Вольф сыйлығы: Математика саласындағы марапат

Кіріспе

Wolf Prize сыйлығының марапаттау саласы Израильдегі Wolf Foundation жыл сайын дерлік математика саласындағы Wolf Prize сыйлығын тағайындайды. Бұл 1978 жылдан бері табыс етіліп келе жатқан Foundation құрған алты Wolf Prize-дың бірі; қалғандары – ауыл шаруашылығы, химия, медицина, физика және өнер салаларында беріледі. 2013 және 2014 жылдары жүргізілген беделділік сауалнамасына сәйкес, математикадағы Wolf Prize сыйлығы Абель сыйлығы мен Филдс медалінен кейін математикадағы үшінші ең беделді халықаралық академиялық сыйлық болып саналады. Абель сыйлығы құрылғанға дейін, ол "математика бойынша Нобель сыйлығына" ең жақын теңдес болды, себебі Филдс медалі тек 40 жасқа толмаған математиктерге төрт жылда бір рет ғана беріледі. Wolf Prize сыйлығының ақшалай сыйлығы 100 000 АҚШ долларын құрайды.

Лауреаттар

Жыл Аты Ұлттығы Сілтеме 1978 Израиль Гельфанд функционалдық анализ, топтық өкілдік және математиканың көптеген салаларына және оның қолданылуына қосқан үлесі үшін. Карл Л. Сигель сандар теориясы, бірнеше күрделі айнымалылар теориясы және аспан механикасына қосқан үлесі үшін. 1979 Жан Лерей дифференциалдық теңдеулерді зерттеуге топологиялық әдістерді дамыту және қолдану бойынша пионерлік жұмысы үшін. Андре Вейль сандар теориясына алгебралық геометриялық әдістерді енгізгені үшін. 1980 Анри Картан алгебралық топология, күрделі айнымалылар, гомологиялық алгебра және математиктер буынына жетекшілік еткені үшін. Андрей Колмогоров Фурье анализі, ықтималдықтар теориясы, эргодикалық теория және динамикалық жүйелер саласындағы терең және түпнұсқалық жаңалықтары үшін. 1981 Ларс Ахлфорс геометриялық функциялар теориясындағы жаңа әдістерді жасағаны үшін. Оскар Зариски алгебралық геометрияның қазіргі заманғы көзқарасын коммутативтік алгебрамен біріктіру арқылы құрған. 1982 Хаслер Уитни алгебралық топология, дифференциалдық геометрия және дифференциалдық топология саласындағы негізгі жұмыстары үшін. Марк Крейн функционалдық анализ және оның қолданылуына қосқан маңызды үлесі үшін. 1983/84 Шиң Шен Черн барлық математикаға терең әсер еткен жаһандық дифференциалдық геометрияға қосқан ерекше үлесі үшін. Пол Эрдош сандар теориясы, комбинаторика, ықтималдықтар, жиын теориясы және математикалық анализге қосқан көптеген үлесі үшін және бүкіл әлемдегі математиктерді жеке түрде ынталандырғаны үшін. 1984/85 Кунихико Кодайра күрделі көптүрліліктерді және алгебралық сорттарды зерттеуге қосқан ерекше үлесі үшін. Ханс Леви жартылай дифференциалдық теңдеулердегі көптеген, қазір классикалық және маңызды дамуды бастағаны үшін. 1986 Сэмюэл Эйленберг алгебралық топология және гомологиялық алгебрадағы негізгі жұмысы үшін. Атле Селберг сандар теориясы және дискретті топтар мен автоморфтық формалар бойынша терең және түпнұсқалық жұмысы үшін. 1987 Киёши Ито таза және қолданбалы ықтималдықтар теориясына, әсіресе стохастикалық дифференциалдық және интегралдық есептеуді құруға қосқан негізгі үлесі үшін. Питер Лакс анализ және қолданбалы математиканың көптеген салаларына қосқан үлесі үшін. 1988 Фридрих Хирцебрук топология, алгебралық геометрия және дифференциалдық геометрия, алгебралық сандар теориясын біріктіретін ерекше жұмысы үшін; және математикалық ынтымақтастық пен зерттеулерді ынталандыру үшін. Ларс Хёрмандер заманауи анализдегі негізгі жұмысы үшін, атап айтқанда, сызықтық бөлшектік дифференциалдық теңдеулерге псевдодифференциалдық операторлар мен Фурье интегралды операторларын қолдануы үшін. 1989 Альберто Кальдерон жеке интегралды операторлар бойынша және олардың бөлшектік дифференциалдық теңдеулердегі маңызды проблемаларға қолданылуы бойынша негізгі жұмысы үшін. Джон Милнор геометриядағы тапқыр және өте түпнұсқалық жаңалықтары үшін, алгебралық, комбинаторлық және дифференциалдық тұрғыдан топологияда маңызды жаңа көріністер ашқаны үшін. 1990 Эннио Де Джорджи инновациялық идеялары мен бөлшектік дифференциалдық теңдеулер және вариациялар есебіндегі негізгі жетістіктері үшін. Илья Пьятецкий Шапиро біртекті күрделі домендер, дискретті топтар, өкілдік теориясы және автоморфтық формалар саласындағы негізгі үлесі үшін. 1991 Жыл сайын марапаттау болған жоқ. 1992 Леннарт Карлесон Фурье анализіне, күрделі анализге, квазиконформды бейнелеуге және динамикалық жүйелерге қосқан негізгі үлесі үшін. Джон Г. Томпсон шекті топтар теориясының барлық аспектілеріне және математиканың басқа салаларымен байланыстарына қосқан терең үлесі үшін. 1993 Михаил Громов жаһандық Риман және симплектикалық геометрияға, алгебралық топологияға, геометриялық топтар теориясына және бөлшектік дифференциалдық теңдеулер теориясына революциялық үлес қосқаны үшін; Жак Титс алгебралық және басқа топтар кластарының құрылымы теориясына және әсіресе ғимараттар теориясына пионерлік және негізгі үлес қосқаны үшін. 1994/95 Юрген Мозер Гамильтон механикасындағы тұрақтылық туралы негізгі жұмысы және сызықтық емес дифференциалдық теңдеулерге терең және ықпалды үлесі үшін. 1995/96 Роберт Лэнглендс сандар теориясы, автоморфтық формалар және топтық өкілдік салаларындағы пионерлік жұмысы мен ерекше түсінігі үшін. Эндрю Уайлс сандар теориясы мен оған байланысты салаларға қосқан керемет үлесі, негізгі болжамдардағы үлкен жетістіктері және Ферманың соңғы теоремасын шешкені үшін. 1996/97 Жозеф Б. Келлер электромагниттік, оптикалық және акустикалық толқын таралуына, сондай-ақ сұйық, қатты, кванттық және статистикалық механикаға қосқан терең және инновациялық үлесі үшін. Яков Г. Синай статистикалық механикадағы математикалық тұжырымдамалы әдістерге және динамикалық жүйелердің эргодикалық теориясына және физикадағы қолданылуына қосқан негізгі үлесі үшін. 1998 Жыл сайын марапаттау болған жоқ. 1999 Ласло Ловас комбинаторикаға, теориялық компьютерлік ғылымға және комбинаторлық оптимизацияға қосқан ерекше үлесі үшін. Элиас М. Штайн классикалық және Эвклидтік Фурье анализіне қосқан үлесі үшін және оның шешендік оқытуы мен жазуы арқылы жаңа буын аналитиктеріне ерекше әсер еткені үшін. 2000 Рауль Ботт топология және дифференциалдық геометриядағы терең жаңалықтары және олардың жалған топтарға, дифференциалдық операторларға және математикалық физикаға қолданылуы үшін. Жан-Пьер Серр топологияға, алгебралық геометрияға, алгебраға және сандар теориясына қосқан көптеген негізгі үлесі үшін және оның шабыттандыратын лекциялары мен жазулары үшін. 2001 Владимир Арнольд динамикалық жүйелер, дифференциалдық теңдеулер және ерекшеліктер теориясы сияқты математиканың көптеген салаларындағы терең және ықпалды жұмысы үшін. Сахарон Шелах математикалық логика мен жиын теориясына және математиканың басқа бөлімдеріндегі қолданылуына қосқан көптеген негізгі үлесі үшін. 2002/03 Микио Сато алгебралық анализді, гиперфункциялар теориясы және микрофункциялар теориясы, голономдық кванттық өріс теориясы және солитон теңдеулерінің біртұтас теориясын құрған. Джон Тейт алгебралық сандар теориясындағы негізгі ұғымдарды құрған. 2004 Жыл сайын марапаттау болған жоқ. 2005 Григорий Маргулис алгебраға, әсіресе жартылай қарапайым жалған топтардағы торлар теориясына және эргодикалық теорияға, өкілдік теориясына, сандар теориясына, комбинаторикаға және өлшемдер теориясына осының таңқаларлық қолданылуына қосқан монументалды үлесі үшін. Сергей Новиков алгебралық және дифференциалдық топологияға және математикалық физикаға, әсіресе алгебралық геометриялық әдістерді енгізуге қосқан негізгі және пионерлік үлесі үшін. 2006/07 Стивен Смейл дифференциалдық топологияны, динамикалық жүйелерді, математикалық экономиканы және математиканың басқа салаларын қалыптастыруда маңызды рөл атқарған революциялық үлесі үшін. Хиллел Фурстенберг эргодикалық теорияға, ықтималдыққа, топологиялық динамикаға, симметриялық кеңістіктердегі анализге және біртекті ағындарға қосқан терең үлесі үшін. 2008 Пьер Делинь аралас Ходж теориясы, Вейль болжамдары, Риман-Гильберт сәйкестігі және арифметикаға қосқан үлесі үшін. Филлип А. Гриффитс Ходж құрылымдарының өзгеруі, абелдік интегралдар периодының теориясы және күрделі дифференциалдық геометрияға қосқан үлесі үшін. Дэвид Б. Мамфорд алгебралық беттер, геометриялық инвариантты теория және қисықтар модулінің және тета функцияларының қазіргі заманғы алгебралық теориясын қалау үшін. 2009 Жыл сайын марапаттау болған жоқ. 2010 Шинг Тунг Яу геометриялық анализдегі жұмысы үшін, ол геометрия мен физиканың көптеген салаларына терең және күшті әсер еткен. Деннис П. Салливан алгебралық топология және конформдық динамикаға қосқан инновациялық үлесі үшін. 2011 Жыл сайын марапаттау болған жоқ. 2012 Майкл Ашбахер шекті топтар теориясы бойынша жұмысы үшін. Луис Каффарелли бөлшектік дифференциалдық теңдеулер бойынша жұмысы үшін. 2013 Джордж Д. Мостоу геометрияға негізгі және пионерлік үлес қосқаны үшін...

Year Name Nationality Citation 1978 Israel Gelfand for his work in functional analysis, group representation, and for his seminal contributions to many areas of mathematics and its applications. Carl L. Siegel for his contributions to the theory of numbers, theory of several complex variables, and celestial mechanics. 1979 Jean Leray for pioneering work on the development and application of topological methods to the study of differential equations. André Weil for his inspired introduction of algebraic geometric methods to the theory of numbers. 1980 Henri Cartan for pioneering work in algebraic topology, complex variables, homological algebra and inspired leadership of a generation of mathematicians. Andrey Kolmogorov for deep and original discoveries in Fourier analysis, probability theory, ergodic theory and dynamical systems. 1981 Lars Ahlfors for seminal discoveries and the creation of powerful new methods in geometric function theory. Oscar Zariski creator of the modern approach to algebraic geometry, by its fusion with commutative algebra. 1982 Hassler Whitney for his fundamental work in algebraic topology, differential geometry and differential topology. Mark Krein for his fundamental contributions to functional analysis and its applications. 1983/84 Shiing Shen Chern for outstanding contributions to global differential geometry, which have profoundly influenced all mathematics. Paul Erdős for his numerous contributions to number theory, combinatorics, probability, set theory and mathematical analysis, and for personally stimulating mathematicians the world over. 1984/85 Kunihiko Kodaira for his outstanding contributions to the study of complex manifolds and algebraic varieties. Hans Lewy for initiating many, now classic and essential, developments in partial differential equations. 1986 Samuel Eilenberg for his fundamental work in algebraic topology and homological algebra. Atle Selberg for his profound and original work on number theory and on discrete groups and automorphic forms. 1987 Kiyoshi Itō for his fundamental contributions to pure and applied probability theory, especially the creation of the stochastic differential and integral calculus. Peter Lax for his outstanding contributions to many areas of analysis and applied mathematics. 1988 Friedrich Hirzebruch for outstanding work combining topology, algebraic geometry and differential geometry, and algebraic number theory; and for his stimulation of mathematical cooperation and research. Lars Hörmander for fundamental work in modern analysis, in particular, the application of pseudo differential operators and Fourier integral operators to linear partial differential equations. 1989 Alberto Calderón for his groundbreaking work on singular integral operators and their application to important problems in partial differential equations. John Milnor for ingenious and highly original discoveries in geometry, which have opened important new vistas in topology from the algebraic, combinatorial, and differentiable viewpoint. 1990 Ennio De Giorgi for his innovating ideas and fundamental achievements in partial differential equations and calculus of variations. Ilya Piatetski Shapiro for his fundamental contributions in the fields of homogeneous complex domains, discrete groups, representation theory and automorphic forms. 1991 No award 1992 Lennart Carleson for his fundamental contributions to Fourier analysis, complex analysis, quasi conformal mappings and dynamical systems. John G. Thompson for his profound contributions to all aspects of finite group theory and connections with other branches of mathematics. 1993 Mikhail Gromov for his revolutionary contributions to global Riemannian and symplectic geometry, algebraic topology, geometric group theory and the theory of partial differential equations; Jacques Tits for his pioneering and fundamental contributions to the theory of the structure of algebraic and other classes of groups and in particular for the theory of buildings. 1994/95 Jürgen Moser for his fundamental work on stability in Hamiltonian mechanics and his profound and influential contributions to nonlinear differential equations. 1995/96 Robert Langlands for his path blazing work and extraordinary insight in the fields of number theory, automorphic forms and group representation. Andrew Wiles for spectacular contributions to number theory and related fields, major advances on fundamental conjectures, and for settling Fermat's Last Theorem. 1996/97 Joseph B. Keller for his profound and innovative contributions, in particular to electromagnetic, optical, and acoustic wave propagation and to fluid, solid, quantum and statistical mechanics. Yakov G. Sinai for his fundamental contributions to mathematically rigorous methods in statistical mechanics and the ergodic theory of dynamical systems and their applications in physics. 1998 No award 1999 László Lovász for his outstanding contributions to combinatorics, theoretical computer science and combinatorial optimization. Elias M. Stein for his contributions to classical and Euclidean Fourier analysis and for his exceptional impact on a new generation of analysts through his eloquent teaching and writing. 2000 Raoul Bott for his deep discoveries in topology and differential geometry and their applications to Lie groups, differential operators and mathematical physics. Jean Pierre Serre for his many fundamental contributions to topology, algebraic geometry, algebra, and number theory and for his inspirational lectures and writing. 2001 Vladimir Arnold for his deep and influential work in a multitude of areas of mathematics, including dynamical systems, differential equations, and singularity theory. Saharon Shelah for his many fundamental contributions to mathematical logic and set theory, and their applications within other parts of mathematics. 2002/03 Mikio Sato for his creation of algebraic analysis, including hyperfunction theory and microfunction theory, holonomic quantum field theory, and a unified theory of soliton equations. John Tate for his creation of fundamental concepts in algebraic number theory. 2004 No award 2005 Gregory Margulis for his monumental contributions to algebra, in particular to the theory of lattices in semi simple Lie groups, and striking applications of this to ergodic theory, representation theory, number theory, combinatorics, and measure theory. Sergei Novikov for his fundamental and pioneering contributions to algebraic and differential topology, and to mathematical physics, notably the introduction of algebraic geometric methods. 2006/07 Stephen Smale for his groundbreaking contributions that have played a fundamental role in shaping differential topology, dynamical systems, mathematical economics, and other subjects in mathematics. Hillel Furstenberg for his profound contributions to ergodic theory, probability, topological dynamics, analysis on symmetric spaces and homogeneous flows. 2008 Pierre Deligne for his work on mixed Hodge theory; the Weil conjectures; the Riemann Hilbert correspondence; and for his contributions to arithmetic. Phillip A. Griffiths for his work on variations of Hodge structures; the theory of periods of abelian integrals; and for his contributions to complex differential geometry. David B. Mumford for his work on algebraic surfaces; on geometric invariant theory; and for laying the foundations of the modern algebraic theory of moduli of curves and theta functions. 2009 No award 2010 Shing Tung Yau for his work in geometric analysis that has had a profound and dramatic impact on many areas of geometry and physics. Dennis P. Sullivan for his innovative contributions to algebraic topology and conformal dynamics. 2011 No award 2012 Michael Aschbacher for his work on the theory of finite groups. Luis Caffarelli for his work on partial differential equations. 2013 George D. Mostow for his fundamental and pioneering contribution to geometry and Lie group theory. Michael Artin for his fundamental contributions to algebraic geometry, both in commutative and noncommutative. 2014 Peter Sarnak for his deep contributions in analysis, number theory, geometry, and combinatorics. 2015 James G. Arthur for his monumental work on the trace formula and his fundamental contributions to the theory of automorphic representations of reductive groups. 2016 No award 2017 Richard Schoen for his contributions to geometric analysis and the understanding of the interconnectedness of partial differential equations and differential geometry. Charles Fefferman for his contributions in a number of mathematical areas including complex multivariate analysis, partial differential equations and sub elliptical problems. 2018 Alexander Beilinson for their work that has made significant progress at the interface of geometry and mathematical physics. Vladimir Drinfeld 2019 Jean Francois Le Gall for his several deep and elegant contributions to the theory of stochastic processes. Gregory Lawler for his comprehensive and pioneering research on erased loops and random walks. 2020 Simon K. Donaldson for their contributions to differential geometry and topology. Yakov Eliashberg 2021 No award 2022 George Lusztig for his groundbreaking contributions to representation theory and related areas. 2023 Ingrid Daubechies for her work in wavelet theory and applied harmonic analysis.