Кіріспе
Британдық-ливандық математик (1929–2019)
Атия 1997 жылдан 2002 жылға дейін Ғылым және әлемдік мәселелер жөніндегі Пугаш конференциясының президенті болды. Ол сондай-ақ Халықаралық мәселелер жөніндегі академияаралық панельдің, Еуропа академиялары қауымдастығының (ALLEA) және Еуропа математикалық қоғамының (EMS) құрылуына үлес қосты. Ұлыбританияда ол Кембридждегі Исаак Ньютон математикалық ғылымдар институтын құруға қатысып, оның алғашқы директоры болды (1990–1996). Ол Корольдік қоғамның президенті (1990–1995), Кембридждегі Тринити колледжінің магистрі (1990–1997) болды. 1997 жылдан 2019 жылы қайтыс болғанға дейін Эдинбург университетінің құрметті профессоры қызметін атқарды. Ол Джеймс Клерк Максвелл қорының мүшесі болды. Атияның математикалық әріптестері Рауль Ботт, Фридрих Хирцебрук және Исадор Сингер болды, ал оның шәкірттері Грейм Сегал, Найджел Хичин, Саймон Дональдсон және Эдвард Виттен еді. Хирцебрухпен бірге ол алгебралық топологияның маңызды құралы – топологиялық K-теорияның негізін қалады, ол кеңістіктердің бұрылу мүмкіндіктерін сипаттайды. Оның ең танымал нәтижесі – Атия-Сингер индекстік теоремасы, ол 1963 жылы Сингермен бірге дәлелденді және дифференциалдық теңдеулердің тәуелсіз шешімдерінің санын есептеуде қолданылады. Оның кейінгі жұмыстарының бір бөлігі теориялық физикадан, атап айтқанда, кванттық өріс теориясындағы кейбір түзетулерге жауапты инстантондар мен монопольдерден шабыт алды. Ол 1966 жылы Филдс медалімен және 2004 жылы Абель сыйлығымен марапатталды.
Алгебралық геометрия (19521958)
Атияның алгебралық геометрияға арналған алғашқы еңбектері (және кейбір жалпы еңбектері) оның жинақталған еңбектерінің бірінші томында қайта басылған. Студент кезінде Атия классикалық проективті геометрияға қызығушылық танытып, өзінің алғашқы мақаласын жазды: бұрылған кубикалар туралы қысқа ескерту. Ол В. В. Д. Ходжтың жетекшілігімен зерттеу жұмыстарын бастады және 1954 жылғы Смит сыйлығын жеңіп алды, бұл оның математиканы жалғастыруына ықпал етті, архитектура мен археология сияқты басқа қызығушылықтарына ауысудың орнына. Ходжпен бірге докторлық диссертациясы алгебралық сорттардағы екінші түрдегі интегралдар теориясына қатысты Соломон Лефшецтің теориялық тәсіліне арналған, және ол Принстонның Жоғары оқу институтына бір жылға шақырылды. Принстонда ол эллиптік қисықтағы векторлық шоғырларды жіктеді (Александр Гротендиктің 0-туқымды қисықтағы векторлық шоғырларын жіктеуін кеңейте отырып), кез келген векторлық шоғырдың (негізінен бірегей) ыдырамайтын векторлық шоғырлардың қосындысы екенін көрсетті, содан кейін берілген дәрежедегі және оң өлшемді ыдырамайтын векторлық шоғырлар кеңістігін эллиптік қисықпен сәйкестендіруге болатынын көрсетті. Ол сондай-ақ беттердегі екі реттік нүктелерді зерттеді, бұл 3-бүктемелердің арнайы бирационалдық түрленуі, кейіннен Шигефуми Моридің 3-бүктемелердің минималды модельдері жөніндегі жұмысында кеңінен қолданылған. Атияның флопы K3 беттерінің әмбебап белгіленген отбасы Хаусдорф емес екенін көрсету үшін де қолданылуы мүмкін.
К-теориясы (1959-1974)
Атияның К теориясы бойынша еңбектері, оның ішінде К теориясы туралы кітабы, жинақталған еңбектерінің 2-томында қайта басылған. Векторлық бундельдің ең қарапайым тривиальды емес мысалы — Мёбиус жолағы (оң жақта суретте): шеңбер үстіндегі 1-дәрежелі векторлық бундельді бейнелейтін, бұралған қағаз жолағы (аталған шеңбер Мёбиус жолағының орта сызығы). К теориясы — бұл мысалдың жоғары өлшемді аналогтарымен жұмыс жасау құралы, яғни жоғары өлшемді бұрылыстарды сипаттау үшін: кеңістіктің К тобының элементтері оның үстіндегі векторлық бундельдермен бейнеленеді, сондықтан Мёбиус жолағы шеңбердің К тобының элементін көрсетеді. Топологиялық К теориясын Атия және Фридрих Хирцебрух ашқан, олар Гротендиктің Гротендик-Риман-Рох теоремасын дәлелдеуінен және Ботттың кезеңділік теоремасы бойынша жұмысынан шабыттанды. Бұл мақалада тек нөлдік К тобы талқыланды; олар оны көп ұзамай барлық дәрежедегі К топтарына кеңейтіп, жалпыланған кохомология теориясының алғашқы (тривиальды емес) мысалын берді. Бірнеше нәтиже жаңадан енгізілген К теориясы кейбір жағынан қарапайым кохомология теориясынан күштірек екенін көрсетті. Атия және Тодд К теориясын Джеймс саны үшін Борел және Серрдің қарапайым кохомологиясын пайдаланып табылған төменгі шектерді жақсарту үшін қолданды, бұл күрделі Стифель көптүрлілігінен сфераға дейінгі картаның қимасы болған кезде сипатталады. (Адамс және Грант Уокер кейіннен Атия және Тодд тапқан шекара ең жақсы екенін көрсетті.) Атия және Хирцебрух К теориясын Стинрод операциялары мен Тодд кластары арасындағы кейбір қатынастарды түсіндіру үшін пайдаланды, бұл Хирцебрух бірнеше жыл бұрын байқаған болатын. Дж. Ф. Адамстың Хопф инвариантты бірлік мәселесін шешуі өте ұзақ және күрделі болды, ол екіншілік кохомология операцияларын қолданды. Атия К теориясындағы негізгі операцияларды қолданып, бірнеше жол ғана алатын қысқа шешім беруге болатынын көрсетті, ал Адамспен бірлесіп жұмыс істеуде ол тақ алғашқы сандардағы нәтижеге ұқсас екенін дәлелдеді. Атия-Хирцебрух спектрлік тізбегі кеңістіктің қарапайым кохомологиясын оның жалпыланған кохомология теориясымен байланыстырады. Шекті топ G үшін оның жіктейтін кеңістігінің К теориясы, BG, оның таңбалық сақинасының толықтырылуына изоморфты: Сол жылы олар G үшін кез келген тығыз байланысқан Лай тобы үшін нәтижені дәлелдеді. Нәтиже Грэме Сигалдың диссертациясынан алынған нәтижелерді қосу арқылы барлық ықшам Лай топтарына таралуы мүмкін болса да, бұл кеңейту күрделі болды. Алайда, қарапайым және жалпы дәлелдеу эквивариантты К теориясын енгізу арқылы жасалды, яғни G векторлық бундельдерінің эквиваленттік сыныптары ықшам G кеңістігі X үстінде. Бұл жағдайда X-тің эквивариантты К теориясының толықтырылуы кеңістіктің қарапайым К теориясына изоморфты болып табылады, ол BG-ге X талшығымен өтеді: бастапқы нәтиже X нүктесін алу арқылы алынды: сол жақ R(G) және оң жақ K(BG) толықтырылуына дейін қысқартылды. Толығырақ ақпарат алу үшін Atiyah-Segal толықтыру теоремасына қараңыз. Ол бордизм және кобордизм деп аталатын жаңа жалпыланған гомология және комология теорияларын анықтады және Рене Том, К.Т.С. Уолл және басқалар тапқан көптүрлілік кобордизмі туралы терең нәтижелердің көбісі осы комология теориялары туралы мәлімдемелер ретінде қайта түсіндірілуі мүмкін екенін атап өтті. Осы кохомология теорияларының кейбіреулері, әсіресе күрделі кобордизм, белгілі ең күшті кохомология теорияларының бірі болып шықты. Ол шекті кешенді X-тің J тобы J(X) -ді енгізді, ол сфералық бундельдердің тұрақты талшық гомотопиясының баламалылық сыныптарының тобы ретінде анықталды; бұл кейіннен Дж. Ф. Адамс бірқатар мақалаларда егжей-тегжейлі зерттеді, бұл Адамс болжамдарына әкелді. Хирцебрухпен бірге ол Гротендик-Риман-Рох теоремасын күрделі аналитикалық ендірулерге дейін кеңейтті, олар интегралды кохомология үшін Ходж болжамының жалған екенін көрсетті. Рационалды кохомология үшін Ходж болжамы 2008 жылдан бастап шешілмеген үлкен мәселе болып табылады. Ботттың кезеңділік теоремасы Атияның К теориясы бойынша жұмысының негізгі тақырыбы болды және ол оған бірнеше рет қайта оралып, дәлелді бірнеше рет қайталап, оны жақсырақ түсіну үшін қайта қарады. Ол Боттпен бірге элементар дәлелді жасады және оның басқа нұсқасын өз кітабында берді. Ботт пен Шапиромен бірге ол Ботт кезеңділігінің Клиффорд алгебраларының кезеңділігімен байланысын талдады; бұл мақалада кезеңділік теоремасының дәлелі болмаса да, Р. Вуд көп ұзамай осыған ұқсас дәлелді тапты. Ол эллиптикалық операторларды пайдаланып бірнеше жалпыламалардың дәлелін тапты; бұл жаңа дәлел оның Ботттың бастапқы кезеңділік теоремасының әсіресе қысқа және оңай дәлелін беру үшін қолданған идеясын пайдаланды.
The same year they proved the result for G any compact connected Lie group. Although soon the result could be extended to all compact Lie groups by incorporating results from Graeme Segal's thesis, that extension was complicated. However a simpler and more general proof was produced by introducing equivariant K theory, i. e. equivalence classes of G vector bundles over a compact G space X. It was shown that under suitable conditions the completion of the equivariant K theory of X is isomorphic to the ordinary K theory of a space, , which fibred over BG with fibre X:
The original result then followed as a corollary by taking X to be a point: the left hand side reduced to the completion of R(G) and the right to K(BG). See Atiyah–Segal completion theorem for more details. He defined new generalized homology and cohomology theories called bordism and cobordism, and pointed out that many of the deep results on cobordism of manifolds found by René Thom, C. T. C. Wall, and others could be naturally reinterpreted as statements about these cohomology theories. Some of these cohomology theories, in particular complex cobordism, turned out to be some of the most powerful cohomology theories known. He introduced the J group J(X) of a finite complex X, defined as the group of stable fiber homotopy equivalence classes of sphere bundles; this was later studied in detail by J. F. Adams in a series of papers, leading to the Adams conjecture. With Hirzebruch he extended the Grothendieck–Riemann–Roch theorem to complex analytic embeddings, they showed that the Hodge conjecture for integral cohomology is false. The Hodge conjecture for rational cohomology is, as of 2008, a major unsolved problem. The Bott periodicity theorem was a central theme in Atiyah's work on K theory, and he repeatedly returned to it, reworking the proof several times to understand it better. With Bott he worked out an elementary proof, and gave another version of it in his book. With Bott and Shapiro he analysed the relation of Bott periodicity to the periodicity of Clifford algebras; although this paper did not have a proof of the periodicity theorem, a proof along similar lines was shortly afterwards found by R. Wood. He found a proof of several generalizations using elliptic operators; this new proof used an idea that he used to give a particularly short and easy proof of Bott's original periodicity theorem.
Индекс теориясы (1963-1984)
Атияның индекс теориясы бойынша еңбектері оның жинақталған еңбектерінің 3 және 4-томдарында қайта басылған. Дифференциалдық оператордың индексі тәуелсіз шешімдердің санымен тығыз байланысты (дәлірек айтқанда, ол дифференциалдық оператор мен оның қосымша операторының тәуелсіз шешімдері сандарының айырмасы). Математикадағы көптеген қиын және негізгі проблемалар бар, оларды дифференциалдық оператордың тәуелсіз шешімдерінің санын табу проблемасына оңай келтіруге болады. Сондықтан, егер дифференциалдық оператордың индексін табуға мүмкіндік болса, осы проблемаларды жиі шешуге болады. Атия-Сингер индекс теоремасы осылай жұмыс істейді: ол белгілі бір дифференциалдық операторлардың индексі үшін формула береді, ол топологиялық инварианттар арқылы беріледі, олар өте күрделі көрінеді, бірақ практикада әдетте есептеу оңай. Бірнеше терең теоремалар, мысалы, Хирцебрух-Риман-Рох теоремасы, Атия-Сингер индекс теоремасының ерекше жағдайлары болып табылады. Шындығында, индекс теоремасы күшті нәтиже берді, өйткені оның дәлелі барлық тығыз күрделі көптүрліліктерге қатысты, ал Хирцебрухтың дәлелі тек проективті көптүрліліктер үшін ғана жұмыс істеді. Сондай-ақ көптеген жаңа қолданыстар болды: мысалы, инстантонның модульдік кеңістіктерінің өлшемдерін есептеу. Индекс теоремасын «кері» де қолдануға болады: индекс, әрине, бүтін сан, сондықтан оның формуласы да бүтін санды беруі керек, бұл кейде көптүрліліктердің инварианттарына қатысты нақты интегралдық шарттарды береді. Бұған мысал ретінде индекс теоремасынан туындайтын Рохлин теоремасын келтіруге болады. Эллипстік дифференциалдық операторлар үшін индекс проблемасын 1959 жылы Гельфанд қойған. Ол индекстің гомотопиялық инварианттығын байқады және оны топологиялық инварианттар арқылы табуға болатын формула іздеді. Кейбір ынталандыратын мысалдарға Риман-Рох теоремасы және оның жалпылануы, Хирцебрух-Риман-Рох теоремасы және Хирцебрухтың қолтаңба теоремасы кірді. Хирцебрух пен Борель спиндік көптүрліліктің Â туысының интегралдығын дәлелдеді, ал Атия бұл интегралдылықты Дирак операторының индексі ретінде түсіндіруге болады деп ұсынды (ол 1961 жылы Атия мен Сингер қайта тапқан). Атия-Сингер теоремасының алғашқы жариялануы олардың 1963 жылғы мақаласында болды. Бұл хабарламада келтірілген дәлелдеме Хирцебрухтың Хирцебрух-Риман-Рох теоремасының дәлелімен шабыттандырылды және олар ешқашан жарияламады, бірақ ол Палас кітабында сипатталған. Олардың алғашқы жарияланған дәлелі Гротендиктің Гротендик-Риман-Рох теоремасының дәлеліне көбірек ұқсас болды, олар бірінші дәлелдің кобордизм теориясын К-теориямен алмастырды және олар бұл тәсілді 1968 жылдан 1971 жылға дейінгі бірқатар мақалаларда әртүрлі жалпыламалардың дәлелдемелерін беру үшін қолданды. Тек бір эллипстік оператордың орнына, Y кеңістігімен параметрленген эллипстік операторлар отбасын қарастыруға болады. Бұл жағдайда индекс Y-дің K-теориясының элементі болып табылады, бүтін сан емес. Егер отбасындағы операторлар нақты болса, онда индекс Y-дің нақты K-теориясында жатыр. Бұл қосымша ақпарат береді, өйткені Y-дің нақты K-теориясынан күрделі K-теориясына дейінгі карта әрқашан инъективті бола бермейді. Боттпен бірге Атия эллипстік операторлар үшін Лефшецтің тұрақты нүктелік формуласының аналогын тапты, бұл эллипстік кешеннің эндоморфизміне Лефшец санын эндоморфизмнің тұрақты нүктелерінің қосындысы ретінде береді. Олардың формуласына ерекше жағдайлар ретінде Вейлдің мінездемелік формуласы және күрделі көбейтумен эллипстік қисықтар туралы бірнеше жаңа нәтижелер кірді, олардың кейбіреулеріне сарапшылар бастапқыда сенбеді. Атия мен Сегал осы тұрақты нүкте теоремасын индекс теоремасымен келесідей біріктірді. Егер компактты көптүрлі X-те топ G-дің компактты топтық әрекеті болса, эллипстік оператормен ауысып, онда индекс теоремасындағы қарапайым K-теориясын эквивариантты K-теориясымен алмастыруға болады. Тривиалды топтар үшін G бұл индекс теоремасын береді, ал шекті топ G оқшауланған тұрақты нүктелермен әрекет етсе, Атия-Ботт тұрақты нүкте теоремасын береді. Жалпы алғанда, ол индексті G тобының тұрақты нүктелік субкөптүрліліктерінің қосындысы ретінде береді. Атия Хёрманде және Гельфанд тәуелсіз түрде қойған мәселені шешті, аналитикалық функциялардың күрделі күштерінің үлестірілімдерді анықтайтыны туралы. Атия Хиронаканың сингулярлықтарды шешу әдісін қолдана отырып, осы сұраққа оң жауап берді. Бір уақытта Ж. Бернштейн тапқыр және қарапайым шешім тапты, оны Атия да талқылады. Эквивариантты индекс теоремасын қолдана отырып, Атия мен Хирцебрух шеңберлік әрекеттері бар көптүрліліктердің Â туысы жоқ екенін көрсетті. (Лихнерович оң скалярлық қисықтығы бар көптүрліліктің Â туысы жоқ екенін көрсетті.) Элмер Риспен бірге Атия проективті кеңістіктегі топологиялық және голоморфты векторлық шоқтардың арақатынасын зерттеді. Олар ең жақсы белгісіз жағдайды шешті, проективті 3 кеңістігіндегі барлық 2 ранктік векторлық шоқтардың голоморфтық құрылымы бар екенін көрсетті. Хоррокс бұрыннан осындай векторлық шоқтардың кейбір емес мысалдарын тапқан, оларды кейінірек Атия 4 сферасындағы инстантонды зерттеуде қолданды. Атия, Ботт және Виджай К. Патоди жылу теңдеуін пайдаланып индекс теоремасының жаңа дәлелін берді. Егер көптүрлілік шекараға ие болса, онда эллипстік оператордың индексі шектеулі болуын қамтамасыз ету үшін оператор доменіне кейбір шектеулер қою қажет. Бұл шарттар жергілікті болуы мүмкін (мысалы, домендегі бөлімдер шекарада жоғалып кететінін талап ету) немесе күрделі жаһандық шарттар (мысалы, домендегі бөлімдер кейбір дифференциалдық теңдеуді шешетінін талап ету). Жергілікті жағдай Атия мен Боттпен зерттелді, бірақ олар көптеген қызықты операторлардың (мысалы, қолтаңба операторы) жергілікті шекаралық шарттарға ие емес екенін көрсетті. Бұл операторларды басқару үшін Атия, Патоди және Сингер көптүрлілікке шекара бойымен цилиндрді қосып, содан кейін доменді цилиндр бойымен квадраттық интегралданатын бөлімдермен шектеуге баламалы жаһандық шекаралық шарттарды енгізді және сонымен қатар Атия-Патоди-Сингер эта инвариантын енгізді. Бұл спектралды асимметрия туралы бірқатар мақалаларға әкелді, олар кейінірек теориялық физикада, әсіресе Виттеннің аномалиялар туралы жұмысында күтпеген жерде қолданылды. Сызықтық гиперболалық дербес дифференциалдық теңдеулердің фундаментальды шешімдерінің жиі Петровскийдің бос кеңістіктері бар: олардың бірдей жоғалып кететін аймақтары. Бұл 1945 жылы И.Г. Петровский зерттеді, ол қай аймақтар бос екенін сипаттайтын топологиялық шарттарды тапты. Ботт пен Ларс Гардингпен бірлесіп, Атия Петровскийдің жұмысын жаңарту және жалпылауға арналған үш мақала жазды. Атия дискрет топпен әрекет ететін және ықшам бөліндіге ие болған кейбір ықшам емес көптүрліліктерге индекс теоремасын қалай кеңейтуге болатынын көрсетті. Бұл жағдайда эллипстік оператордың ядросы әдетте шексіз өлшемді, бірақ фон Нейман алгебрасының модулінің өлшемі арқылы шектеулі индекс алуға болады; бұл индекс әдетте нақты сан болып табылады, бүтін сан емес. Бұл нұсқа L2 индекс теоремасы деп аталады және Атия мен Шмид жартылай қарапайым Ли тобының дискретті қатарлық өкілдіктерін құру үшін квадраттық интегралданатын гармоникалық спинорларды пайдаланды. Бұл жұмыстың барысында олар Ли тобының мінездемелерінің жергілікті интегралдығы туралы Хариш-Чандраның негізгі теоремасының қарапайым дәлелін тапты. Х. Доннелли және И. Сингермен бірге ол Хирцебрухтың формуласын (Хилберт модулдік беттерінің төбелеріндегі қолтаңба дефектін L функцияларының мәндерімен байланыстыратын) нақты квадраттық өрістерден барлық толыққанды нақты өрістерге кеңейтті.
Atiyah solved a problem asked independently by Hörmander and Gel'fand, about whether complex powers of analytic functions define distributions. Atiyah used Hironaka's resolution of singularities to answer this affirmatively. An ingenious and elementary solution was found at about the same time by J. Bernstein, and discussed by Atiyah. As an application of the equivariant index theorem, Atiyah and Hirzebruch showed that manifolds with effective circle actions have vanishing  genus. (Lichnerowicz showed that if a manifold has a metric of positive scalar curvature then the  genus vanishes.) With Elmer Rees, Atiyah studied the problem of the relation between topological and holomorphic vector bundles on projective space. They solved the simplest unknown case, by showing that all rank 2 vector bundles over projective 3 space have a holomorphic structure. Horrocks had previously found some non trivial examples of such vector bundles, which were later used by Atiyah in his study of instantons on the 4 sphere. Atiyah, Bott and Vijay K. Patodi gave a new proof of the index theorem using the heat equation. If the manifold is allowed to have boundary, then some restrictions must be put on the domain of the elliptic operator in order to ensure a finite index. These conditions can be local (like demanding that the sections in the domain vanish at the boundary) or more complicated global conditions (like requiring that the sections in the domain solve some differential equation). The local case was worked out by Atiyah and Bott, but they showed that many interesting operators (e. g., the signature operator) do not admit local boundary conditions. To handle these operators, Atiyah, Patodi and Singer introduced global boundary conditions equivalent to attaching a cylinder to the manifold along the boundary and then restricting the domain to those sections that are square integrable along the cylinder, and also introduced the Atiyah–Patodi–Singer eta invariant. This resulted in a series of papers on spectral asymmetry, which were later unexpectedly used in theoretical physics, in particular in Witten's work on anomalies. The fundamental solutions of linear hyperbolic partial differential equations often have Petrovsky lacunas: regions where they vanish identically. These were studied in 1945 by I. G. Petrovsky, who found topological conditions describing which regions were lacunas. In collaboration with Bott and Lars Gårding, Atiyah wrote three papers updating and generalizing Petrovsky's work. Atiyah showed how to extend the index theorem to some non compact manifolds, acted on by a discrete group with compact quotient. The kernel of the elliptic operator is in general infinite dimensional in this case, but it is possible to get a finite index using the dimension of a module over a von Neumann algebra; this index is in general real rather than integer valued. This version is called the L2 index theorem, and was used by Atiyah and Schmid to give a geometric construction, using square integrable harmonic spinors, of Harish Chandra's discrete series representations of semisimple Lie groups. In the course of this work they found a more elementary proof of Harish Chandra's fundamental theorem on the local integrability of characters of Lie groups. With H. Donnelly and I. Singer, he extended Hirzebruch's formula (relating the signature defect at cusps of Hilbert modular surfaces to values of L functions) from real quadratic fields to all totally real fields.
Гаузерлік теория (1977-1985)
Оның өлшегіш теориясы және осыған байланысты тақырыптар туралы көптеген еңбектері жинақталған еңбектерінің 5-томында басылып шығарылған. Бұл еңбектердің ортақ тақырыбы - белгілі бір сызықтық емес бөлшектік дифференциалдық теңдеулердің, әсіресе инстантондар мен монопольдар үшін теңдеулердің модульдік кеңістіктерін зерттеу. Бұл көбінесе екі түрлі болып көрінетін теңдеудің шешімдері арасында нәзік сәйкестікті табуды қамтиды. Атияның бірнеше рет қолданған алғашқы мысалы - Пенроуз түрлендіруі, ол кейде нақты көптүрліліктегі сызықтық емес теңдеудің шешімдерін басқа күрделі көптүрліліктегі сызықтық голоморфтық теңдеулердің шешімдеріне айналдыра алады. Бірнеше авторлармен бірге жазған мақалалар сериясында Атия 4 өлшемді Евклид кеңістігіндегі барлық инстантондарды жіктеді. Сферадағы инстантондарды жіктеу ыңғайлы, өйткені бұл компактты, және бұл негізінен Евклид кеңістігіндегі инстантондарды жіктеуге тең, өйткені бұл шарға сәйкес келеді және инстантондар үшін теңдеулер конформды инвариант болып табылады. Хичин мен Сингермен бірге ол 4 өлшемді Риманн көптүрлілігі бар кез келген негізгі бундель үшін азайтылмас өзіндік қос байланыстардың (инстантон) модульдік кеңістігінің өлшемін есептеп шығарды (Атия–Хичин–Сингер теоремасы). Мысалы, k>0 дәрежелі SU2 инстантон кеңістігінің өлшемдері 8k-3 болып табылады. Мұны істеу үшін олар Атия–Сингер индекс теоремасын модульдік кеңістіктің тангенстік кеңістігінің өлшемін есептеу үшін пайдаланды; тангенстік кеңістік - эллиптік дифференциалдық оператордың шешімдерінің кеңістігі, оны сызықтық емес Янг–Миллс теңдеулерінің сызықтықтандырылуы береді. Бұл модульдік кеңістіктерді кейіннен Дональдсон 4 көптүрлілік инварианттарын құру үшін қолданды. Атия мен Уорд Пенроуз сәйкестігін 4 сферадағы барлық инстантондардың жіктелуін алгебралық геометриядағы мәселеге дейін азайту үшін қолданды. Хитчинмен бірге ол осы мәселені шешу үшін Хоррокстың идеяларын пайдаланып, шардағы барлық инстантондардың ADHM құрылымын берді; Манин мен Дринфельд бір уақытта бірдей құрылымын тапты, бұл төрт автордың бірлескен қағазына әкелді. Атия бұл құрылысты кватерниондарды пайдалана отырып қайта тұжырымдады және Евклид кеңістігіндегі инстантондардың осы жіктелуі туралы кішкене есеп жазды. Атияның инстантон модульдік кеңістіктердегі жұмысы Дональдсонның Дональдсон теориясы бойынша жұмысында қолданылды. Дональдсон (дәреже 1) инстантонның модульдік кеңістігі жай ғана байланысқан 4 көптікке оң анық қиылысу формасы бар компактты кеңістікте көптік пен күрделі проективті кеңістіктің көшірмелерінің қосындысы арасындағы кобордты беру үшін компактификациялануы мүмкін екенін көрсетті. Ол бұдан қиылысу формасы бір өлшемділердің қосындысы болуы керек деп тұжырымдады, бұл 4 өлшемді Евклид кеңістігінде эквивалентті емес тегіс құрылымдардың болуы сияқты 4 көптүрлілікті тегістеу үшін бірнеше тамаша қосымшаларға әкелді. Дональдсон Атия зерттеген басқа модульдік кеңістіктерді Дональдсон инварианттарын анықтау үшін қолданды, бұл тегіс 4 көптүрлілік зерттеуде революция жасады және олардың басқа өлшемдегі тегіс көптүрліліктерге қарағанда неғұрлым нәзік екенін көрсетті, сонымен қатар топологиялық 4 көптүрліліктерден мүлдем өзгеше. Атия зерттеу барысында осы нәтижелердің кейбіреуін сипаттады. Сызықтық бөлшектік дифференциалдық теңдеулер үшін Грин функцияларын көбінесе Фурье түрлендірмесінің көмегімен табуға болады. Атия осы идеяның сызықтық емес нұсқасын қолданды. Ол Пенроуз түрлендірмесін конформды инвариант Лапласианның Грин функциясының күрделі аналитикалық объектіге түрлендіру үшін қолданды, бұл негізінен Пенроуз твистор кеңістігінің диагональды кіріктірілуі болып шықты. Бұл оған 4 көптіктегі конформды инвариант Грин функциясының нақты формуласын табуға мүмкіндік берді. Джонспен бірге жазған еңбегінде ол 4 сферадағы SU(2) инстантонның модульдік кеңістігінің топологиясын зерттеді. Олар осы модульдік кеңістіктен барлық байланыстардың кеңістігіне табиғи картаның белгілі бір өлшемдер ауқымында гомология топтарының эпиморфизмдерін тудыратындығын көрсетті және ол гомология топтарының изоморфизмдерін бірдей өлшемдер ауқымында тудыруы мүмкін екенін ұсынды. Бұл Атия–Джонс болжамы ретінде белгілі болды және кейінірек бірнеше математиктер дәлелдеді. Хардер мен М. С. Нарасимхан Риманн беттеріндегі тұрақты векторлық бундельдердің модульдік кеңістіктерінің кохомологиясын шектік өрістердегі модульдік кеңістіктердің нүктелерінің санын санау арқылы, содан кейін Веил болжамдарын пайдаланып күрделі сандардағы кохомологияны қалпына келтіру арқылы сипаттады. Атия мен Р. Ботт Морс теориясын және Риманн бетіндегі Янг–Миллс теңдеулерін Хардер мен Нарасимхан нәтижелерін қайта жасау және кеңейту үшін пайдаланды. Шур мен Хорнға тиесілі ежелгі нәтижеге сәйкес, берілген өзіндік мәндері бар Эрмиттік матрицаның диагональдық векторларының жиынтығы барлық өзіндік мәндердің пермутацияларының дөңгелек қабығы болып табылады. Атия бұл туралы барлық компактты симплекттік көптүрліліктерге, тормен әрекет ететінге қатысты жалпылауды дәлелдеді, көптүрліліктің моменттік карта астындағы бейнесі дөңгелек полиэдр екенін көрсетті, сонымен қатар Пресслимен бірге шексіз өлшемді циклдық топтарға қатысты жалпылауды берді. Дуистермаат пен Хекман таңқаларлық формула тапты, ол тор әрекеті үшін моменттік картаның Лиувилль өлшемінің итеруі дәл стационарлық фазалық жуықтамамен берілгенін (әдетте нақты емес, тек асимптотикалық кеңею емес) айтады. Атия мен Ботт бұл эквивариантты кохомологиядағы жалпы формуладан шығаруға болатынын көрсетті, бұл белгілі локализация теоремаларының салдары болды. Атия моменттік картаның геометриялық инвариантты теориямен тығыз байланысты екенін көрсетті, және бұл идея оның шәкірті Ф. Кирванмен одан әрі дамытылды. Виттен жақында Дуистермаат–Хекман формуласын циклдық кеңістіктерге қолданды және бұл формальды түрде Дирак операторы үшін Атия–Сингер индекс теоремасын берді; бұл идея Атия лекциясында талқыланды. Хитчинмен бірге ол магниттік монопольдерді зерттеді және олардың шашырауын Ник Мантонның идеясын пайдаланып зерттеді. Оның Хитчинмен бірге жазған кітабы магниттік монопольдердегі олардың жұмысының егжей-тегжейлі сипаттамасын береді. Кітаптың басты тақырыбы магниттік монопольдердің модульдік кеңістігін зерттеу болып табылады; бұл табиғи Риманн метрикасына ие, және маңызды нәрсе - бұл метрика толық және гиперкэлер болып табылады. Метрика содан кейін екі монопольдің шашырауын зерттеу үшін қолданылады, Н. Мантонның кеңістіктегі геодезиялық ағыны шашыраудың төмен энергиялық жуықтамасы екендігі туралы ұсынысын пайдалана отырып. Мысалы, олар екі монопольдің басымен соқтығысуы 90 градус шашырауға әкелетінін көрсетеді, шашырау бағыты екі монопольдің өзара фазаларына байланысты. Ол гиперболалық кеңістіктегі монопольдерді де зерттеді. Атия 4 өлшемдегі инстантондарды 2 өлшемдегі инстантондармен теңестіруге болады, оларды басқару оңайырақ екенін көрсетті. Әрине, бір нюанс бар: 4-тен 2 өлшемге өту кезінде өлшегіш теорияның құрылымдық тобы шекті өлшемді топтан шексіз өлшемді циклдық топқа өзгереді. Бұл екі сырттай байланыссыз сызықтық емес бөлшектік дифференциалдық теңдеулердің модульдік кеңістіктері негізінен бірдей болып шығатын тағы бір мысал. Атия мен Сингер кванттық өріс теориясындағы аномалияларды Дирак операторының индекс теориясының тұрғысынан түсіндіруге болатынын тапты; бұл идея кейінірек физиктермен кеңінен қолданылды.
Кейінгі еңбектері (1986-2019)
Оның жинақталған еңбектерінің 6-томында көптеген мақалалар бар, олар шолулар, некрологтар және жалпы сөздерден тұрады. Атия кейіннен бірнеше шолулар, танымал кітап және Сегалмен бірлескен бұрмаланған К-теориясы туралы мақала жариялауды жалғастырды. Бір мақала топология және индекс теоремасы тұрғысынан Дедекинд эта-функциясын егжей-тегжейлі зерттейді. Осы шамадағы бірнеше мақалалары кванттық өріс теориясы, түйіндер және Дональдсон теориясы арасындағы байланыстарды зерттейді. Ол Виттеннің жұмысынан және Сегалдың конформдық өріс теориясының анықтамасынан шабыттанған топологиялық кванттық өріс теориясы тұжырымдамасын енгізді. Оның "Түйіндердің геометриясы мен физикасы" кітабы Вон Джонс пен Эдвард Виттен тапқан жаңа түйін инварианттарын топологиялық кванттық өріс теориясы тұрғысынан сипаттайды, ал Л. Джеффримен бірлескен мақаласы Виттеннің Лагранжианы арқылы Дональдсон инварианттарын түсіндіреді. Ол Ник Мантонмен бірге скирмиондарды зерттеді, магниттік монопольдар мен инстантондармен байланысты тапты және екі скирмионның модульдік кеңістігінің құрылымы туралы болжам жасады, ол күрделі проективті 3-кеңістіктің белгілі бір субкотиенті болып табылады. Бірнеше мақала Джонатан Роббинстің (Берри-Роббинс проблемасы деп аталады) қойған сұрағынан шабыттанды, ол 3-кеңістіктегі n нүктенің конфигурациялық кеңістігінен унитарлық топтың жалаушасына дейін карта бар ма деп сұрады. Атия осы сұраққа оң жауап берді, бірақ оның шешімі тым есептеуге негіделгенін сезінді және табиғирақ шешім беретін болжамдарды зерттеді. Ол сондай-ақ мәселені Нахм теңдеуімен байланыстырды және конфигурациялар бойынша Атия болжамын енгізді. Хуан Малдасена, Камрун Вафа және Э. Виттенмен бірге ол G2 голономиясы бар көптемелердегі M-теориясының динамикасын сипаттады. Бұл мақалалар Атияның ерекше Ли тобымен жұмыс істеген алғашқы реті болып көрінеді. М. Хопкинс пен Г. Сегалмен бірлескен мақалаларында ол К-теориясына деген бұрынғы қызығушылығына оралып, теориялық физикада қолданылуы бар К-теориясының кейбір бұрмаланған түрлерін сипаттады. 2016 жылдың қазан айында ол 6-сферада күрделі құрылымдардың болмауына қысқа дәлел келтірді. Оның дәлелі, көптеген алдыңғылары сияқты, математикалық қауым тарапынан қате деп танылды, тіпті дәлел қайта қаралып, жаңартылған түрінде жазылғаннан кейін де. 2018 жылғы Хайдельберг лауреат форумында ол ұсақ құрылым тұрақтысын пайдалану арқылы қарама-қайшылыққа келтіріп, Риман гипотезасын, Хилберттің сегізінші проблемасын шешкенін мәлімдеді. Бірақ дәлел берік болмады және 2024 жылға дейін гипотеза математикадағы шешілмеген алты Мыңжылдық сыйлық проблемасының бірі болып қала береді.
Таңдалған мақалалар
. Қайта басылды . Қайта басылды . Қайта басылды . L2 Бетти сандарының рационалдылығы туралы Атияның «болжамының» формулировкасы. Индекс теоремасының хабарламасы. Қайта басылды . Бұл кохомологияның орнына K-теориясын қолдана отырып, дәлелдеу ұсынады. Қайта басылды . Бұл нәтижені эквивариантты K-теорияны қолдана отырып, Лефшецтің тұрақты нүкте теоремасы түрінде қайта формулировкалайды. Қайта басылды . Бұл мақалада K-теориялық нұсқадан кохомологияны қолданатын нұсқаға қалай ауысуға болатыны көрсетілген. Қайта басылды . Бұл мақала эллипстік операторлардың отбасыларын зерттейді, онда индекс енді отбасыны параметрлейтін кеңістіктің K-теориясының элементі болып табылады. Қайта басылды . Бұл нақты (күрделі емес) эллипстік операторлардың отбасыларын зерттейді, онда кейде қосымша ақпарат алуға болады. Қайта басылды . Бұл эллиптік кешеннің эндоморфизмінің Лефшец санын есептейтін теореманы тұжырымдайды. Қайта басылды (қайта басылды) және Қайта басылды . Бұлар алдыңғы мақалада жарияланған нәтижелердің дәлелдемелерін және кейбір қолданбаларын ұсынады. ; Қайта басылды ; Қайта басылды .