Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Аляска штатындағы өзен, АҚШ Мыс өзені немесе Ахта өзені ('/ɑː//t//n//ə/), Ахта Аттабаска тайпасының «Атна’туу» атауы, "Ахта халқының өзені", Тлингит тайпасының «Еехэени» атауы, "мыс өзені" – АҚШ-тың оңтүстік-орталық Аляскасындағы 470 шақырым (290 миль) ұзындықтағы өзен. Ол Врангель таулары мен Чугач тауларының кең аумағынан суларын Аляска шығанағына құяды. Өзені кең дельталық экожүйесімен және әлемдегі ең құнды саналатын жабайы лососьтың мол басылуымен әйгілі. Өзен аузындағы орташа су шығыны көлемі бойынша АҚШ-тағы онға жуық ірі өзендердің бірі болып табылады.
River in Alaska, United States
The Copper River or Ahtna River ('/ɑː//t//n//ə/), Ahtna Athabascan ‘Atna’tuu , "river of the Ahtnas", Tlingit Eeḵhéeni , "river of copper", is a 290 mile (470 km) river in south central Alaska in the United States. It drains a large region of the Wrangell Mountains and Chugach Mountains into the Gulf of Alaska. It is known for its extensive delta ecosystem, as well as for its prolific runs of wild salmon, which are among the most highly prized stocks in the world. The river is the tenth largest in the United States, as ranked by average discharge volume at its mouth.
Сипаттама
Copper өзені Copper мұздығынан басталады, ол Врангел тауының солтүстік-шығыс беткейінде, Врангел тауларында, Врангел Сент-Элиас ұлттық паркінің ішінде орналасқан. Ол Санфорд тауының шығыс жағындағы аңғарда дерлік солтүстікке қарай ағып бастайды, содан кейін батысқа бұрылып, Врангел тауларының солтүстік-батыс жиегін құрайды және оларды солтүстік-шығыстағы Ментаста тауларынан бөліп тұрады. Одан әрі оңтүстік-шығысқа қарай кең, батпақты жазық арқылы Читинаға дейін ағып, онда оңтүстік-шығыстан Читина өзені (Ахта Атабаскан Цеди На' < цеди "мыс" + на’ "өзен") қосылады. Copper өзенінің ұзындығы шамамен 467 километр (290 миль). Ол орташа есеппен белгілі бір биіктікке төмендейді және 62 160 шаршы километрден асатын (24 000 шаршы миль) – Батыс Вирджиния штатының ауданымен тең – су алабын құрайды. Өзеннің орташа су ағыны белгілі. Copper өзенінің сағасынан 76 метрге дейін биіктігі жететін кең сызықты құм төбелері таралып жатыр. Майлз мұздығы мен Чайлдс мұздығы тікелей өзенге құйылады. Copper өзені Кордованың оңтүстік-шығысында Аляска шығанағына құяды, онда ол шамамен белгілі енді дельта құрайды. 1908 жылдан 1911 жылға дейін Кордовадан жоғарғы өзен аңғары арқылы салынған Copper өзені және Солтүстік-батыс темір жолы минералды ресурстарды, әсіресе 1898 жылы ашылған Кеннекотт кенішін кеңінен өндіруге мүмкіндік берді. Кеніш 1938 жылы тасталып, қазірде туристерге танымал, тарихи аудан болып табылады және Ұлттық парк қызметімен күтіледі. Ток кесілген жолы (Алясканың 1-бағдары) Чугач тауларының солтүстік жағында Copper өзенінің аңғарымен өтеді.
The Copper River rises out of the Copper Glacier, which lies on the northeast side of Mount Wrangell, in the Wrangell Mountains, within Wrangell Saint Elias National Park. It begins by flowing almost due north in a valley that lies on the east side of Mount Sanford, and then turns west, forming the northwest edge of the Wrangell Mountains and separating them from the Mentasta Mountains to the northeast. It continues to turn southeast, through a wide marshy plain to Chitina, where it is joined from the southeast by the Chitina River (Ahtna Athabascan Tsedi Na' < tsedi "copper" + na’ "river"). The Copper River is approximately 290 mile (467 km) long. It drops an average of about , and drains more than 24000 square miles (62,160 km2)—an area the size of West Virginia. The river runs at an average of There is an extensive area of linear sand dunes up to 250 feet (76 m) in height radiating from the mouth of the Copper River. Both Miles Glacier and Childs Glacier calve directly into the river. The Copper enters the Gulf of Alaska southeast of Cordova where it creates a delta nearly wide. The construction of the Copper River and Northwestern Railway from Cordova through the upper river valley from 1908 to 1911 allowed widespread extraction of the mineral resources, in particular from the Kennecott Mine, discovered in 1898. The mine was abandoned in 1938 and is now a ghost town tourist attraction and historic district maintained by the National Park Service. The Tok Cut Off (Alaska Route 1) follows the Copper River Valley on the north side of the Chugach Mountains.
Балық шаруашылығы
Өзеннің атақты лосось ағындары жыл сайын 2 миллионнан астам лосостің өзен алабын шаруашылық үшін пайдалануынан туындайды. Өзендегі коммерциялық лосось маусымы өте қысқа, мамыр айында чинук лососі үшін басталады, ал сокей лососі бірнеше сағатқа немесе бірнеше күнге созылатын кезеңдерде ауланады. Спорттық балық аулау, керісінше, жыл бойы ашық, бірақ Копер өзеніндегі ең жақсы маусым тамыздан қыркүйекке дейін, кохо лососінің келу кезінде жалғасады. Балық шаруашылығын Аляска Балық және жануарлар дүниесі департаменті (ADF&G) және Ішкі істер департаментінің Федералдық тіршілік ету кеңесі бірлесіп басқарады. Басқару деректері негізінен ADF&G Майлс-Лейк сонар станциясында және Бейрд-Каньон мен Каньон-Крик зерттеу станцияларында Эяк қауымы арқылы алынады.
The river's famous salmon runs arise from the use of the river watershed by over 2 million salmon each year for spawning. The river's commercial salmon season is very brief, beginning in May for chinook salmon, and sockeye salmon for periods lasting mere hours or several days at a time. Sport fishing by contrast is open all year long, but peak season on the Copper River lasts from August to September, when the coho salmon runs. The fisheries are co managed by the Alaska Department of Fish and Game (ADF&G) and the Department of the Interior Federal Subsistence Board. Management data is obtained primarily by ADF&G at the Miles Lake sonar station and via the native village of Eyak at the Baird Canyon and Canyon Creek research stations.
Құс бақылау
Копер өзенінің дельтасы 700 000 акр (2800 км²) жерді алып жатыр, бұл Солтүстік Американың Тынық мұхиты жағалауындағы ең үлкен біртұтас ылғалды жерлердің бірі. Бұл сонымен қатар әлемдегі ең көп саны кернейлі аққулардың ұялайтын жері және қараңғы Канада қазының (Branta canadensis occidentalis) жалғыз белгілі ұялау орны.
The Copper River Delta, which extends for 700,000 acres (2,800 km2), is the largest contiguous wetlands along the Pacific coast of North America. It is also home to the world's largest population of nesting trumpeter swans and is the only known nesting site for the dusky Canada goose subspecies (Branta canadensis occidentalis).