Кіріспе

2004 жылғы Еуропалық парламент сайлауы – 2004 жылғы 10-13 маусым аралығында Еуропалық Одақтың 25 мүше мемлекетінде өткен 2004 жылғы Еуропалық парламент сайлауының Ұлыбританиядағы бөлігі. Ұлыбританиядағы бұл сайлау 2004 жылдың 10 маусымында өтті. Сайлау 2004 жылғы жергілікті сайлаулармен және Лондон Ассамблеясы мен мэр сайлауларымен бірге өтті. Барлығы, пропорционалдық өкілдік жүйесі арқылы Ұлыбританиядан 78 Еуропалық парламент мүшесі сайланды. Консервативтік партия мен Лейбористік партияның екеуі де нашар нәтиже көрсетті. Консерваторлар ұлттық сайлаудағы ең төменгі дауыс үлесін тіркеді (бұл көрсеткіш 1832 жылғы көрсеткіштен де төмен болды, бірақ партия 2014 және 2019 жылғы сайлауларда одан да нашар нәтижелер көрсетті), ал Лейбористер 1918 жылдан бері ең төменгі көрсеткішті көрсетті. Ұлыбританияның Тәуелсіздік партиясы (UKIP) қолдауының айтарлықтай өсуін байқады, оның Еуропарламент депутаттарының саны 3-тен 12-ге дейін өсті және халықтың дауыс беруі бойынша өкілдігін 10-нан 12-ге дейін арттырған Либералды демократтар партиясын төртінші орынға ықсарды. Солтүстік Ирландияда Синн Фэйн партиясы SDLP партиясын жеңіп, Солтүстік Ирландиядан алғашқы орын алды.

Нәтижелер

Барлық өңірлерде сайлауға қатысу 44,157,267 сайлаушының (43,084,598 Ұлыбританияда және 1,072,669 Солтүстік Ирландияда) 38,2% құрады. Консерваторлар мен Лейбористердің екеуі де нашар нәтиже көрсетті. Консерваторлар Лейбористерден 4,1% артық дауыс жинағанымен, 1832 жылдан бері ұлттық сайлаудағы ең төменгі дауыс үлесін тіркеді. Лейбористердің дауыс үлесі 1918 жылдан бері ең төменгі деңгейге түсті. Лейбористердің дауыс санының азаюының басты себебі Ирак соғысы бойынша кең таралған халықтың наразылығы және (Консерваторлар сияқты) Ұлыбританияның тәуелсіздік партиясының (UKIP) үлкен танымалдылығының артуы болды деп есептелді. UKIP қолдауы күрт өсті, оның Еуропарламент депутаттарының саны 3-тен 12-ге дейін көтеріліп, Либерал-демократтармен теңесті, олар өздерінің өкілдіктерін 10-нан 12-ге дейін арттырды. UKIP Либерал-демократтардан жоғары дауыс жинап, оларды төртінші орынға ықтырды. Сайлауға қатысу Шотландияда ең төмен болды, себебі сол күні жергілікті сайлаулар өткізілмеді. Шотландияда Лейбористер көш бастады, одан кейін Шотландия Ұлттық партиясы (SNP) орналасты. Консервативті партияның дауыс үлесі 2 пайызға төмендеді, бұл оларға қарсы ең аз дауыс берілген аймақ болды. Дегенмен, Гибралтар Еуропалық Одақтың құрамына кірді, мұндай мәртебеге ие болған жалғыз теңдес аймақ (BOT) осы болды. 1999 жылы Адам құқықтары жөніндегі Еуропалық сотта Matthews v United Kingdom ісі бойынша жеңіске жеткеннен кейін, Гибралтарда сайлауға қатысу 57,5% құрады, бұл Оңтүстік-Батыс Англия сайлау аймағының жалпы көрсеткіші 37,6%-дан жоғары. Консервативті партия Гибралтардағы дауыстардың үштен екісінен астамын алды, ал ешбір партияның қолдауы 10%-дан аспады.

Салдары

Тони Блэр де, Майкл Ховард та нәтижелері үшін сынға ұшырады, сол кездегі денсаулық сақтау министрі Джон Рид нәтижелерді Лейбористер үшін «көңілін қалдыратын» ал консерваторлар үшін «апатты» деп атады. Сайлаудан кейін көп ұзамай UKIP-тің Роберт Килрой Силк, сайлау кезінде партияның беделін арттырғаны үшін танымал болды, Channel 4 телеарнасымен басшылық амбициялары туралы сұхбат берді. Килрой Силк партияны басқаруға деген амбицияларын жоққа шығармады, бірақ Роджер Кнапман оны келесі жалпы сайлауға жетекшілік ететінін айтты. Алайда, келесі күні «Фростпен таңғы ас» бағдарламасында ол Кнапманның басшылығын сынады. Басшылықпен келіспеушіліктерден кейін Килрой Силк 2004 жылдың 27 қазанында Еуропалық парламентте UKIP-тің тәртіп сақтаушысы қызметінен кетті. Бастапқыда ол партия мүшесі болып қала берді, партия басшылығына үміткерлік етті. Бірақ бұл сәтті болмады және ол 2005 жылдың 20 қаңтарында UKIP-тен толығымен кетіп, оны «қалтақ» деп атады. Екі аптадан кейін ол өзінің Veritas партиясын құрды, оған UKIP мүшелерінің бір бөлігі, соның ішінде Лондон Ассамблеясының екі мүшесі де қосылды. UKIP «Тәуелсіздік/Демократия» жаңа Еуропалық парламенттік тобын құрды, оған Найджел Фарадж мен Ханне Даль бірлесіп төрағалық етті.