the Morley Bright watermark detector and the more expensive Safe Signoscope. Such devices can be very useful for they can be used without the application of watermark fluid and also allow the collector to look at the watermark for a longer period of time to more easily detect the watermark.