Кіріспе

Аляска штатындағы өзен, АҚШ Мыс өзені немесе Ахта өзені ('/ɑː//t//n//ə/), Ахта Аттабаска тайпасының «Атна’туу» атауы, "Ахта халқының өзені", Тлингит тайпасының «Еехэени» атауы, "мыс өзені" – АҚШ-тың оңтүстік-орталық Аляскасындағы 470 шақырым (290 миль) ұзындықтағы өзен. Ол Врангель таулары мен Чугач тауларының кең аумағынан суларын Аляска шығанағына құяды. Өзені кең дельталық экожүйесімен және әлемдегі ең құнды саналатын жабайы лососьтың мол басылуымен әйгілі. Өзен аузындағы орташа су шығыны көлемі бойынша АҚШ-тағы онға жуық ірі өзендердің бірі болып табылады.

Сипаттама

Copper өзені Copper мұздығынан басталады, ол Врангел тауының солтүстік-шығыс беткейінде, Врангел тауларында, Врангел Сент-Элиас ұлттық паркінің ішінде орналасқан. Ол Санфорд тауының шығыс жағындағы аңғарда дерлік солтүстікке қарай ағып бастайды, содан кейін батысқа бұрылып, Врангел тауларының солтүстік-батыс жиегін құрайды және оларды солтүстік-шығыстағы Ментаста тауларынан бөліп тұрады. Одан әрі оңтүстік-шығысқа қарай кең, батпақты жазық арқылы Читинаға дейін ағып, онда оңтүстік-шығыстан Читина өзені (Ахта Атабаскан Цеди На' < цеди "мыс" + на’ "өзен") қосылады. Copper өзенінің ұзындығы шамамен 467 километр (290 миль). Ол орташа есеппен белгілі бір биіктікке төмендейді және 62 160 шаршы километрден асатын (24 000 шаршы миль) – Батыс Вирджиния штатының ауданымен тең – су алабын құрайды. Өзеннің орташа су ағыны белгілі. Copper өзенінің сағасынан 76 метрге дейін биіктігі жететін кең сызықты құм төбелері таралып жатыр. Майлз мұздығы мен Чайлдс мұздығы тікелей өзенге құйылады. Copper өзені Кордованың оңтүстік-шығысында Аляска шығанағына құяды, онда ол шамамен белгілі енді дельта құрайды. 1908 жылдан 1911 жылға дейін Кордовадан жоғарғы өзен аңғары арқылы салынған Copper өзені және Солтүстік-батыс темір жолы минералды ресурстарды, әсіресе 1898 жылы ашылған Кеннекотт кенішін кеңінен өндіруге мүмкіндік берді. Кеніш 1938 жылы тасталып, қазірде туристерге танымал, тарихи аудан болып табылады және Ұлттық парк қызметімен күтіледі. Ток кесілген жолы (Алясканың 1-бағдары) Чугач тауларының солтүстік жағында Copper өзенінің аңғарымен өтеді.

Балық шаруашылығы

Өзеннің атақты лосось ағындары жыл сайын 2 миллионнан астам лосостің өзен алабын шаруашылық үшін пайдалануынан туындайды. Өзендегі коммерциялық лосось маусымы өте қысқа, мамыр айында чинук лососі үшін басталады, ал сокей лососі бірнеше сағатқа немесе бірнеше күнге созылатын кезеңдерде ауланады. Спорттық балық аулау, керісінше, жыл бойы ашық, бірақ Копер өзеніндегі ең жақсы маусым тамыздан қыркүйекке дейін, кохо лососінің келу кезінде жалғасады. Балық шаруашылығын Аляска Балық және жануарлар дүниесі департаменті (ADF&G) және Ішкі істер департаментінің Федералдық тіршілік ету кеңесі бірлесіп басқарады. Басқару деректері негізінен ADF&G Майлс-Лейк сонар станциясында және Бейрд-Каньон мен Каньон-Крик зерттеу станцияларында Эяк қауымы арқылы алынады.

Құс бақылау

Копер өзенінің дельтасы 700 000 акр (2800 км²) жерді алып жатыр, бұл Солтүстік Американың Тынық мұхиты жағалауындағы ең үлкен біртұтас ылғалды жерлердің бірі. Бұл сонымен қатар әлемдегі ең көп саны кернейлі аққулардың ұялайтын жері және қараңғы Канада қазының (Branta canadensis occidentalis) жалғыз белгілі ұялау орны.