Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құласа – заттарды гравитация күшімен жылға қажетті тік немесе көлбеу өткел, арна немесе жол.
Vertical or inclined passage through which objects move by gravity
A chute is a vertical or inclined plane, channel, or passage through which objects are moved by means of gravity.
Жер бедері
Шұңқыр, сондай-ақ жарыс, флюм, мысық немесе өзен шатқалы деп те аталады, бұл тік беткейлі, судың жылдам ағып өтетін жолы. Осыған ұқсас, ағаш өнеркәсібінде ағаштарды өзенмен төмен тасымалдауды жеңілдету үшін адам жасаған шұңқырлар, мысалы, ағаш сырғанағы мен бөгеттік флюмдар қолданылды. Қазір бұлар кеңінен қолданылмайды. Адам жасаған шұңқырлар кейбір тоғандардың су төгіш құрылыстарында да кездеседі. Сумен жабдықтау және суару жүйелерінің кейбір түрлері гравитация күшімен жұмыс істейді, сондықтан олар шұңқырлар болып табылады. Мұндай жүйелерге суарналар, пукиолар және асекиалар жатады.
A chute, also known as a race, flume, cat, or river canyon, is a steep sided passage through which water flows rapidly. Akin to these, man made chutes, such as the timber slide and log flume, were used in the logging industry to facilitate the downstream transportation of timber along rivers. These are no longer in common use. Man made chutes may also be a feature of spillways on some dams. Some types of water supply and irrigation systems are gravity fed, hence chutes. These include aqueducts, puquios, and acequias.
Ғимараттың шұңқыры
Биік ғимараттарда заттарды жоғары қабаттардан төменгі қабаттардың біріне, әсіресе жертөлеге жылдам тасымалдау үшін шұңғымалар жиі қолданылады. Шұңғымалар жоғарғы және/немесе төменгі жағынан дөңгелек, шаршы немесе тіктөртбұрышты болуы мүмкін. Кір жууға арналған шұңғымалар әдетте қонақүйлерде әр қабатқа орналастырылады, бұл кірдің жылдам тасымалдануына және жиналуына мүмкіндік береді, лифттерді немесе баспалдақтарды пайдалану қажеттілігін жояды. Бұл шұңғымалар әдетте алюминийленген болаттан жасалады және материалды жыртып немесе зақымдауы мүмкін шығыңқы бөліктердің пайда болуын болдырмау үшін дәнекерленеді. Үйдегі кір жуу шұңғымалары әдетте жертөледе кір жуатын үйлерде кездеседі, бұл үйдің барлық мүшелерінің кірлерін жатын бөлмелері мен кір жуу орындарының жанында жинауға ыңғайлы жағдай жасайды, кір жуу жәшіктерін қабаттан қабатқа немесе бөлмеден бөлмеге немесе баспалдақпен тасымалдау қажеттілігін жояды. Құрылыс нормаларының талаптары немесе өрт қауіпсіздігі, яғни өрттің бір қабаттан екінші қабатқа таралуының алдын алу, сондай-ақ балалардың қауіпсіздігіне байланысты үй ішіндегі кір жуу шұңғымалары бұрынғыдан сирек кездесуі мүмкін. Дегенмен, шкафтар, есіктер, қақпақтар мен құлыптарды қамтитын конструкция бұл тәуекелдерді қарапайым баспалдақтармен салыстырғанда айтарлықтай азайтады. Қалдықтар шұңғымалары немесе қоқыс шұңғымалары көп қабатты тұрғын үйлерде кең таралған және ғимараттың барлық қоқысын бір жерге жинау үшін қолданылады. Көбінесе шұңғыманың төменгі жағы үлкен, ашық қоқыс контейнерінің үстіне орналастырылады, кейде механикалық пресстеу құрылғысы да орнатылады. Бұл қоқысты жинауды жылдамдатып, тиімдірек етеді. Алайда, шұңғымалардағы қоқыс қалдықтарының болуы гигиеналық тәуекел тудыруы мүмкін. Кейбір ғимараттарда хаттарды жинау үшін пошта шұңғымалары қолданылады. Мысалы, Азия сақтандыру ғимаратында мұндай шұңғыма бар. Эвакуациялық шұңғымалар тау-кен жабдықтарын және биік ғимараттарды эвакуациялау үшін қолданылады және ұсынылады. Құрылыс шұңғымалары биік ғимараттардан қиратылған материалдарды және ұқсас қалдықтарды қауіпсіз түрде шығару үшін қолданылады. Бұл уақытша құрылымдар әдетте цилиндрлі немесе конус тәрізді пластик түтіктердің тізбегінен тұрады, олардың әрқайсысы төменгі жақтағы түтіктің үстіне орнатылып, әдетте тізбектермен байланыстырылады. Олар бірге ғимараттың қабырғасынан төмен ілінетін ұзын, иілгіш түтік құрайды. Түтіктің төменгі жағы контейнерге немесе басқа ыдысқа орналастырылады, ал қалдықтар жоғарыдан төгіледі. Ауыр материалдарды шығару үшін ауыр болаттан жасалған шұңғымалар да қолданылуы мүмкін, әсіресе биік ғимараттарда. Лифт гравитация күшімен емес, электр қуатымен жұмыс істейтіндіктен, ол шұңғыма емес.
Chutes are in common use in tall buildings to allow the rapid transport of items from the upper floors to a central location on one of the lower floors, especially the basement. Chutes may be round, square or rectangular at the top and/or the bottom. Laundry chutes in hotels are placed on each floor to allow the expedient transfer and collection of dirty laundry to the hotel's laundry facility without having to use elevators or stairs. These chutes are generally aluminized steel and welded together to avoid any extruding parts that may rip or damage the materials. Home laundry chutes are typically found in homes with basement laundry to allow the collection of all household members' dirty laundry, conveniently near the bedrooms and laundry facilities, without the constant transport of laundry bins from story to story or room to room or up and down stairs. Home laundry chutes may be less common than previously due to building codes or concern regarding fireblocking, the prevention of fire from spreading from floor to floor, as well as child safety. However, construction including cabinets, doors, lids, and locks may make both risks significantly less than with simple stairwells. Refuse chutes or Garbage chutes are common in high rise apartment buildings and are used to collect all the building's garbage in one place. Often the bottom end of the chute is placed directly above a large, open waste container, at times this also includes a mechanical compactor. This makes garbage collection faster and more efficient. It can however be a hygiene risk due to remainders of garbage in the chutes. Mail chutes are used in some buildings to collect the occupants' mail. A notable example is the Asia Insurance Building. Escape chutes are used and proposed for use in evacuation of mining equipment and high rise buildings. Construction chutes are used to remove rubble and similar demolition materials safely from taller buildings. These temporary structures typically consist of a chain of cylindrical or conical plastic tubes, each fitted into the top of the one below and tied together, usually with chains. Together they form a long flexible tube, which is hung down the side of the building. The lower end of this tube is placed over a skip or other receptacle, and waste materials are dropped into the top. Heavy duty steel chutes may also be used when the debris being deposited is heavy duty and in cases of particularly high buildings. An elevator is not a chute as it does not move by gravity.