Кіріспе

Травник – Босния және Герцеговинадағы қала және муниципалитет. Ол Босния және Герцеговина Федерациясының Орталық Босния кантонының әкімшілік орталығы болып табылады. Қала Босния мен Герцеговинаның орталық бөлігінде, Сараевоның батысында орналасқан. Қаланың халқы 15 344 адамды, ал муниципалитет 53 482 адамды құрайды. Тарихи тұрғыдан алғанда, 1699 жылдан 1850 жылға дейін Травник Босния губернаторларының астанасы болған және сол кезеңнен бастау алатын мәдени мұраға ие.

География

Травник Босния және Герцеговинаның географиялық орталығына жақын орналасқан. Лашва өзені қаладан өтеді, батыстан шығысқа қарай ағып, содан кейін Босна өзеніне қосылады. Травник үлкен Лашва аңғарында салынған, ол шығыста Босна өзенінің аңғарын батыста Врбас өзенінің аңғарымен байланыстырады. Травник теңіз деңгейінен биіктеп жатыр. Оның ең ерекше географиялық ерекшелігі – Виленица және Влашич таулары. Влаховтардың атымен аталған Влашич, елдегі ең биік таулардың бірі. Үлкен карсттік бұлақ, Плава Вода бұлағы, Влашич тауының етегінде, Травник қамалынан төмен, Травник ескі қаласының ортасында көтеріледі.

Климат

Травникте континенттік климат, оңтүстікте Адриатика теңізі мен солтүстікте Панония аралығында орналасқан. Шілде айының орташа температурасы болса, қаңтар айының орташа температурасы теріс болады. Травникте әр жыл сайын қар жауады.

Тарих

Бұл аймақта қола дәуірінен бастап қоныстануға дәлелдер бар, бірақ Травниктің нағыз тарихы біздің заманымыздың алғашқы ғасырларында басталады. Осы кезеңге қатысты аймақта римдіктердің қоныстанғандығын көрсететін көптеген белгілер табылды, олардың ішінде қабірлер, бекіністер, түрлі құрылыстардың қалдықтары, ерте христиан шіркеулері және т.б. Қаланың ішінде римдік монеталар мен тақташалар табылған. Кейбір жазулардың мәліметтері бойынша, бұл елді мекен қазіргі Зеницадағы римдік колониясымен тығыз байланысты болған. Орта ғасырларда Травник аймағы ортағасырлық Босния Корольдігінің провинциясы болған Лашва жұпасы деп аталды. Бұл аймақты алғаш рет 1244 жылы Венгрияның Бела IV есімді патшасы атап өткен. Травник өзі аймақтағы бекіністі қалалардың бірі болды, оның қамалы – Каштель, бүгінгі ескі қала бөлігіне айналды. Қала туралы алғашқы мәліметтер Османдықтардың жақын орналасқан Яйце қаласын басып алған кезде айтылады. 15 ғасырда Осман империясы Боснияны жаулап алғаннан кейін, жергілікті халықтың көп бөлігі Осман империясының исламдану саясатының аясында ислам дінін қабылдады. Қала тез арада аймақтағы маңызды елді мекендердің біріне айналды, себебі билік мешіттер, базарлар және түрлі инфрақұрылымдар салды. 1699 жылы, савойлық принц Евгенийдің әскерлері Сараевоны өртеп жіберген кезде, Травник Осман империясының Босния провинциясының астанасы және босниялық уәзірлердің резиденциясы болды. Қала империяның батыс шебіндегі маңызды үкімет орталығына айналды, сондай-ақ Франция және Австрия-Мажарстан үкіметтері консулдықтар ашты. Австриялық оккупация Травникке батыстық мәдениет пен өнеркәсіпті әкелді, бірақ сонымен бірге қаланың маңызы да төмендеді. Баня-Лука, Сараево, Тузла және Зеница сияқты қалалар қарқынды дамыған кезде, Травникте өте аз өзгерістер болды, сондықтан 1991 жылы оның халқы шамамен 30 000 адамды құрады, ал муниципалитетте – 70 000 адам. 1903 жылдың қыркүйегінде локомотивтен ұшқан ұлпа арқасында болған ірі өрт қаланың көптеген ғимараттары мен үйлерін қиратты, тек кейбір ауылдар мен қамал зақымдалмады. Қалдықтарды тазалау және жаңадан салу жұмыстары бірнеше жылға созылды. 1922 жылдан 1929 жылға дейін Травник Травник облысының астанасы болды. 1929 жылдан 1941 жылға дейін Травник Югославия Корольдігінің Дрина Бановинасының құрамына кірді. Босния соғысы кезінде қала серб әскерлерімен болған қақтығыстардан көп зардап көрмеді, жақын маңдағы Яйцеден келген босқындарды қабылдады, бірақ 1994 жылы Вашингтон келісіміне қол қойылғанға дейін аймақта жергілікті босниялықтар мен хорваттар арасында шайқастар болды. Соғыстан кейін Травник Орталық Босния кантонының астанасы болды.

Әкімшілік

Травник – Травник муниципалитетінің әкімшілік орталығы, оның құзыреті Травник қаласының өзі және 89 басқа ауылдық елді мекенді қамтиды. Травник сондай-ақ Боснияның он кантонының бірі – Орталық Босния кантонының астанасы. Муниципалдық үкімет аймақтың жұмысын қамтамасыз етуге арналған түрлі агенттіктерге ие, олар қала құрылысы және құрылыс бюросынан бастап, босқындар мен күштеп орын аударылғандар бюросына дейін жетеді.

Партия | Өкілдер саны | Қазіргі өкілдер саны
------- | -------- | --------
2000 ж. | 2004 ж. | 2008 ж. | 2012 ж.
SDA | | | |
SDP BiH | | | |
HDZ BiH | | | |
SBB BiH | | | |
HDZ 1990 | | | |
HSS NHI | | | |
HSS SR | | | |
LDS BiH | | | |

Көздер:

Экономика

1990 жылдардың басындағы соғыс кезінде Травник аймағының экономикасы ауыр зардап шекті. 1981 жылы Травниктегі жан басына шаққандағы ЖІӨ Югославияның орташа көрсеткішінің 63% құрады. Бүгінде аймақтың көп бөлігі егіншілік және мал шаруашылығы сияқты дәстүрлі ауылдық жұмыстармен айналысады. Қалалық өнеркәсіпке қатысты айтсақ, Травникте тұтыну тауарынан жиһазға дейін шығаратын бірнеше зауыт бар. Аймақтағы тамақ өнеркәсібі де, әсіресе ет және сүт өнімдерін өндіретін компаниялар да жақсы дамыған.

Туризм

Көптеген босниялық қалалар сияқты, Травниктің туризмі де көбінесе оның тарихы мен географиясына негізделген. Жақын орналасқан Влашич тауы Босния және Герцеговинадағы ең биік шыңдардың бірі болып табылады және шаңғы тебу, жаяу серуендеу және сырғанау үшін өте қолайлы жер. Туризм қала үшін аса дамымағанмен, Влашич тауы оның ең маңызды туристік тартымдылығы болып саналады. Османдық кезеңнен сақталған көптеген құрылыстар, мысалы, көптеген мешіттер, шығыс стиліндегі үйлер, екі сағат мұнарасы (сахат кула; Травник – Босния және Герцеговинада екі сағат мұнарасы бар жалғыз қала) және фонтандар жақсы сақталған күйде. Ескі қала 15 ғасырдың басына дейін сақталып келген, осылайша ол сол дәуірдегі ең танымал және қолжетімді орындардың біріне айналды.

Мәдениет

Травниктің қалыптасқан мәдениеті бар, оның көп бөлігі Осман империясы кезіндегі жергілікті үкімет орталығы болған дәуіріне дейін жетеді. Травникте Боснияның 15 ғасырдың бірінші жартысындағы тәуелсіздік кезеңінен бастау алатын танымал ескі қала ауданы бар. Аймақта көптеген мешіттер мен шіркеулер, сондай-ақ маңызды тарихи тұлғалардың қабірлері және Осман сәулетінің көрнекті үлгілері кездеседі. 1950 жылы салынған қалалық мұражай аймақтағы ең танымал мәдени орындардың бірі болып табылады. Травник тумасы Иво Андричтің маңызды туындыларының бірі – Наполеон соғыстары кезіндегі Травниктегі өмірді суреттейтін және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жазылған «Босния шежіресі» (немесе «Травник шежіресі»). Босниялық торняк – Боснияның екі ірі ит тұқымының бірі және ұлттық нысан, ол осы аймақта пайда болған және Влашич тауының маңында кездеседі.

Спорт

Жергілікті футбол командасы – НК Травник, ол 1922 жылы құрылған.

Темір жол

Травник, Орталық Босния кантоны сияқты, қазіргі уақытта теміржол қатынасы жоқ. Бұрын қалаға тар жол темір жолы қызмет еткен, бірақ ол кейіннен тоқтатылған.