Кіріспе

1993 жылы Роберт Либерманның түсірген фильмі

"Аспандағы от" – 1993 жылы түсірілген американдық тамырлық ғылыми-фантастикалық, құпиялы фильм. Режиссерлік жұмысын Роберт Либерман жасаса, сценарийін Трейси Торме жазған. Фильм Трэвис Уолтонның "Уолтон тәжірибесі" атты кітабы негізінде түсірілген, онда шетелдік ағайындардың адамдарды алып кетуі баяндалады. Фильмде Уолтон рөлін Д. Б. Суини, ал оның жақын досы және болашақ жекжаттысы Майк Роджерс рөлін Роберт Патрик сомдады. Сондай-ақ Джеймс Гарнер, Крейг Шеффер, Скотт Макдональд, Генри Томас және Питер Берг қатысқан. "Аспандағы от" 15 миллион долларлық бюджетпен 19,9 миллион долларлық табыс әкелді және сыншылар тарапынан әртүрлі бағаланды. Фильм төрт Сатурн сыйлығына ие болды.

Сюжет

1975 жылғы 5 қарашада Аризона штатының Сноуфлейк қаласында орманшы Трэвис Уолтон және оның әріптестері Майк Роджерс, Аллан Даллис, Дэвид Уитлок, Грег Хейс және Бобби Когдилл Ақ тауларда жұмыс істеуге бет түзеді. Сол түні қалаға қайтып келе жатқанда орманшылар ағаштардың арасынан алыстан ерекше жарық көрді. Оны зерттеу үшін барғанда олар белгісіз ұшатын объектіге кездесті. Қызығушылықпен, Уолтон көліктен түсіп, жақынырақ қарауға тырысады, сол сәтте қозғалып тұрған объект оған жарқын сәулемен шауып, бірнеше метр артқа лақтырып жібереді. Уолтонның қаза тапқанын ойлаған орманшылар қорқып, оқиға орнынан қашып кетеді. Роджерс Уолтонды қайта алып келмек болып, сол жерге қайта оралуға шешім қабылдайды, бірақ оны ешқайда таба алмайды. Қалаға оралып, оқиғаны хабарлағанда тергеушілер – шериф Блейк Дэвис және лейтенант Франк Уоттерс олардың айтқанына күмәнмен қарайды. Уоттерс Даллис пен Уолтон арасындағы шиеленіс күшті екенін және Даллистің қылмыстық өтілі бар екенін анықтайды, ол оқиғаның артында тұр деп күдіктенеді, бұл күдік тез қаладағы барлық адамдарға таралып, орманшылардың бәрінен де жиренетіндей жағдайға түсіреді. Трэвистің іздеу тобы ешқандай із іздеп таба алмағаннан кейін, орманшыларға полиграфтан өту ұсынылады. Даллис бастапқыда тартынса да, орманшылар өздерінің кінәсіз екенін дәлелдеу үмітімен тестке келіседі. Бірақ Уоттерс тесттердің нәтижесін анықтау мүмкін емес екенін және олар келесі күні қайтадан тест тапсыруы керектігін мәлімдейді. Роджерс ашуланып, тесттен бас тартады, ал қалған орманшылар да оның үлгісін көрсетеді. Тестті жүргізуші Уоттерс пен Дэвиске Даллистен басқа (оның нәтижесі анық емес) орманшылардың бәрі шындықты айтып жатқандай көрінетінін хабарлайды. Бес күннен кейін Роджерске Уолтон екенін айтқан біреу қоңырау шалады. Ол Хебердегі жанармай құю станциясынан жалаңаш, сусызданып, қатты жарақаттанған күйі табылады. Уфолог Уолтонды сұраққа алады, бірақ оны сыртқа шығарып жібереді, ал Уолтон ауруханаға жеткізіледі. Роджерс Уолтонды жедел жәрдем бөлімінде басып, оған жарық соққаннан кейін оны тастап кеткенін, бірақ кейін оны алуға келгенін айтады. Уолтон оны тастап кеткеніне ашуланып, Роджерстен жүзін бұрады, ал Роджерс оқиғаның бәріне Уолтонды көліктен түскені үшін кінәлайды. Құрметке арналған кеште Уолтон психикалық күйзеліске ұшырап, оны ұрлап кеткен ғарышкерлер туралы естеліктерді қайта басынан кешіреді. Ол өзінің естелігінде, жабысқақ коконның ішінде оянады. Коконның қабығынан шығып, таңырқаған Уолтон өзін цилиндрлі қоршауда, гравитация жоқ шетелдік ортада, қабырғаларында басқа да ұқсас кокондар бар екенін көреді. Төмен гравитацияда күресіп, ол кездейсоқ жақын маңдағы коконды бұзып, ішінде шіріп бара жатқан адам денесі бар екенін көріп, қорқып кетеді. Одан әрі зерттеу барысында ол көршілес аймаққа қарай жылжиды, төменде бірнеше адам тәрізді фигураларды көреді. Оларға қарай бақылаусыз сырғып, ол олардың қозғалмайтын фигуралардың шын мәнінде ғарыш костюмі екенін, олардың бірінде әлі де ғарыш жаратылысы бар екенін анықтайды. Уолтон қашып құтылуға тырысады, бірақ оны екі ғарышкер ұстап алады, олар оны аяқ киім мен кілттер сияқты жер бетіндегі қалдықтарға толы дәліздер арқылы сүйреп, тексеру бөлмесіне жеткізеді. Ғарышкерлер Уолтонды бөлменің ортасындағы платформаға бекітіп, оның киімдерін шешіп, оны толығымен қозғалмайтын етіп, серпімді материалмен жауып тастайды. Уолтонның қорқып айқайлағанына қарамастан, ғарышкерлер оны азапты тәжірибеге ұшыратады, онда оның аузына желе тәрізді зат салынады, жұтқыншағына түтік енгізіледі, жақ сүйегі ашылып, мойнына құрылғы қадалады. Содан кейін төбедегі жабдықтар оған қарай төмендей бастайды. Уолтонмен сұхбат кезінде лейтенант Уоттерс оның айтқанына күмәнмен қарап, оқиғаны жалған деп есептейді. Ол Уолтонның таблоидтардың оның оқиғасынан пайда табуға тырысуының арқасында жаңа танымалдыққа ие болғанын атап өтеді, ол әйгілі болу үшін оқиғаны жасады деп сенді. Бірақ тергеу аяқталғаннан кейін Уоттерс ізденуін тоқтатып, қаладан кетуге мәжбүр болады. Екі жарым жылдан кейін Уолтон енді шөлгеушілікпен айналысатын Роджерске барады, екеуі татуласады. Соңғы кадрларда 1993 жылы Уолтон, Роджерс және Даллис қосымша полиграф тексерулерінен өтіп, олардың бәрі кінәсіз екенін растайтын нәтижелерді көрсеткені хабарланады.

Өндіріс

Фильм Трэвис Уолтонның "Уолтон тәжірибесі" кітабына негізделген. Кітапта Уолтон өзінің ҰШО-да (белгісіз ұшу аппаратында) шетелдіктермен қалай ұрланғанын айтады. Уолтонның түпнұсқа кітабы кейінірек фильммен байланысын жариялау үшін "Аспандағы от" деп қайта шығарылды. Нағыз Трэвис Уолтон мен оның әйелі Дана Уолтон фильмде қысқаша камео рөлінде пайда болады. Фильмдегі шетелдіктердің ұрлау көріністері Уолтонның нақты айтқандарына мүлдем ұқсамайды. Сценарист Трейси Торме басшылардың Уолтонның баяндамасын қызықсыз деп тапқандарын және өзгерістер талап еткенін хабарлады. Режиссер Роберт Либерман Трэвис Уолтонның баяндамасының жалған екеніне күмән келтіріп, былай деді: "Менің ішкі сезімім бойынша, Трэвис сол жігіттерден әлдеқайда ақылды болды, бәрі әзіл ретінде басталды. Олар күнінің соңында сыраларына аздап галлюциноген қосып, содан кейін осы жігіттерге көрсетіліс жасап, олар соған сенеді." Актерлер құрамындағы Скотт МакДональд, Дэн Уолтон рөлін сомдаған, және Роберт Патрик, Майк Роджерс рөлін сомдаған, өздерінің нақты прототиптерімен бірге уақыт өткізді. "Терминатор 2: Сот күнінен" кейін жаман рөлдерге бейімделген Патрик, кастингке салмақ қосып, сақал өсірді.

Қабылдау

"Аспандағы от" фильміне жазылған сын-пікірлер әртүрлі болды: шолулардың жиынтық сайты Rotten Tomatoes бойынша фильмге 25 пікір негізінде 52% мақұлдау көрсеткіші берілген, орташа бағасы 5.2/10. Дегенмен, оның әлдемелерді алып қашу көріністері көптеген адамдар тарапынан өте әсерлі деп танылды. Фильмге көптеген жағымды пікірлер де жазылды. Radio Times газетінен Джон Фергюсон: "Либерман оқиғаның жақын достар мен отбасы мүшелеріне тигізген эмоционалдық әсеріне ойлылықпен назар аударады, бірақ әлдемелерді алып қашудың ашылуы шынымен қорқынышты. Д. Б. Суини басты рөлде керемет өнер көрсеткен, сондай-ақ жақсы қолдау бар". Entertainment Weekly журналының журналисі Оуэн Глейберман: "Осы нәрселерге сенбесеңіз де, маңызды емес. "Аспандағы от" сізге бірнеше шаршатарлық минут бойы қиялыңыздағы әлдемелер туралы ойлауға мүмкіндік береді". Сыншы Роджер Эберт: "Көлік ішіндегі көріністер шынымен жақсы. Олар бұрын кинода көрмеген шындықты нақты бейнелейді және мен үшін алғаш рет, мен жай ғана декоратордың қиялы емес, шынымен әлдемелерді көріп тұрғанымды сезіндім". Бірақ ол "әлдемелер туралы жеткілікті мәлімет жоқ, фильм аяқталғанда көңілім толмады және маған қызықсыз болып көрінді" деді. Deseret News газетінен Крис Хикс: ""Аспандағы от" фильмі сенушілерге көңіл бөліп, бәрінің шындығын көрсетеді. Оның кейбір бөлімдері қызықты". Дегенмен, ол фильмнің мұңды әуеніне риза болмады және оның "көбірек юмор немесе сатиралық болуын қаладым, бұл кейіпкерлердің сенімін жоймастан" деді. Сыншы Джеймс Берардинелли әлдемелерді алып қашу көріністерінің "керемет, жүректі ауыртатын реализмін" жоғары бағалады, бірақ фильмді "шатасқан, дұрыс емес" деп атады, ол "қорқыныш, драма немесе ғылыми фантастика болуды қалайтынын анықтай алмайды". "X-Files" сериалының авторы Крис Картер және атқарушы продюсер Фрэнк Спотниц Патриктің фильмдегі өнеріне әсерленді, нәтижесінде 2000 жылы сериалдың сегізінші маусымында Патрик ФБР арнайы агенті Джон Доггет рөлінде ойнады.