Кіріспе

Британдық солдаттардың зейнеткерлер үйі және күтім үйі

Челсидегі Корольдік ауруханасы – Ұлыбритания армиясының 300-ге жуық ветерандары үшін зейнеткерлер үйі және күтім үйі. Бұрынғы қарттар үйі ретінде, "аурухана" сөзінің ежелгі мағынасында, ол Лондонның Челси ауданындағы Корольдік аурухана көшесінде орналасқан. Бұл тәуелсіз қайырымдылық қоры, ветерандарға күтім көрсету және тұру жағдайын қамтамасыз ету үшін күнделікті шығындарды жабуға садақаларға ішінара сенеді. Тұрғындары "Челси зейнеткерлері" деп аталады. Корольдік аурухананың бақтары тарихи парктер мен бақтар тізілімінде ІІ санатқа жатады.

Тарих

Патша Карл II 1682 жылы Корольдік аурухананы ардагерлерге арналған паналау орны ретінде құрды. Питер Каннингхэмнің «Нелл Гвиннің тарихы» [1851] кітабында айтылуынша, бұл бастама Нелл Гвинге қатысты. Оның портреті Гросвенор қатарындағы (19 ғасырда жойылған көше) мейрамхананың таңбасы ретінде пайдаланылды, осылайша дәстүр жалғасты. Зейнетақы төлеудің орнына жатақхана ұйымдастыру идеясы Париждегі Les Invalides-тен келді. «Үш корольдіктің ең бай қарапайым адамы» атанған Фокс жаңа ауруханаға 13 000 фунт стерлинг салым қосты. Корольдік аурухана 1692 жылы «Челси зейнеткерлеріне» ардагерлерге «көмек және қолдау» көрсету мақсатымен есігін ашты. Алғашқы қабылдаған әскерилердің арасында Седжмур шайқасында жарақат алғандар болды. Рен бастапқы жобасын кеңейтіп, орталық алаңның шығысы мен батысына екі қосымша төртбұрыш салды, олар тиісінше «Жеңіл атты әскер алаңы» және «Колледж алаңы» деп аталды. Аурухана қазынашысы Лорд Ренеланың басқармасындағы кемшіліктерге байланысты ғимарат 1692 жылға дейін толыққан жоқ. 2002 жылы ауруханаға патшаның скипетрі табыс етілді – сол уақытқа дейін аурухананың ешқандай түсі немесе ерекше белгісі болмаған. Скипетрді Чарльз Уэбб пен Обри Боуден жобалап, алтын шебері Норман Бассант жасады. Скипетрдің иілімі емен жаңғақтарымен безендірілген және үстінде Святого Эдуарданың тәжі бар. 2009 жылдың наурыз айында аурухананың 317 жылдық тарихында алғаш рет әйелдер – Винифред Филлипс және Дороти Хьюз зейнеткерлер ретінде қабылданды. Винифред Филлипс медбике болып біліктілік алғаннан кейін 1948 жылы Көмекші аумақтық қызметке қосылды, ал 1949 жылы Мысырда қызмет еткен кезінде Әйелдердің Корольдік армия корпусына қабылданды. 22 жыл қызмет еткеннен кейін ол 2-сыныпты уорант-офицер шенімен зейнетке шықты. Дороти Хьюз 1941 жылы 18 жасында Ұлыбритания армиясына қосылды, кейіннен Лондон дивизиясының 450-ші ауыр зениттік артиллериялық батареясында жұмыс істеді. 1945 жылы батарея Довер маңында V-1 ұшатын бомбаларынан қорғану үшін орналастырылды. Ол сержант шенімен зейнетке шықты.

Униформа

Челси зейнеткерлері Патшалық ауруханаға өздері қалаған уақытта келіп-кетуге құқылы және қайда жүрсе де азаматтық киім киюге рұқсат етіледі. Дегенмен, аурухана ішінде және оның төңірегінде зейнеткерлерге көк түсті униформа киюге ұсынылады (жақсы көрілетін "көктер" деп аталады). Егер олар Патшалық ауруханадан алысқа сапарласа, көк униформаның орнына ерекше қызыл пальто кию керек. Қызыл пальтолар салтанатты шараларда үшбұрышты капормен (tricorne) бірге тағылады. (Басқа уақытта шыңды бас киім (peaked shako) тағылады.) Униформада зейнеткерлер әскери қызметте алған медаль ленталарын және шендерін көрсетеді. Олар сондай-ақ қызмет кезінде алған басқа да белгілерді тағуға құқылы, және көптеген зейнеткерлер қазір парашюттен секіру тағаларын, тіпті SAS парашюттен секіру тағаларын киеді. Көпшілік пікірдің қарамастан, Челси зейнеткерінің кейпін кию заңсыз емес; бұл миф, мүмкін, 2008 жылғы Заң (Қайта жою) Актісімен күштен шығарылған, еңбек етпеген зейнетақыны алу бойынша алаяқтық туралы бұрынғы шешімнен туындаған. Аңыз бойынша, Карл II-нің сүйіктісі Нелл Гвинн Челси зейнеткерлеріне қызыл пальто ұсынуға себеп болған, өйткені ол Херефордтағы (өзінің туған қаласы деп есептелетін) Конингсби ауруханасының зейнеткерлері де осы түсті пальто кигенін есіне түсірген.

Құрылтайшы күні

Корольдік аурухананың негізін қалаушылар күні жыл сайын 29 мамырға жуық өтеді – Англия королі Карл II-нің туған күні және 1660 жылы корольдікке қайта келген күні. Бұл күн сондай-ақ «Емен жапырағы күні» деп те аталады, себебі ол 1651 жылы Ворчестер шайқасында жеңілгеннен кейін болашақ корольдің Парламент күштерінен қашу үшін Корольдік еменде жасырынғанын еске түсіреді. Негізін қалаушылар күнінде Корольдік аурухананың зейнеткерлерін Ұлыбритания Корольдік отбасының мүшесі тексеріп бағалайды.

Король Карл II мүсіні

7'6" (229 см) биіктіктегі король Карл II мүсіні аурухананың орталық ауласында (Фигуралық аула) орналасқан. Ол Гринлинг Гиббонс жасаған мыс қорытпасынан құйылған; бастапқыда алтынмен жалатылған, бірақ 1787 жылы қолаға боялған. 2002 жылы Елизавета II-нің Алтын юбилейын тойлау үшін мүсін қайтадан алтынмен жалатылды.

Шатыр

Аурухананың шапкілі Сэр Кристофер Рен жобалаған және ол Реннің таза діни архитектуралық туындысының көрнекті және сирек мысалы болып табылады: оның биіктігі 42 фут (13 метр) және ол 1687 жылы аяқталған.

Мемлекеттік пәтерлер

Джеймс II-нің мотиві бар әсем қалыпталған төбесін Джон Гроув жасаған, ағаш жапсырмалары Уильям Клирдің, ал камин үстіндегі нақты лайм ағашынан жасалған ою-өрнегі Уильям Эмметтің еңбегі. Бөлме 1685-1688 жылдар аралығында аяқталған. Ол 1685 жылы, Карл II қайтыс болғанға дейін толықтай шатырымен жабылған. Мемлекеттік пәтерлер ішінде алдын ала бөлме де бар.

Маргарет Тэтчер ауруханасы

Маргарет Тэтчер ауруханасында шамамен 100 Челси зейнеткері орналасқан. 2009 жылы Уэльс ханзадасы Чарльз ашқан бұл аурухана, жоғары сапалы күтім қызметін ұсынатын, медбикелік көмек пен жалпы медициналық практика кабинеттерін біріктіретін заманауи емдеу орны. Аурухана бас медбикесінің жетекшілігінде медбикелер, терапевтер және күтім қызметкерлерінен құралған команда жұмыс істейді. МТИ-де зейнеткерлердің пайдалануына арналған спорт залы мен гидротерапиялық бассейн бар. Зейнеткерлер гончарлық шеберлігінен бастап поэзия оқуларына дейін түрлі іс-шараларға қатыса алады. 2015 жылы аурухана National Gold Standards Framework Centre in End of Life Care ұйымынан "Beacon Status" (ең жоғары деңгей) сапа белгісін алды.

Салтанаттар

Жыл сайынғы Рождестволық ірімшік салтанаты 300 жылдық дәстүрге негізделген, ол 1692 жылы басталды. Ол кезде Челси Корольдік ауруханасы жергілікті ірімшік сатушыдан зейнеткерлерді мерекелік кезеңде қамтамасыз ету үшін ірімшік беруді сұрады. Сүт өнімдері жөніндегі кеңес қазір ауруханада осы арнайы салтанатты 56 жыл бойы ұйымдастырып келеді, онда елдің түкпір-түкпірінен келген ірімшік сатушылардың сыйлықтары аурухана тұрғындарына табыс етіледі. Челси зейнеткері салтанатты ірімшікті семсермен кесіп, Рождество маусымында зейнеткерлерге таратылады. Корольдік ауруханадағы тағы бір жылдық дәстүр – 1949 жылы басталған Рождество торт салтанаты. Бұл Ұлыбритания мен Австралия арасындағы берік достықтың символы болып табылады және Австралиялық қайтарылғандар мен әскери қызметкерлер лигасы ауруханаға сыйлаған Рождество торт түрінде жүзеге асырылады, әрбір Австралия штаты жыл сайын кезегімен қатысады. Тағы да, Корольдік аурухананың зейнеткері тортты семсермен кесіп алады.

Қоғамдық ашылу және іс-шаралар

Мұражай Корольдік аурухананың және оның зейнеткерлерінің тарихы мен өмірін, сондай-ақ артефактілер, құжаттар, медальдар, бас белгілері мен форма киімдерін көрсетеді. Жақында Сувереннің жезтауы мен Парад орындығы қосылды. Үлкен диорама Корольдік аурухана мен Ренела бақтарын 1742 жылғы түрінде бейнелейді. Күнделікті аумақ және мұражай бойынша экскурсиялар, Челси зейнеткерлерінің өзі басқарады, алдын ала брондау арқылы қолжетімді. 2022 жылдың қыркүйегінде аурухана Елизавета II-нің қосылу рәсімі алдында шетелдік мемлекет басшылары, көшбасшылар мен елшілердің бас қосу орны болды. Одан кейін, қонақтар Вестминстер аббатханасына автобуспен жол тартты.

Сингора оқ

Ту бағанасының жанындағы алаңда Сұлтан Сүлеймен Шахтың мөрі бар, Сингорадан әкелінген, жазуы бар зеңбірек орналасқан. Бұл зеңбірек шамамен 1623 жылы Сингорада жасалған, 1680 жылы Сиамдықтар Сингора сұлтандығынан тартып алған. 1765-1767 жылдардағы Сиам-Бирма соғысында ол Сиамдықтардан Бирмалықтарға өткен және Бирмаға тасымалданған. Үшінші ағылшын-бирма соғысында (1885-1887) британдықтар зеңбіректі алып, Англияға қайтарып жіберді.

Ұйым

Ауруханада "әскери негіздес мәдениет қалыптасқан, ол әріптестікке үлкен мән береді". Зейнеткерлер төрт ротаға бөлінген, әрқайсысын Инвалидтер капитаны басқарады (өз қарауындағы зейнеткерлердің "күнделікті әл-ауқатын, басқаруын және әкімшілік жұмысын" жүзеге асыратын бұрынғы әскери офицер). Сонымен қатар, дәстүрлі түрде әскер зейнетақысын төлеуге жауапты болатын хатшы бар, бірақ қазіргі күні олар жылдық бюджетті, қызметкерлерді, ғимараттарды және аумақты басқарады. Басқа да жоғары лауазымды қызметкерлерге дәрігер-хирург, медбике-басшы, кварталмейстер, дін қызметкері және адъютант жатады. 1702 жылдан бері Корольдік аурухана комиссия кеңесімен басқарылады. Кеңестің төрағасы – HM Paymaster General (оның ізашары Сэр Стивен Фокс аурухананың XVII ғасырда құрылуына зор үлес қосты). Кеңестің мақсаты – "Корольдік аурухананың дамуына бағыт беру, онда тұратын адамдардың күтімін және әл-ауқатын қамтамасыз ету, сондай-ақ оның сенімдік иелігіндегі тарихи ғимараттар мен аумақты сақтау". Корольдік аурухана сонымен қатар Кенсингтон және Челси кеңесінің қарауында. 2011 жылғы халық санауы бойынша халық саны 7 252 адамды құрады.

Белгілі қызметкерлері

Заң; Элеонора Жозефина, 1907 жылдан кем дегенде 1925 жылға дейін медбике-қызметкер. 1889-1891 жылдары ол Ева Лакестің жетекшілігімен Лондон ауруханасында білім алды.