Зейнеткерлік үйлер мен әскери ардагерлерге арналған емдеу орталықтары

Кіріспе

Әскери ардагерлердің зейнет үйі, қарттар үйі немесе аурухана.

Ескі сарбаздар үйі – әскери ардагерлердің зейнет үйі, қарттар үйі немесе аурухана, кейде елдің солдаттары, теңізшілері және теңіз жаяу әскерлерінің жесірлері мен балаларына күтім көрсететін мекеме.

Ұлыбритания

Ұлыбританияда Корольдік Челси ауруханасы 1682 жылы король Чарльз II ардагерлерге арналған паналау орны ретінде құрылды. Зейнетақы төлеудің орнына жатақ ұсыну идеясы Париж қаласындағы Les Invalides-тен келді. Бұл британдық армияның 300-ге жуық зейнеткерлері үшін зейнеткерлер үйі және медициналық көмек орталығы болып табылады. Ол Лондонның Челси ауданындағы Корольдік аурухана көшесінде орналасқан, жалпы ауданы 66 акрды құрайды. Бұл тәуелсіз қайырымдылық қоры, күнделікті шығындарды жабу және ардагерлерге күтім мен тұру жағдайын қамтамасыз ету үшін қайырымдастықтарға ішінара сүйенеді. 65 жастан асқан және әскери қызметтен өткен әрбір ер немесе әйел, егер олар мұқтаж болса және "жақсы мінез-құлыққа" ие болса, Челси зейнеткері (яғни тұрғын) болуға үміткер бола алады. Алайда, олардың күтіп отырған жұбайы немесе отбасы болмауы керек, ал бұрынғы офицерлер комиссия алғанға дейін кем дегенде 12 жыл қатардағы әскерде қызмет етуі керек. Корольдік аурухана орналасқан жер – 1609 жылы король Джеймс I құрған теологиялық колледж, "Челси колледжі" деп аталатын аяқталмаған ғимарат орналасқан Челсидің бір бөлігі болды. Ауруханада "әскери мәдениет қалыптасқан, ол достыққа басымдық береді". Зейнеткерлер үш ротаға бөлінген, әр ротаны Инвалидтер капитаны басқарады (өз қарауындағы зейнеткерлердің "күнделікті әл-ауқатымен, басқаруымен және әкімшілік жұмыстарымен" жауапты бұрынғы әскери офицер). Сонымен қатар, әдетте армия зейнетақысын төлеуге жауапты болатын хатшы да бар, бірақ қазір ол жылдық бюджетті, қызметкерлерді, ғимараттарды және аумақты басқарады. Жоғары лауазымды қызметкерлерге дәрігер-хирург, медбике, кварталмейстер, капеллан және адъютант кіреді. 1702 жылдан бері Корольдік аурухана Комиссарлар кеңесі тарапынан басқарылады. Кеңестің төрағасы – HM Paymaster General (оның ізашары Сэр Стивен Фокс XVII ғасырда аурухананың құрылуына үлкен үлес қосты). Кеңестің мақсаты – "Корольдік аурухананың дамуына бағыт беру, онда тұратын Челси зейнеткерлерінің күтімін және әл-ауқатын қамтамасыз ету, сондай-ақ оған сенімді сақтаудағы тарихи ғимараттар мен аумақты сақтау". Корольдік аурухана сонымен қатар Кенсингтон және Челси кеңесінің қарауында. 2011 жылғы халық санауы бойынша халық саны 7 252 адамды құрады. Гринвич ауруханасы 1692 жылдан 1869 жылға дейін Корольдік теңіз флотының зейнеткер теңізшілері үшін тұрақты мекен болды. Оның ғимараттары кейіннен Гринвичтегі Корольдік теңіз колледжі және Гринвич университеті пайдалануына берілді, қазір бұл Ескі Корольдік теңіз колледжі деп аталады. "Аурухана" сөзі бастапқыда мұқтаж адамдарға қонақжайлық көрсететін орынды білдірген, медициналық көмекке қатысы болмаған, бірақ ғимараттарда Гринвич ауруханасы жабылғаннан кейін 1986 жылға дейін Дредноут теңізшілерінің ауруханасы ретінде жұмыс істеген медпункт болды. Аурухананы басқаратын қор әлі де бар, ол бұрынғы Корольдік теңіз флотының қызметкерлері мен олардың отбасыларына көмек көрсетеді. Қазір ол басқа жерлерде де баспана ұсынады. Аурухана 1692 жылы Ла-Ог шайқасынан жараланған теңізшілерді көруден шабыт алған Мэри II патшайымының бұйрығымен Гринвичте теңізшілерге арналған Корольдік аурухана ретінде құрылды. Ол 1664 жылы король Чарльз II үшін сәулетші Джон Уэбб жобалаған сарайдың Чарльз король қанатын теңізшілерге арналған аурухана ретінде қайта жаңартуға бұйрық берді, бұл әскерге арналған Челси ауруханасына балама болды. Сэр Кристофер Рен және оның көмекшісі Николас Хоксмур жаңа Корольдік аурухананың сәулетшілері ретінде өз қызметтерін тегін ұсынды. Сэр Джон Ванбрух Реннің орнын басып, архитектор ретінде Реннің бастапқы жоспарларына сәйкес кешенді аяқтады. Құрылыс 1695 жылы контрабанда жасағаны үшін сотталған саудагерлер төлеген 19 500 фунт стерлингтік айыппұлдарды аудару, 9 000 фунт стерлингтік қоғамдық қайырымдылық жинауы және қазынашылықтан жыл сайынғы 2 000 фунт стерлингтік үлеске арқасында қаржыландырылды. 1705 жылы қорға тағы 6 472 фунт стерлинг төленді, оның ішінде жақында дарға асылған пират капитан Уильям Кидке тиесілі мүліктің сатылған құны да болды. Салынған негізгі ғимараттардың біріншісі – 1705 жылы аяқталған король Чарльз алаңы (ең көне бөлігі қайта құрудан басталады). Бірінші губернатор Сэр Уильям Гиффорд 1708 жылы қызметке кірісті.

In the United Kingdom the Royal Hospital Chelsea was established by King Charles II in 1682 as a retreat for veterans. The provision of a hostel rather than the payment of pensions was inspired by Les Invalides in Paris. is a retirement home and nursing home for some 300 veterans of the British Army. It is a 66 acre site located on Royal Hospital Road in Chelsea, London. It is an independent charity and relies partly upon donations to cover day to day running costs to provide care and accommodation for veterans. Any man or woman who is over the age of 65 and served as a regular soldier may apply to become a Chelsea Pensioner (i. e. a resident), on the basis they have found themselves in a time of need and are "of good character". They must not, however, have any dependent spouse or family and former Officers must have served at least 12 years in the ranks before receiving a commission. The site for the Royal Hospital was an area of Chelsea which held an incomplete building "Chelsey College", a theological college James I founded in 1609. The hospital maintains a 'military based culture which puts a premium on comradeship'. The in pensioners are formed into three companies, each headed by a Captain of Invalids (an ex Army officer responsible for the 'day to day welfare, management and administration' of the pensioners under his charge). There is also a Secretary who traditionally was responsible for paying the Army pensions, but today they look after the annual budget, staff, buildings and grounds. Further senior staff include the Physician & Surgeon, the Matron, the Quartermaster, the Chaplain and the Adjutant. A Board of Commissioners has governed the Royal Hospital since 1702. The ex officio chairman of the board is HM Paymaster General (whose predecessor Sir Stephen Fox was instrumental in founding the Hospital in the seventeenth century). The purpose of the Board is 'to guide the development of The Royal Hospital, ensuring the care and well being of the Chelsea Pensioners who live there and safeguarding the historic buildings and grounds, which it owns in trust'. Royal Hospital is also a ward of the Kensington and Chelsea Council. The population at the 2011 Census was 7,252. Greenwich Hospital was a permanent home for retired sailors of the Royal Navy, which operated from 1692 to 1869. Its buildings were later used by the Royal Naval College, Greenwich and the University of Greenwich, and are now known as the Old Royal Naval College. The word "hospital" was used in its original sense of a place providing hospitality for those in need of it, and did not refer to medical care, although the buildings included an infirmary which, after Greenwich Hospital closed, operated as Dreadnought Seaman's Hospital until 1986. The foundation which operated the hospital still exists, for the benefit of former Royal Navy personnel and their dependents. It now provides sheltered housing on other sites. The hospital was created as the Royal Hospital for Seamen at Greenwich on the instructions of Queen Mary II, who had been inspired by the sight of wounded sailors returning from the Battle of La Hogue in 1692. She ordered the King Charles wing of the palace—originally designed by architect John Webb for King Charles II in 1664—to be remodelled as a naval hospital to provide a counterpart for the Chelsea Hospital for soldiers. Sir Christopher Wren and his assistant Nicholas Hawksmoor gave their services free of charge as architects of the new Royal Hospital. Sir John Vanbrugh succeeded Wren as architect, completing the complex to Wren's original plans. Construction was financed through an endowment, financed through the transfer of £19,500 in fines paid by merchants convicted of smuggling in 1695, a public fundraising appeal which brought in £9,000, and a £2,000 annual contribution from Treasury. In 1705 an additional £6,472 was paid into the fund, comprising the liquidated value of estates belonging to the recently hanged pirate Captain William Kidd. The first of the principal buildings constructed was the King Charles Court (the oldest part dating back to the restoration), completed in 1705. The first governor, Sir William Gifford, took up office in 1708.

Федералды үйлер

АҚШ-тағы алғашқы ұлттық ардагерлер үйі 1811 жылы бекітілген, бірақ 1834 жылы Филадельфия әскери-теңіз базасында ғана ашылды. 1976 жылы әскери-теңіз үйі Миссисипи штатының Галфпорт қаласына көшірілді. Кейіннен ол басқа әскери қызметтердегі ардагерлерге де ашылды және қазір Қарулы Күштер зейнеткерлер үйінің Галфпорт кампусы болып табылады. АҚШ-тағы алғашқы Армиялық ұлттық ескі сарбаздар үйі 1851 жылы Вашингтон қаласында құрылды. Генерал Винфилд Скотт Вашингтон қаласында сарбаздар үйін, ал Кентукки штатының Харродсбург қаласында (кейін пайдаланылмаған) тағы бір үйін құрды. Бұл үйлер Мексиканың басып алынған қалаларынан алынған түсімдер мен Мексика-Америка соғысында тұтқынға алынған темекі сатудан қалған 118 000 долларға салынған. Ескі сарбаздар үйі, қазір Қарулы Күштер зейнеткерлер үйі деп аталады, Президент Линкольннің 34 бөлмелі готикалық стильдегі коттеджінің орны болды, ол Линкольннің Азамат соғысы кезіндегі жазғы үйі ретінде қызмет етті. Ол Ұлттық зиратқа, АҚШ-тағы алғашқы федералды әскери зиратқа іргелес орналасқан. Үй құрылғаннан бері үздіксіз пайдаланылып келеді. Ол Ақ үйден үш шақырым қашықтықта, Вашингтон қаласының орталығында, Капитолийге қарап тұрған орманды кампуста орналасқан. Республиканың Ұлы Армиясы және Біріккен Конфедерация ардагерлері сияқты ірі ардагерлер ұйымдары мүгедек немесе қарт ардагерлерге көмек көрсету үшін федералды және штаттық үйлер құруға жұмыстанды. Кейбір жағдайларда ардагерлер ұйымдары өздері мүлік сатып алуға және ардагерлерге арналған үйлер салуға ақша жинады. Олардың көпшілігі қаржыландыру және басқару үшін мемлекеттік басқаруға берілді. Көптеген штаттар мемлекеттік қаржымен төленетін ардагерлер үйлерін құрды. 1933 жылға дейін 43 штат 55 жұмыс істейтін штаттық ардагерлер үйін басқарды. Осы штаттардың 14-інің штаттық ардагерлер үйлері федералды ардагерлер үйлерімен бір уақытта ашылды. Он бір штат бір уақытта екі немесе одан да көп штаттық ардагерлер үйін иеленді (олардың екеуінде де федералды үй болды). Кейбір штаттарда бірнеше үй болды. Бірнеше штат ардагерлердің жесірлерін қабылдады, ал тағы бірнеше штат жесірлер мен жетімдерге арналған жеке үйлер құрды. Бірнеше штат Одақ пен Конфедерацияның ескі сарбаздар үйлерін бөлек құрды. Конфедерацияның 16 үйінің біріншісі 1881 жылы Джорджтаун қаласында ашылды. Конфедерация сарбаздарының үйлері абоненттер немесе штаттар тарапынан толықтай қаржыландырылды, Конфедерацияға қарсы соғысқан федералды үкіметтен қаржы түспеді. Кейбір штаттық басқарудағы ескі сарбаздар үйлері ақырында федералды ардагерлер үйлері жүйесіне қосылды. 1930 жылдары соңғы Азамат соғысы ардагерлері қайтыс болғандықтан, кейбір штаттар ескі сарбаздар үйлерін жабуды шешті, ал басқа штаттар соңғы соғыстардың ардагерлерін қабылдауға кірісті. Осы штаттық ескі сарбаздар үйлерінің бірнешеуі жаңғыртылып, ардагерлерге қызмет көрсетуді тоқтатты.

The first national veterans' home in the United States was the United States Naval Home approved in 1811 but not opened until 1834 in the Philadelphia Naval Yard. The Naval Home was moved to Gulfport, Mississippi in 1976. It was subsequently opened to veterans of other services and is now the Gulfport Campus of the Armed Forces Retirement Home. The first Army national old soldiers' home in the U. S. was established in Washington, D. C., in 1851. General Winfield Scott founded the Soldier's Home in Washington, D. C., and another (since fallen into disuse) in Harrodsburg, Kentucky with about $118,000 in leftover proceeds of assessments on occupied Mexican towns and the sale of captured tobacco in the Mexican–American War. The Old Soldier's Home, now known as the Armed Forces Retirement Home, was the site of President Lincoln's Cottage, a 34 room Gothic Revival cottage, which served as Lincoln's summer home during the American Civil War. It is adjacent to National Cemetery, the first federal military cemetery in the United States. The Home has remained in continuous use since its establishment. It is located on a wooded campus overlooking the U. S. Capitol in the heart of Washington, D. C., three miles from the White House, Large veterans organizations like the Grand Army of the Republic and United Confederate Veterans eventually also worked for the creation of federal and state homes to care for disabled or elderly veterans. In a few cases veterans organizations on their own raised the money to buy property and build veterans homes. Most of these were quickly turned over to the state government to fund and manage. The majority of state legislatures established veterans homes paid for by state monies from the start. 43 states managed 55 functioning state veterans homes before 1933. Fourteen of those states also had a federal veterans home open at the same time as their state veterans home. Eleven states had two or more state veterans homes in operation at the same time (two of which also had a federal home). Some states simply had several homes at once. A few states admitted veterans' widows, and a few other states established separate homes for the widows and orphans. A few states had separate Union and Confederate old soldiers' homes. The first of 16 Confederate homes was opened in 1881 in Georgetown, Kentucky. Confederate soldiers' homes were supported entirely by subscribers or by the states, with no funds from the federal government against which the Confederates had fought. A few state run old soldiers' homes were eventually folded into the federal veterans home system. As their last few Civil War veterans were dying in the 1930s, some states chose to close their old soldiers' homes, and other states began admission of veterans from more recent wars. Several of these state old soldiers' homes have been modernized and stopped serving veterans.

Қалалық үйлер

Үлкен қалалардағы солдаттар үйлері ең алғашқылардың бірі болды, көбінесе қаладан өтетін ерлерге арналған қонақ үй ретінде басталып, бірақ көбінесе мүгедек әскери қызметшілерді қабылдай бастады. Мұндай мекемелер көбінесе мемлекеттік қаржыландыруға толыққанды сүйенбей, ақы төленетін бизнес ретінде жұмыс істеді. Әйелдер-белсенділер Бостон, Чикаго және Милуокиде, сондай-ақ АҚШ Санитарлық комиссиясымен бірлесіп тағы 25 қалада мүгедек солдаттар үйлерін құруға көмектесті. Бостон үйі 1869 жылы жабылды, Филадельфия үйлері 1872 жылы жабылды, Чикаго солдаттар үйі 1877 жылға дейін жұмыс істеді, ал Милуоки федералдық үйге айналды.

АҚШ санитарлық комиссиясы үйлер, қонақ үйлер және демалыс орындары

Азамат соғысы кезінде АҚШ санитарлық комиссиясы Одақтың әскери қызметшілеріне "[уақытша көмек және қорғау, – тағам, тұруға орын, күтім, т.б. – әсіресе, запасқа шығарылған, мүгедек және демалыстағы әскерлер үшін]" қызмет көрсетті. 1865 жылға қарай Комиссия солтүстік және оңтүстіктегі 15 штатта 18 "әскер үйін", 11 "пансионды" және бір "санаторийді" басқарды (толық тізім үшін Комиссияның бюллетенін қараңыз, 3:1279). Олардың көптеген үйлері соғыс кезінде ашылған және соғыс аяқталғаннан кейін жабылды. Олар төмендегі тізімге кірмейді.