Кіріспе

Батыс Австралиядағы өзен. Батыс Австралиядағы Перттегі өзен.

Сван өзені – Батыс Австралияның оңтүстік-батысындағы маңызды өзен. Өзен Батыс Австралияның астанасы және ең ірі қаласы Перт қаласының қалалық аумағынан өтеді.

Өзен ағысы

Сван өзенінің сағасы Перт қаласы арқылы ағады. Оның төменгі ағысы салыстырмалы түрде кең және терең, ағыс шектеулі, ал жоғарғы ағысы көбінесе өте тар және сайлау. Суан өзені Авон және жағалау жазығының су жиналатын алаптарын құрайды, олардың жалпы ауданы шамамен 700 км². Оның үш маңызды саласы бар: Авон өзені, Каннинг өзені және Хелена өзені. Соңғы екеуінде Перт және айналасындағы аймақтардың ішу суына қажеттілігінің маңызды бөлігін қамтамасыз ететін тоғандар (Каннинг тоғаны және Мундаринг суқоймасы) орналасқан. Авон өзені тұщы судың көп бөлігін жеткізеді. Алаптың климаты Жерорта теңізі климатына ұқсас, жасыл қыстар, ыстық құрғақ жаздар және осыған байланысты маусымдық жауын-шашын мен су ағынының жоғары деңгейі. Авон Перттің оңтүстік-шығысында, Йелингке жақын жерден басталады: ол солтүстік-батысқа қарай Перттің солтүстік-шығысындағы Тодиейге дейін иреліп ағады, содан кейін Уалиунга ұлттық паркінде оңтүстік-батысқа бұрылады. Вурлуо бұрқағымен қосылғанда Суан өзеніне айналады. Каннинг өзені Солтүстік Баннистерден, Перттен оңтүстік-шығыста басталып, Эпплкроста Суанға қосылып, Мелвилл суына құяды. Содан кейін өзен Блэкволл ағысына дейін тарылады, бұл Фримантель порты арқылы теңізге дейін жалғасатын тар және терең учаске. Саға микротолық режимде, ең жоғары толқын амплитудасы шамамен , бірақ су деңгейі барометриялық қысымдың өзгеруіне де байланысты.

Геология

Терциардан бұрын, теңіз деңгейі қазіргідей жоғары болмай, әлдеқайда төмен болған кезде, Суан өзені Роттнест аралының солтүстігін айналып өтіп, Үнді мұхитына Роттнесттен сәл солтүстік-батысқа қарай құятын болған. Осылайша, ол Гранд-Каньон сияқты алып шатқалды жасады. Қазір Перт каньоны деп аталатын бұл географиялық нысан, континенттік шельфтің шетіне жақын су асты каньоны ретінде сақталған.

География

Сван өзені Сван жағалаулық жазығын суландырады, оның жалпы су жиналатын алабынан асып түседі. Өзен Жерорта теңізі климатында орналасқан, онда жазда ыстық және құрғақ, қыста салқын және ылғалды болады, бірақ климаттың өзгеруі салдарынан бұл тепе-теңдік өзгеретін сияқты. Сван Дарлинг тік жарларының жиегінде орналасқан және Фримантлдегі сағасына қарай жағалау жазығынан төмен ағып жатыр.

Салалар

Елен Брук, Джейн Брук, Хенли Брук, Ванду Крик, Беннетт Брук, Блэкэддер Крик, Лаймстоун Крик, Сусанна Брук және Хелена өзені сияқты көптеген салалар Вурлулу Брук пен Гилфорд аралығында өзенге құяды; алайда, адамның қызметі, мысалы, жерді өңдеу және құрылыс салдарынан олардың көпшілігі құрғап қалған немесе маусымдық ағысқа ие болған.

Сван жағалауындағы жазық

Перт пен Гилдфорд арасында өзен бірнеше иірімдерден өтеді. Бастапқыда, Майлендс түбегі, Аскот және Бёрсууд, Клейз Брук арқылы және қаланың солтүстігінде Херсман көліне дейінгі аймақтар батпақты суайдындар болған. Көптеген суайдындар қазір жерді дамыту үшін құрғатылған. "Кезвей" тас жолынан өтетін Херисон аралы бұрын Херисон аралдары деп белгілі шағын аралдар тобынан тұрған.

Перт және Мелвилл су станциялары

Перт сулары, қала мен Оңтүстік Перт арасында, Нароуз бұғазы арқылы бас сағасынан бөлінеді, оның үстінен 1959 жылы Нароуз көпірі салынған. Содан кейін өзен "Мелвилл сулары" деп аталатын кең аумаққа ашылады. Каннинг өзені Армадальдың оңтүстік-шығысынан басталып, Апплкростағы Каннинг көпірі арқылы өзенге құяды. Өзен осы жерде ең кең болып келеді, солтүстіктен оңтүстікке қарай өлшегенде шамадан асады. Уолтер мүйісі өзенге дейін созылатын шығыршыққа ие, бұл өзен қозғалысын одан айналып өтуге мәжбүрлейді.

Тарлау және Фримантел

Өзен Чидли Пойнт пен Блэкволл Рич арасында тарылып, Пойнт Роу және Престон Пойнт айналасынан иіліп өтеді, содан кейін портына қарай тарылады. Стирлинг көпірі мен Фримантль көпірі өзеннің сағасынан солтүстікке қарай өзенді кесіп өтеді. Суан өзені Фримантль порты арқылы Үнді мұхитына құяды.

Тарих

Өзенге 1697 жылы голланд саяхатшысы Виллем де Вламинг сол аймақтағы танымал қара құздардың құрметіне Swarte Swaene Revier деп ат қойды. Вламинг өзен бойымен шағын топпен Херисон аралына дейін жүзіп барды. 1801 жылы Николас Боден басқаратын француз экспедициясы да өзенге жоғары қарай сапар жасады. Губернатор Стирлингтің ойынша, "Сван өзені" атауы Хериссон аралдарынан басталатын өзеннің ағысына ғана қатысты болуы керек еді.

Басқару

Swan River Trust – бұл Батыс Австралия Экология және табиғатты қорғау департаментінің құрамындағы, 1989 жылы өткен жылы қабылданған заңға сәйкес құрылған мемлекеттік орган, ол Экология министріне есеп береді. Ол Суан және Каннинг өзендеріне мүдделі қауымдастық өкілдерінің, мемлекеттік және жергілікті билік органдарының сегіз өкілін біріктіре отырып, Перт өзен жүйесін жоспарлауға, қорғауға және басқаруға жауапты бірлескен орган құрайды. Траст айына екі рет жиналып, Суан және Каннинг өзендерінің дамуына бағыт беру үшін Экология министріне, Батыс Австралия жоспарлау комиссиясына және өзендердің шекарасына қатысты жергілікті билік органдарына кеңес береді.

Көлік

Суан өзені жағалауының алғашқы жылдарында өзен Перт пен Фримантель арасындағы басты көлік арнасы болып табылды. Бұл, Перт арқылы Фримантель мен Гилфорд арасындағы мемлекеттік теміржол желісі құрылғанға дейін сақталды.

Қайықтану шұңқыры

Ең алғашқы клуб Батыс Австралиялық ескесу клубы болды. "Сван-Ривер" ескесу клубы 1887 жылы құрылған. Фримантл ескесу клубы 1890-жылдарға дейін құрылған болатын.

Жахта клубтары

Қазіргі уақытта Swan өзенінің бойында он бес яхт-клуб бар, олардың көпшілігі Melville Water, Freshwater Bay және Matilda Bay-де орналасқан. Матильда шығанағындағы Пеликан-Пойнттегі Роял Перт Яхт Клубы 1987 жылы Америка кубогын қорғауға сәтсіз тырысты, бұл 132 жыл ішінде алғаш рет АҚШ-тан тыс жерде өткізілді. RPYC және Royal Freshwater Bay Yacht Club патшалық жарғы алған жалғыз екі клуб. Фримантлдің төменгі ағысында көптеген тұғырлар мен мариналар да бар.

Мәдени маңызы

Өзен Перт мәдениетінің маңызды бөлігі болып табылады, оның суларында ескек есу, желкендеу және жүзу сияқты көптеген су спорты түрлері жүзеге асырылады. Перт қалалық аймағында уақыт өте келе, әсіресе Causeway және Narrows көпірлері салынып біткенге дейін, өзеннен өтуге кеткен уақыт пен қашықтыққа байланысты, өзеннің солтүстігі мен оңтүстігі арасында белгілі бір айырмашылықтар болды. Өзен 1985 жылдан 2022 жылға дейін әр жыл сайын Австралия күнінде өткізілетін City of Perth Skyworks атты фейерверк шоуының орны болды. Көрермендер осы шараны тамашалау үшін жағалауға, Кингс паркіне және өзендегі қайықтарға көптеп жиналатын.