Австралияның Оңтүстік бөлігіндегі Александрина көлі – тұщы сулы, жағалаудағы маңызды көл. Тарихы, атауы, географиясы және аборигендермен байланысы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Оңтүстік Австралиядағы тұщы сулы көл
Fresh water lake in South Australia
Александрина көлі – жағалаудағы тұщы сулы көл және оның оңтүстік-шығысында орналасқан Куронг деп аталатын жағалау лагунасы. Бұл көл қысқа, тар ашылу арқылы, Мюррей аузы деп белгілі жер арқылы Ұлы Австралия шығанағына құйылады.
Lake Alexandrina is a coastal freshwater lake and a coastal lagoon called The Coorong to its southeast, before draining into the Great Australian Bight via a short, narrow opening known as Murray Mouth.
Аборигендік атау
Көлмен байланысы бар аборигендер оны Мункули, Парнка және Каинга деп атағанын хабарлады.
Aboriginal people having an association with the lake were reported as knowing it by such names as Mungkuli, Parnka and Kayinga.
Еуропалық атау
Ағылшын отарлаушылары көлге Ұлыбритания және Ирландия королі Вильгельм IV-нің немересі және мұрагері, Александрина ханшайымының құрметіне ат қойды. Ханшайым таққа отырғанда және Виктория есімін қабылдағанда, көлдің атын Виктория көлі деп өзгерту туралы әңгіме болды, бірақ бұл идеядан бас тартылды.
English settlers named the lake after Princess Alexandrina, niece and successor of King William IV of Great Britain and Ireland. When the princess ascended the throne and took the name Queen Victoria, there was some talk of changing the name of the lake to Lake Victoria, but the idea was dropped.
Сипаттама
Александрин көлі Энкотер шығанағының солтүстігінде және Флерийе түбегінің шығысында, қазіргі Оңтүстік Австралияның екі әкімшілік аймағының шегінде орналасқан: Флерийе және Кенгуру аралы аймағы, сондай-ақ Мюррей Малли аймағы. Мюррей өзені Александрин көліне құятын ең ірі өзен. Басқаларына Бремен, Ангас және Финнис өзендері жатады, олардың барлығы оңтүстік Лофти тауларының шығыс беткейінен бастау алады. Көлдің оңтүстік жағында көптеген аралдар бар. Loveday Bay – Александрин көлінің оңтүстік-шығысында, Таувичер каналына жақын орналасқан шығанақ. Александрин көлі оңтүстік-шығыстағы Альберт көлімен тар канал арқылы байланысқан. Көл Мюррей аузы деп аталатын канал арқылы Оңтүстік мұхитқа құйылады, бірақ өзеннің су деңгейі төмен болғанда, аузы көбінесе құм тоғанмен бітеліп қалады. Бастапқыда толқындар мен дауылдардың әсерінен теңіз суымен толып тұрған көл, қазір Гулва бөгеттері деп аталатын бөгеттер жүйесі арқылы тұщы су ретінде сақталады; бұл бөгеттер құрлық пен Мюррей аузының жанындағы үш арал арасындағы бес каналды кесіп өтеді. Көл тарихи тұрғыдан мұхитпен байланысқан болса да, тұщы және тұзды су ағындары араласпайтын, көлдің 95%-дан астам аумағы қалыпты өзен ағыны кезінде тұщы болып қалатын. Мұхиттан келген тұзды судың ағыны тұщы және тұзды судың араласуын азайтады, тік және көлденең бағытта су қабатында араласу өте аз болады. 2020 жылы Куронг, Төменгі көлдер және Мюррей аузына қатысты жүзден астам ғылыми зерттеулерді қарап шығу нәтижесінде Оңтүстік Австралияға еуропалықтар қоныстанғанға дейін бұл аймақ тұщы су экожүйесі болғандығы анықталды. Хиндмарш аралының бір жағында тұщы, екінші жағында тұзды су бар екендігі айтылады және ол әлемдегі ең ірі арал ретінде танымал.
Lake Alexandrina is located north of Encounter Bay and east of Fleurieu Peninsula within what are now the two following South Australian government regions: Fleurieu and Kangaroo Island region, and the Murray Mallee region. The Murray River is the major river to flow into Lake Alexandrina. Others include the Bremer, Angas, and Finniss rivers, all from the eastern side of the southern Mount Lofty Ranges. The lake is shallow and contains a number of islands near the southern end. Loveday Bay is an inlet located at the south east of Lake Alexandrina, adjacent to Tauwitchere Channel. Lake Alexandrina is connected by a narrow channel to the smaller Lake Albert to the south east. The lake empties into the Southern Ocean via a channel known as the Murray Mouth, south east of the town of Goolwa, but when the river flow is low, the mouth is often blocked by a sand bar. Originally subjected to tidal and storm inflows of seawater, the lake is now maintained as a fresh water one by a series of barrages known as the Goolwa Barrages; these cross five channels between the mainland and three islands near the Murray Mouth. Though the lake has been historically connected to the ocean, the fresh and salt water flows mixed very little, with the lake area remaining fresh over 95% of the time with normal river inflow. Salt water inflows from the ocean would result in relatively little mixing of fresh and salt water, either vertically in the water column or laterally across the flow stream. An 2020 review of hundreds scientific studies relating to the Coorong, Lower Lakes and Murray Mouth has found that it was a freshwater ecosystem prior to European settlement of South Australia. Hindmarsh Island is reputed to be the largest island in the world with salt water on one side and fresh water on the other.
Тарих
Аборигендер мифологиясындағы "Арман уақыты" деп аталатын көлде "Мулджэвангк" деген монстр мекен еткен. Эдвард Уилсон 1850 жылдары көлді барып көргенде оны былай сипаттады: "Александрина көлі – мен көрген ең тамаша тұщы су. Шынында да, қатты жел соғып, теңіз ауруын тудыруға жететіндей толқынды болғандықтан, оның тұщы су екеніне сену қиын болды. Бірақ бұл факт. Оның ұзындығы қырық немесе елу шақырым, ені он екі немесе он бес шақырым. Көлдің жағалаулары көзден жоғалғанша алысқа созылып жатыр, мұндай көрініс бізге әдетте тек тұзды су туралы ойлармен байланысты. Көл негізінен Мюррей өзенімен толығады, сондықтан мен айтқан лайлы түс сақталады, бұл өкінішке орай, осы керемет судың сұлулығын кемсітеді." Джордж Таплин 1859 жылы көл жағасында Point McLeay миссиясын құрды, ол 1916 жылы аборигендердің қорығына айналды. 1974 жылы ол Ngarrindjeri халқына қайтарылды және 1982 жылы Raukkan деп аталды. Өнертапқыш және жазушы Дэвид Унайпон Raukkanнан шыққан. 2008 жылы Александрина және Альберт көлдеріндегі су деңгейі төмендеп, қышқыл сульфат топырағының көп мөлшерде пайда болу қаупі туды. Көл төңірегіндегі топырақ табиғи түрде темір сульфидтеріне бай. Ауаға ұшырағанда, мысалы, қатты құрғақшылық кезінде, сульфидтер тотығып, күкірт қышқылын бөліп шығарады. Бөгеттер енді соңғы мұз дәуірінен бері әрбір құрғақшылықта бұл құбылыстың алдын алған теңіз суының ағынын тоқтатып тұр. Егер бөгеттерді ашу қажет болған жағдайда, өзен мен Аделаиданың сумен қамтамасыз етілуін қорғау үшін өзен көлге құятын Pomanda Point жанында бөгет салу ұсынылды, бірақ Оңтүстік Австралия үкіметі River, Lakes and Coorong Action Group ұйымдастырған науқаннан кейін бұл жоспардан бас тартты, себебі бұл бөгет көптеген экологиялық проблемаларды тудырады.
In Aboriginal mythology known as Dreamtime, the lake was inhabited by a monster known as the Muldjewangk. Edward Wilson, visiting the lake in the 1850s described it as follows: "Lake Alexandrina is the finest sheet of fresh water I ever saw. Indeed so formidable did it look, with a stiff wind blowing up quite a sufficient swell to make one seasick, that I could scarcely believe it to be fresh. Such is the fact however. It is forty or fifty miles long by twelve or fifteen wide and the shores around it receded into the dim distance until they become invisible, in the way which we are accustomed only with ideas of salt water. Supplied almost entirely by the Murray, the whole lake retains the muddy tinge of which I have spoken, and this sadly detracts from the otherwise beautiful appearances of this magnificent sheet of water." The Point McLeay mission was established by George Taplin on the shore of the lake in 1859 and became an Aboriginal reserve in 1916. It was handed back to the Ngarrindjeri people in 1974, and renamed Raukkan in 1982. Inventor and author David Unaipon is from Raukkan. In 2008, water levels in Lake Alexandrina and Lake Albert became so low that there was a high risk of large quantities of acid sulphate soils forming. The soils on the lake beds are naturally rich in iron sulphides. When exposed to the air, such as may occur in a time of severe drought, the sulphides oxidise, producing sulphuric acid. The barrages now prevent the seawater inflows that had formerly prevented this phenomenon in every drought since the last ice age. A weir was proposed near Pomanda Point where the river entered the lake, in order to protect upriver and Adelaide's water supplies should it become necessary to open the barrages, but this plan was dropped by the South Australian government after a campaign by the River, Lakes and Coorong Action Group highlighted the many environmental problems such a weir would cause.
Қоршаған орта
Көлде тасбақалар тіршілік етеді, ал жағалау бойында кесірткелер мен жыландар кездеседі. Көмескілерге шумақтар, молықтар мен бабочкалардың түрлері, сондай-ақ көптеген қоңыздар (колеоптера) кіреді. Көлде тұщы су балықтары мекендейді, оның ішінде әкелінген еуропалық сазан да бар. Көл маңындағы топырақтарда органикалық көміртегінің мөлшері салыстырмалы түрде төмен, бірақ арпа мен көкөніс жақсы өнім бере алады. Альберт көлінің оңтүстік-шығыс шекарасында және Александрина көлінің айналасындағы аудандарда суды сіңірмейтін топырақтар кездеседі.
Turtles live in the lake, with lizards and snakes being present along the shoreline. Insect species include dragonflies, a range of moths and butterflies, and large numbers of beetles (coleoptera). Freshwater fish inhabit the lake, including the introduced European carp. The soils around the lake are relatively low in organic carbon, although good barley and vegetable crops may be produced. Non wetting soils are present along the south eastern bounds of Lake Albert and in areas around Lake Alexandrina.
Құстар
Көл көптеген су құстарының мекені, оның ішінде Азияның солтүстігі мен Аляскада көбейтін көшпелі құстар да бар. Көлде тіршілік ететін түрлерге өте сирек кездесетін қызғылт ішті попугайлар, жойылу қаупі төніп тұрған Австралиялық ащы құстар, осал жағдайдағы жарқыраған торғайлар, сондай-ақ Кейп Баррен қаздарының, австралиялық шелдуктардың, үлкен құзқаздардың және ұштық құйрықты құмқұйрықтардың әлемдік популяциясының 1% -дан астамы кіреді.
The lake is a habitat for many species of waterbird, including migratory waders, or shorebirds, which breed in northern Asia and Alaska. Species supported by the lake include the critically endangered orange bellied parrots, endangered Australasian bitterns, vulnerable fairy terns, as well as over 1% of the world populations of Cape Barren geese, Australian shelducks, great cormorants and sharp tailed sandpipers.
Оңтүстік Австралия үкіметі
Александрин көлі 1972 жылғы Ұлттық парктері мен жабайы табиғат туралы заң бойынша Currency Creek қорығы, Mud Islands қорығы, Salt Lagoon Islands табиғат сақтау паркі және Tolderol қорығы сияқты белгіленген қорғалған аумақтарды қамтиды.
Lake Alexandrina includes the following protected areas declared under the National Parks and Wildlife Act 1972 Currency Creek Game Reserve, Mud Islands Game Reserve, Salt Lagoon Islands Conservation Park and Tolderol Game Reserve.
Заңға сәйкес емес шаралар
Александрин көлі Александрин және Альберт көлдерінің маңызды құс аймағы шегіне кіреді, бұл BirdLife International ұйымы құстар мен өзге де биологиялық түрлерді сақтау үшін халықаралық маңызы бар деп санайтын аймақ.
Lake Alexandrina is included within the boundary of the Lakes Alexandrina and Albert Important Bird Area which is an area considered by BirdLife International to be a place of ‘international significance for the conservation of birds and other biodiversity.’