Кіріспе

Жапонияның Кансай аймағындағы қала
Жапониядағы қала

Кобе (/US/'/k//oʊ//b//eɪ/, /UK/'/k//ə//ʊ//b//eɪ/, KOHbay; ресми атауы 神戸市, Kōbe shi, ) – Жапонияның Хёго префектурасының астанасы. 1,5 миллионға жуық халқы бар Кобе – Жапонияның жетінші ірі қаласы және Токио мен Йокогамадан кейінгі үшінші ірі порты. Ол Хонсю аралының оңтүстігінде орналасқан Кансай аймағында, Осака шығанағының солтүстік жағалауында жатыр. Кобе, Осака және Киотомен бірге Кеихансин қалалық агломерациясының бөлігі болып табылады. Кобе қаласының орталығы Осакадан батысқа және Киотодан оңтүстік-батысқа қарай орналасқан. Аймаққа қатысты ең ерте жазбалар «Нихон Шоки» еңбегінен алынған, онда императрица Цзиньгудің 201 жылы Икута қасиетті орындарын құруы туралы айтылады. Тарихының көп бөлігінде бұл аймақ жеке саяси бірлік болған емес, тіпті Токугава кезеңінде де порты Токугава шогунатының тікелей бақылауында болды. Кобе 1889 жылы құрылғанға дейін қазіргі түрінде болған жоқ. Оның аты (神戸) сөзінен шыққан. Кобе 1956 жылы Жапонияның белгілі қалаларының бірі атанды. 1853 жылы оқшаулау саясаты тоқтатылғаннан кейін Кобе Батыс елдерімен сауда жасауға мүмкіндік алған қалалардың бірі болды және сол кезден бері Мэйдзи дәуірінен бастау алатын бай сәулеттік мұрасымен космополиттік сипатын сақтап келеді. 1995 жылғы Ұлы Хансин жер сілкінісі Кобенің порттық қала ретіндегі маңыздылығын азайтса да, ол әлі де Жапониядағы ең жұмысты контейнерлік портының төртіншісі болып табылады. Кобеде ASICS, Kawasaki Heavy Industries және Kobe Steel сияқты компаниялардың бас кеңселері орналасқан, сонымен қатар 100-ден астам халықаралық корпорациялардың Азия немесе Жапон кеңселері бар, олардың ішінде Eli Lilly and Company, Procter & Gamble, Boehringer Ingelheim және Nestlé компаниялары да бар. Бұл қала Кобе етінің шығу тегі және атымен байланысты, Кобе университетінің орны және Жапонияның ең танымал ыстық су курорттарының бірі – Арима Онсенге ие.

Шығу тегі

Батыс Кобеде табылған құралдар осы аймақтың кем дегенде Жомон кезеңінен бері қоныстанған екенін көрсетеді. Аймақтың табиғи географиясы, әсіресе Хёго ауданындағы Вада мүйісі, қаланың экономикалық орталығы болып қалатын портың дамуына ықпал етті. Аймаққа қатысты ең ерте жазба деректердің бірі – «Нихон Шоки», онда императрица Цзиньгу 201 жылы Икута киіз үйін құрғандығы айтылады. Аймақ саяси тұрғыдан ерекшеленгені 1871 жылы хан жүйесі жойылғанда және қазіргі префектура жүйесі орнатылғанда ғана болды.

Мейдзи дәуірі

Хиёго порты Осакамен бір уақытта, 1868 жылдың 1 қаңтарында, Босин соғысы мен Мейдзи қайта жаңғыруының алдында, сёгун үкіметімен шетелдік саудаға ашылды. Қала шетелдік саудаға ашылған кезде, аймақта азаматтық соғыстың салдарынан қызу шайқастар болды. Кобе саудаға ашылғаннан кейін көп ұзамай Кобедегі оқиға болды, онда Бизен әскерлерінің оқтарынан бірнеше батыс сарбазы жараланды. Осыдан кейін аймақ Батыспен байланыстырылды және Кобе қаласының Китано ауданында сол дәуірдегі көптеген шетелдік тұрғын үйлер сақталған.

Қазіргі заман

Кобе қаласы 1889 жылғы 1 сәуірде құрылған, ал 1956 жылғы 1 қыркүйекте үкіметтік жарлықпен бекітілген. Қала тарихы Икута қасиетті орнымен тығыз байланысты, ал "Кобе" атауы (神戸) – қасиетті орнына қолдау көрсеткендердің ежелгі атауынан шыққан. 1995 жылғы 17 қаңтарда таңғы сағат 5:46-да қаланың жанында 6,9 магнитудалы жер сілкінісі болды. Қалада шамамен 6434 адам қаза тапты, 212 443 адам үйсіз қалды, сондай-ақ портың көп бөлігі және қаланың басқа да маңызды бөліктері қирады. Жер сілкінісі Ханшин экспресс-жолының бір бөлігін қиратты, бұл жол көтерілген құрылыс болып, күрт құлап кетті. Жапонияда бұл жер сілкінісі Ұлы Ханшин жер сілкінісі (немесе Ханшин-Аваджи жер сілкінісі) деп белгілі. Кобенің осы апаттан қалпына келуін еске алу үшін қалада жыл сайын желтоқсан айында "Люминари" атты шара өткізіледі, онда қала орталығы жарықтандырылған металл аркалармен безендіріледі. Кобе порты Ұлы Ханшин жер сілкінісіне дейін Жапониядағы ең жұмыс істейтін порты және Азиядағы ірі порттардың бірі болды. Содан бері Кобе Жапонияда төртінші орынға, ал әлемдегі ең жұмыс істейтін контейнерлік порттардың 49-орынына түсті (2012 жылғы мәліметтер бойынша).

География

Кобе қаласы жағалау мен таулардың арасында созылып жатыр. Шығысында Асия қаласы, ал батысында Акаши қаласы орналасқан. Тараптарындағы басқа қалалар: шығысында Такарадзука мен Нисиномия, солтүстігінде Санда мен Мики. Порт аймағының ерекше белгісі – қызыл металлдан жасалған Порт мұнарасы. Жақын орналасқан Harborland-та, атақты туристік серуендеу жолында, айналмалы дөңгелек орналасқан. Қаланың кеңеюі үшін екі жасанды арал – Порт аралы мен Рокко аралы салынған. Көбе қаласының ортасында, теңіз жағалауынан алшақ, Мотомачи және Санномия аудандары, сондай-ақ Көбенің Қытай ауданы, Нанкин мачи орналасқан, бәрі де танымал сауда орталықтары. Қаланың шығысынан батысына қарай көптеген пойыз жолдары өтеді. Басты көлік түйіні – Санномия станциясы, батысында Кобе станциясы, ал солтүстігінде Шинкансен Шин Кобе станциясы орналасқан. Рокко тауы Көбе қаласын биіктен қарап тұрады. Күзде, оның орманды алқаптарының түстерінің керемет өзгеруімен әйгілі.

Климат

Кобеде ылғалды субтропиктік климат (Кёппен климаттық жіктелуі Cfa) ыстық жаз және салқынға дейін суық қыстармен сипатталады. Жауын-шашын жазда қысқа қарағанда айтарлықтай көп, бірақ жалпы алғанда Хонсю аймағының көп бөлігінен төмен, және маңызды қар жаумайды. Кобедегі орташа жылдық температурасы , ал жылдық орташа жауын-шашын мөлшері – шілде айы ең жауынды ай болып табылады. Орташа температура тамыз айында шамамен , ал қаңтар айында шамамен . Кобеде тіркелген ең жоғары температура 1994 жылдың 5 тамызында шамамен , ал ең төменгі температура 1981 жылдың 27 ақпанында шамамен тіркелген.

Үлкен компаниялар мен институттар

Кобеде штаб-пәтері орналасқан жапондық компаниялар: аяқ киім өндіруші ASICS; Daiei, дүкендер желісі; Kawasaki Heavy Industries, Kawasaki Shipbuilding Co., Kinki Sharyo, Mitsubishi Motors, Mitsubishi Heavy Industries (кеме жасаушы), Mitsubishi Electric, Kobe Steel, Sumitomo Rubber Industries, Sysmex Corporation (медициналық құрылғылар өндіруші) және TOA Corporation. Басқа компаниялардың ішінде кондитерлік өнімдер өндірушілері Konigs Krone және Morozoff Ltd., Sun Television Japan және UCC Ueshima Coffee Co. бар. Кобеде Шығыс Азия немесе Жапониядағы штаб-пәтерлері бар 100-ден астам халықаралық корпорация орналасқан. Олардың ішінде 24-і Қытайдан, 18-і АҚШ-тан, ал 9-ы Швейцариядан. Сондай-ақ, Tempur Pedic, Boehringer Ingelheim және Toys "R" Us компаниялары да бар. 2018 жылдың сәуір айында американдық аэроғарыш инженерлік фирмасы Swift Engineering USA Кобеде Swift Xi Inc. атты бірлескен кәсіпорнын құрды.

Кобеде RIKEN Kobe Institute Center for developmental biology and medical imaging techniques, сондай-ақ Advanced Institute for Computational Science (AICS, K суперкомпьютерінің орны), Ұлттық ақпараттық және коммуникациялық технологиялар институты (NICT) Advanced ICT Research Institute, Жер туралы ғылымдар және апаттарды алдын алу жөніндегі ұлттық ғылыми-зерттеу институты және Азия апаттарды азайту орталығы сияқты бірқатар ғылыми-зерттеу институттары бар. Халықаралық ұйымдардың қатарында Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының құрамына кіретін үкіметаралық агенттік – ДДСҰ денсаулық сақтауды дамыту орталығы бар. Кобедегі Панаманың Бас консулдығы Кобе қаласының Чуоку ауданындағы Мориама ғимаратының сегізінші қабатында орналасқан.

Ауа

Жақын орналасқан Итами қаласындағы Итами әуежайы Жапония бойынша ішкі рейстерге негізгі қызмет көрсетеді, Порт аралының оңтүстігіндегі қайта құрылған аралда салынған Кобе әуежайы көбінесе ішкі және чартерлік рейстер ұсынады, ал Осакадағы Кансай халықаралық әуежайы аймақтағы халықаралық рейстерге негізгі қызмет көрсетеді.

Темір жол

JR West Sanyō Shinkansen Shin Kobe станциясында тоқтайды. Санномия станциясы – Кобедегі басты жолаушылар торабы, ол маңызды қалааралық теміржол бағыттары үшін ауысу пункты болып табылады: JR Kobe желісі Кобені Осака және Химеджи қалаларымен байланыстырады, ал Hankyū Kobe желісі мен Hanshin магистральдық желісі Кобеден Осакадағы Умеда станциясына дейін созылады. Санъё электр темір жолының пойыздары Химеджиден Кобе жылдам транзит темір жолы арқылы Санномияға жетеді. Кобе электр темір жолы солтүстікке Санда және Арима Онсенге қарай жүреді. Кобе қалалық метросы Кобенің батыс және шығыс шет елді мекендерінен Shin Osaka және Санномия станцияларымен байланыс ұсынады. Бұған қоса, Kobe New Transit Кобе әуежайы мен Рокко аралына қызмет көрсететін екі бағытты пайдаланады.

Қосқыш жол

Рокко тауының үстінде қалада екі фуникулер желісі және үш әуе жолы бар, атап айтқанда Майя кабельдік жолы, Рокко кабельдік желісі, Рокко-Арима арқан жолы, Майя арқан жолы және Шин-Кобе арқан жолы.

Жол

Кобе – бірнеше жылдам бағыттардың көлік торабы, оның ішінде Мейшин жылдам бағыты (Нагоя – Кобе) және Ханшин жылдам бағыты (Осака – Кобе). Басқа жылдам бағыттарға Санъё жылдам бағыты (Кобе – Ямагучи) және Чюгоку жылдам бағыты (Осака – Ямагучи) жатады. Кобе-Аваджи-Наруто жылдам бағыты Кобеден Нарутоға Аваджи аралы арқылы өтеді және әлемдегі ең ұзын аспалы көпір – Акаси Кайкио көпірін қамтиды.

Теңіз

Кобе порты Жапонияның ең жұқ жүретін контейнерлік порттарының бірі. Жапон теңіз күштерінің Hanshin аймақтық бөлімі Осака шығанағы мен Харима теңізін бақылауды жүзеге асырады.

Білім

Кобе қаласы 169 бастауыш және 81 орта мектепті тікелей басқарады, оларда шамамен 80 200 және 36 000 оқушы оқиды. Егер қаланың төрт жеке бастауыш және он төрт жеке орта мектептерін ескерсек, 2006 оқу жылындағы жалпы оқушы саны 82 000 бастауыш сынып оқушысы мен 42 300 орта мектеп оқушысына жетеді. Кобе сонымен қатар қаланың жиырма бес толық күндік мемлекеттік орта мектептерінің алтауын тікелей басқарады, оның ішінде Фукая орта мектебі мен Рокко аралы орта мектебі бар. Қалғандары Хёго префектурасының білім беру басқармасымен басқарылады. Сонымен қатар, қалада жекеменшік 25 орта мектеп жұмыс істейді. 2006 жылы орта мектептердегі оқушылардың жалпы саны 43 400-ге жетті. Кобеде екі жылда бір рет өтетін Кобе әсемдік апталығы (Kobe Fashion Week), оның ішінде Кобе жинағы (Kobe Collection) ұйымдастырылады. "Кобе джаз көшесі" атты джаз фестивалі 1981 жылдан бері әр қазанда джаз клубтары мен қонақүйлерде өткізіліп келеді. Бұдан өзге, фестиваль және Элвис Преслидің мүсіні де бар, оның ашылу салтанатына Жапонияның бұрынғы премьер-министрі Джуничиро Коидзуми қатысты. Кобе Жапонияда әулетті қала ретінде танымал, оның көшелерінде көптеген жоғары деңгейлі дүкендер мен сарайлар орналасқан. Кобеде 1903 жылы Артур Хескейт Грум құрған Жапонияның алғашқы гольф клубы – Кобе гольф клубы және 1935 жылы салынған Жапонияның алғашқы мешіті – Кобе мешіті орналасқан. Қалада 1870 жылы Александр Камерон Сим құрған Кобе регатасы және спорт клубы, сондай-ақ танымал шетелдік зират бар. Кітано және Кобедегі басқа жерлерде де 19 ғасырға тән батыс үлгісіндегі тұрғын үйлер сақталған. Музейлердің қатарында Кобе қалалық мұражайы мен Әдебиет мұражайы бар. Қала 2004 жылы Último Dragón-ның түпкілікті Toryumon жүйесінен туындаған Dragongate кәсіби күрес федерациясының бас кеңсесіне орналасқан. Кобеде қолданылатын диалект Кобе бен деп аталады, ол Кансай диалектісінің бір тармағы.

Спорт

Клуб Спорт Лигасы Орналасқан жері Орикс Баффало Бейсбол Тынық мұхиты лигасы Кобе Спорт Паркі Бейсбол стадионы Осака Домы 1938 Виссель Кобе Футбол J Лигасы Ноевир стадионы Кобе Универсиадасының ескерткіш стадионы 1995 INAC Кобе Леонесса Футбол L Лигасы Ноевир стадионы Кобе Универсиадасының ескерткіш стадионы 2001 Деусио Кобе Футзал F Лигасы Әлемдік зал 1993 Кобелько Стиллерс Регби Жоғарғы лигасы Ноевир стадионы Кобе Универсиадасының ескерткіш стадионы 1928 Хисамитсу Спрингс Волейбол V Премьер лигасы 1948

Кобе 1985 жылғы жазғы Универсиаданы, 1991 жылғы ерлер Азия баскетбол чемпионатын қабылдады, ол 1992 жылғы жазғы Олимпиада баскетбол турниріне іріктеу турнирі болды. Кобе 2002 жылғы ФИФА Әлем Кубогының қабылдаушы қалаларының бірі болды, матчтар Ноевир стадионында (бұрынғы Wing Stadium Kobe) өтті, оның сыйымдылығы шара үшін 40 000-ға дейін арттырылды. Кобе 2006 жылғы Әйелдер Волейболдан Әлем Чемпионатының ресми қабылдаушы қалаларының бірі болды. Кобе 2017 жылдың қазан айында Дүниежүзілік Дартс Федерациясының Әлем Кубогын қабылдады. Іс-шара Порт-Айлендтегі көрме залында өтті, онда 50-ден астам ел қатысты.