Кіріспе

Йемендік саясаткер және дипломат (1927–2005)

Мұхаммед Саид әл-Аттар (محمد سعيد العطار) (26 қараша 1927 – 20 қараша 2005) 1994 жылы бес ай бойы Йеменнің премьер-министрі міндетін атқарды. Мансап жолында ол Йеменде түрлі министрлік қызметтер атқарды және елді Біріккен Ұлттар Ұйымында өкілдік етті. 1974 жылдан 1985 жылға дейін Мұхаммед Саид әл-Аттар Біріккен Ұлттар Ұйымының Батыс Азия экономикалық комиссиясының (қазіргі ЭСКВА) атқарушы хатшысы болды.

Мансап

Мұхаммед Саид Әл-Аттар 1927 жылы Джибутиде дүниеге келді. Оның әкесі Йеменнің әл-Ходжария ауылынан (Тейз облысы, әл-Шомаятин ауданы) және анасы Йеменнің Оңтүстігіндегі әл-Хадхрамаут облысының Аш-Шихр теңіз жағалау қаласынан шыққан. Ол Джибути мен Аден қалаларында бастауыш және орта білімін аяқтаған соң, Парижге көшіп, Париж университетінде француз әдебиетінен бірнеше диплом алды және Сорбоннадағы әдебиет факультетінің экономика және әлеуметтік ғылымдар факультетінде докторлық (Ph. D) дәрежесін алды. 1959-1962 жылдары ол Париждегі Экономикалық және әлеуметтік даму институтында ғылыми қызметкер болып жұмыс істеді. 1962 жылы Мұхаммед Саид Әл-Аттар Солтүстік Йемендегі республикалық революциялық қозғалысқа қосылып, имаматқа қарсы «26 қыркүйек революциясын» қолдады. 1962 жылдың қараша айында ол Йеменді қайта құру және даму банкінің бірінші бас директоры және Экономикалық істер жөніндегі жоғарғы кеңестің мүшесі болып тағайындалды. Кейіннен ол 1965-1967 жылдары Премьер-министрдің орынбасары, Экономика министрі және Жоғарғы жоспарлау комитетінің мүшесі қызметін атқарды. 1967 жылы Сана қаласын 70 күн қоршау кезінде маңызды рөл атқарды. 1968-1971 жылдары Әл-Аттар Йемен Араб Республикасының Нью-Йорктегі Біріккен Ұлттар Ұйымындағы тұрақты өкілі болды және 1973 жылы осы лауазымға қайта тағайындалды. Ол 1971 жылы Дүниежүзілік банк пен Халықаралық валюта қорының конференциясында және 1972 жылы Біріккен Ұлттар Ұйымының Білім, ғылым және мәдениет ұйымының Бас конференциясында Йеменді өкілдік еткен кезде елші мәртебесіне ие болды. 1973 жылдың желтоқсанында Әл-Аттар Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас хатшысының орынбасары дәрежесімен жаңадан құрылған Біріккен Ұлттар Ұйымының Батыс Азия экономикалық комиссиясының (қазіргі ESCWA) атқарушы хатшысы болып тағайындалды. Ол 1985 жылға дейін осы лауазымда болды, содан кейін Йемен Араб Республикасына оралды. Йеменнің қайта бірігуіне дейін және кейін ол үкіметте Премьер-министр міндетін атқарушы (1994), Премьер-министрдің орынбасары (1985-1990, 1992-1994, 1995-1997), Даму министрі (1985-1990), Орталық жоспарлау органының президенті (1985), Өнеркәсіп министрі (1990-1992), Бас инвестициялық органның президенті (1992-1993) және Мұнай және минералды ресурстар министрі (1995-1997) қызметтерін атқарды. 1997-2002 жылдары Әл-Аттар Йемен Республикасының Женевадағы Біріккен Ұлттар Ұйымындағы тұрақты өкілі болды. Мұхаммед Саид Әл-Аттар 2005 жылдың 20 қарашасында Бейрутта, ем алу кезінде дүниеден өтті. 2007 жылы Файсал әл-Убутани «Әл-Хаят» газетінде: «Біз бір сәт болса да, осы йемендіктің өз еліне және барлық араб елдеріне қосқан үлесін мойындауымыз керек. Ол шетел тілдерін жетік білетін, мәдениетті экономист, халықаралық және өңірлік форумдарда өз елінің атын көтеру үшін аянбай еңбек етіп, барлық араб елдеріне құрмет әкелуге ұмтылды. Оны жақсы білген және оның жетекшілігінде жұмыс істегендер оның халықаралық экономистер мен бірнеше халықаралық ұйымдардың шенеуніктерінен алған мақтаулары мен танымалдығы туралы куәлік бере алады» деп жазды.

Әл-Аттар Халықаралық әлеуметтану қауымдастығының (Мадрид), Халықаралық экономикалық ғылымдар институтының (Женева), Үшінші әлем форумының (Дакар) және Араб зерттеулер орталығының (Амман) мүшесі болды.

Құрметтер

Мұхаммед Саид Әл-Аттар Құрмет легионымен (Ordre National de la Légion d'honneur, Францияның ең жоғары ордені) марапатталды.