Кіріспе

Ресми түрде Камакура қаласы (鎌倉市) – Жапониядағы Канагава префектурасының қаласы. Ол Хонсю аралындағы Канто аймағында орналасқан. Қаланың шамамен 172 929 тұрғыны бар (2020 жылдың 1 қыркүйегі), ал Камакураның жалпы ауданы бойынша бір шаршы километрге 4359 адамнан тұрғындар тығыздығы жетіп саналады. 1939 жылдың 3 қарашасында қала мәртебесі берілді. Камакура – Киото мен Нара қалаларымен бірге Жапонияның ежелгі астаналарының бірі. 1185 жылдан 1333 жылға дейін Минамото но Йоритомо құрған Камакура сёгунатының орталығы болды. Бұл Жапония тарихындағы алғашқы әскери үкімет еді. Сёгунаттың құлауынан кейін Камакура уақытша төмендеді. Бірақ Эдо кезеңінде Эдо халқы арасында танымал туристік орынға айналды. 1923 жылғы Ұлы Канто жер сілкінісінен тарихи және мәдени мүліктердің көп бөлігі жойылса да, Камакура Канто аймағындағы маңызды туристік орындардың бірі болып қала береді, ол Tсуругаока Хатимангу және Камакураның Ұлы Буддасы сияқты тарихи ескерткіштерімен танымал.

География

Қамакураның солтүстігін, шығысын және батысын төбелер қоршап, оңтүстігін Сагами шығанағының ашық сулары қоршап тұрады. Тағы да Азума Кагамиде айтылғандай, Камакураның бірінші шогуны Минамото но Йоритомо оны негіз ретінде таңдауының себебі, ішінара оның ата-бабаларының жері (оның юкари но чи) болғандықтан, ішінара осы географиялық ерекшеліктеріне байланысты болды. Камакура солтүстіктен шығысқа қарай Роккокукен (六国見), Охира (大平山), Джубу (鷲峰山), Тендай (天台山) және Кинубари (衣張山) тауларымен қоршалған, олар Ижимагасаки мен Вакаэ аралына дейін созылып, Котсубо мен Зуши шекарасында орналасқан. Сондай-ақ, Камакураның жеті кіреберісінің екеуі саналатын маңызды Кобукорозака және Камегаятсу асулары тікелей қалаға келіп тіреледі. Бұл жердің бұрынғы атауы Сакадо го (尺度郷) болған. Шекаралық бекет қазіргі Кіта Камакура теміржол стансасынан жүз метрдей қашықтықта, Офуна бағытында орналасқан. Жағажайдан киелі орынға қарай жүріп, үш тории немесе Шинто қақпасынан өтесіз: [[Вакамия Оджи#Ичи но Торири], [[Вакамия Оджи#Данказура және Ни но Тори] және [[Вакамия Оджи#Сан но Тори]]. Бірінші және екінші қақпалар арасында Геба Йоцукадо орналасқан, атауынан көрініп тұрғандай, бұл жерде аттылар Хачиман мен оның киелі орнына құрмет көрсету үшін аттан түсуге тиіс болған. Соңғы онжылдықтарда Камакура халқының саны салыстырмалы түрде тұрақты болып келеді.

Ерте тарих

Бұл аймақтағы ең алғашқы адам қоныстарының іздері кем дегенде 10 000 жылға дейін соқталады. 常楽寺 (鎌倉市) маңындағы қазбаларда табылған обсидиан және тас құралдар ежелгі тас дәуіріне (100 000 – 10 000 жыл бұрын) жатқызылды. Жомон кезеңінде теңіз деңгейі қазіргіден жоғары болды, Камакурадағы Цуругаока Хачиман құдайына дейінгі және одан шығысқа қарай Йокогаманың Тоцука және Сакае аудандарына дейінгі барлық жазық жерлер су астында жатты. Сондықтан, табылған ең көне керамика фрагменттері б.з.д. 7500–5000 жылдар аралығындағы төбелік елді мекендерден шыққан. Жомон дәуірінің соңында теңіз шегініп, өркениет дамыды. Яёи кезеңінде (б.з.д. 300–300 жж.) теңіз бүгінгі жағалауға дейін шегініп, экономика аңшылық пен балық аулаудан егіншілікке радикалды түрде өтті. Азума Кагами шогунатқа дейінгі Камакураны шалғай, қуаншара жер ретінде сипаттайды, бірақ авторлары жаңа билік орнату арқылы келген өркендеуді көрсетуді мақсат еткен болуы мүмкін. Керісінше, Нара кезеңінде (шамамен 700 ж.) храмдар мен киелі орындар болғандығы мәлім. Мысалы, Сугимото-дера осы кезеңде салынған, сондықтан қаланың ең көне храмдарының бірі болып табылады және 938 жылғы "Вамё Руйдзюсё" еңбегінде де айтылады. Дегенмен, қала тарихи жазбаларда 1192 жылы Минамото но Ёритомоның Камакура сёгунатын құруымен ғана айқын көрінеді. Атаудың шығу тегі туралы әртүрлі гипотезалар бар. Ең сенімді теория бойынша, үш жағынан таулармен қоршалған Камакура, аспаздық ошаққа (竃) және астық қоймасына (倉) теңестірілді, себебі екеуінің де бір жағы ғана ашық. Бұрын оны Ренпу (鎌府) деп те атаған (Камакура сёгунатының (鎌倉幕府) қысқартылған атауы).

Камакура кезеңі

Минамото но Ёритомоның тууынан бастап оның соңғы ұлының өлтірілуіне дейінгі жиырма жылдағы ерекше оқиғалар, тарихи тұлғалар мен мәдениет жапон тарихы бойына сансыз өлеңдер, кітаптар, джидаигеки теледрамалары, кабуки пьесалары, әндер, мангалар және тіпті бейнеойындар үшін шабыт көзі болды және бүгінгі Камакурада көрінетін нәрселердің көпшілігін түсіну үшін қажет. Тайра кланынан жеңіліп, отбасын жойған Йоритомо бірнеше жылдың ішінде жауларынан жасырынған қашқыннан елдегі ең қуатты адамға айналды. Тайра кланын жеңген Йоритомо Жапонияның көп бөлігінің де-факто билеушісі және 141 жыл бойы билік ететін Камакура сёгунатының негізін қалаушы болды. Камакура сёгунаты дәуірін тарихшылар Камакура кезеңі деп атайды және оның аяқталуы анық белгіленсе де (Камакура қоршауы, 1333 жыл), басталуы нақты емес. Әртүрлі тарихшылар Камакураның басталуын әртүрлі уақытқа жатқызады, Йоритомоның Камакурадағы алғашқы әскери үкіметін құруынан (1180 жыл) бастап 1192 жылы (征夷大将軍) дәрежесіне көтерілуіне дейін. Бұл кезеңде императордың билігі Киотодан Камакураға ауысқан деп ойланған, бірақ зерттеулер бұл дұрыс емес екенін көрсетті. Оның орнын 17 жасар ұлы Минамото но Ёрииэ, анасының әкесі Ходзё Токимасаның регенттігімен бағындырды. Ұзақ және қатал күрес басталды, нәтижесінде Хатакеяма, Хики және Вада сияқты кландар Ходзёлармен жойылды, олар Ёритомоның жақтастарынан арылып, билігін нығайтуға тырысты. 1202 жылы Ёрииэ Минамото кланының басшысы болып, сёгун болып тағайындалды, бірақ нақты билік Ходзё кланының қолына көшті. 1293 жылы қатты жер сілкінісі 23 000 адамды өлтіріп, қалаға үлкен зиян келтірді. Жер сілкінісінен кейінгі шатастықта Камакура сёгунатының шиккені Ходзё Садатоки өзінің бағыныштысы Тайра но Ёрицунаға қарсы тазалау жүргізді. "Хейдзэн қақпасы" оқиғасы деп аталатын оқиғада Ёрицуна мен оның 90 ізбасары қаза тапты. Бірақ Ходзё регенттігі 1333 жылы Камакура қоршауында Нитта Ёшисада оны жойғанға дейін жалғасты. Осы регенттік кезінде Камакура өзінің көптеген ең жақсы және беделді ғибадатханалары мен киелі орындарын алды, мысалы, Цуругаока Хачиман гү, Кенчо дзи, Энгаку дзи, Дзюфуку дзи, Дзёчи дзи және Зэнирая Бентэн киелі орны. Сондықтан Ходзё отбасының елтаңбасы қалада кеңінен таралған. Он үшінші ғасырдың ортасынан бастап, вассалдарға (гокэнинге) басқаратын жердің нақты иелері болуға рұқсат етілуі және барлық гокэнин балалары мұрагер бола алатыны, жерді бөлшектеуге және сёгунаттың әлсіреуіне әкелді. Бұл, емес заңдылықтың жоқтығы, Ходзёның құлдырауының басты себебі болды. Дүниежүзілік жүйелерді зерттеу институты мәліметтері бойынша, 1250 жылы Камакура 200 000 тұрғынымен әлемдегі төртінші ірі қала болды, ал 1200 жылы Киотодан асып, Жапониядағы ең ірі қалаға айналды. Бірақ 1185 жылы Дан-но-ура шайқасында Камакураның Киотодағы саяси және әскери билікті жойғаны және императордың Жокю соғысы кезінде Камакураның бақылауынан босамайтыны, Такахаси (2005) Камакураның жалпыұлттық саяси үстемдігінің болғанын күмәндандырды. Императорға адал Нитта Ёшисада императорлық билікті қалпына келтіру үшін Камакураға шабуыл жасады. Кевайзака және Гокураку-дзи асулары арқылы құрлықтан кіруге тырысқаннан кейін, ол күшін судың төмендеуін күтіп, Инамурагасаки шығанағын айналып өтіп, қалаға кірді және басып алды. Ходзёның апатты жеңілісі туралы есептерде соңғы үш регентті қоса алғанда, 900-ге жуық Ходзё самурайы өздерінің отбасылық ғибадатханасында, Тосё-дзиде, өз-өзіне қол жұмсады, оның қираған жерлері бүгінгі Омачиде табылған. Күннің күйіп кетуімен бірге, қала тоналып, көптеген ғибадатханалар өртелді. Көптеген қарапайым азаматтар Ходзёға еліктеп, сол күні 6000-нан астам адам өз қолымен қаза тапты. 1333 жылдан кейін Кантодағы жағдай шиеленісіп, Ходзё жақтастары осында-сонда көтеріліс жасады. Ол өз кезегінде Киотодан келген Ашикага Такаудзиге қарсы Косигоэде жеңілді, ол ағасына көмектесу үшін келген. Ашикагалар кейін Киотода тұрақты тұруды шешті, Камакураны Сагами, Мусаси, Ава, Казуса, Шимоса, Хитачи, Кодзуке, Шимоцуке, Кай және Идзу провинцияларын қамтитын аймақтың (鎌倉府) (немесе (関東府)) астанасы етті, оған кейіннен Муцу және Дева қосылды, бұл бүгінгі Кантоға, сонымен қатар Шидзуока және Яманаси префектураларына тең. Камакураның билеушісі канто кубо деп аталды, бұл титул Ашикага Такаудзидің ұлы Мотоудзи 1349 жылы Канто канрэй, яғни орынбасар сёгун болып тағайындалғаннан кейін алған сёгун титулымен теңестірілді. Мотоудзи өзінің бұрынғы титулын Уэсуги әулетіне берді, ол бұрынғыдан бері (執事) мұралық титулын иеленген және одан әрі Канто канрэйін қамтамасыз ететін болады. Канто кубо дәуірі негізінен Камакура мен Киотодағы Ашикага әулеті арасындағы сёгунат үшін күрес, өйткені екеуі де билікке құқылы екендеріне сенді. Соңында, 1454 жылы Камакура күшпен қайта басып алынуға тиіс болды.

Мейдзи дәуірі мен ХХ ғасыр

Мейдзи қалпына келтіруінен кейін Камакураның зор мәдени байлығы, оның жағажайлары және оның атын қоршаған сырлы атмосфера оны қазіргідей танымал етті, және негізінен сол себептермен. Ғибадатхана буддизммен байланысты ғимараттарды, мысалы, оның тахото мұнарасын, (御堂) және оның шичидо гаранын жоюға мәжбүр болды. Кейбір будда ғибадатханалары жай ғана жабылды, мысалы, қазір тәуелсіз Мейгетсу-инге қарасты Зенко-джи. 1890 жылы бұрын Офунаға ғана жеткен темір жол Камакураға жетіп, туристер мен жаңа тұрғындарды әкелді, олармен бірге жаңа гүлдену келді. Хабарланғандай, теңіз бұрын-соңды болмаған жылдамдықпен шегініп, жеті метрден аса биіктіктегі үлкен су толқындары жағаға қарай асығып, кейбіреулерін суға батырып, ал басқаларын су астындағы қирандылардың лавинасының астында қысып тастады. Жер сілкінісі, цунами және өрт салдарынан қаза тапқандардың жалпы саны 2000-нан асты. Жағалаудың үлкен бөліктері теңізге құлап кетті, ал Камакура маңындағы жағажай аумағы шамамен алты футқа көтерілді; яғни, теңіз бойында бұрын тек тар құм жолағы болған жерде, кең құмды кеңістік су деңгейінен жоғары көтерілді. Ғасырлар бұрын салынған көптеген ғибадатханалар қалпына келтіруді қажет етті, сондықтан Камакурада ғимарат санатында тек бір ғана ұлттық қазына бар (Энгаку-дзидегі Шариден). Камакураның мұрасының көп бөлігі ғасырлар бойы әртүрлі себептермен жоғалып, кейін қайта жаңартылды.

Мерекелер мен басқа да іс-шаралар

Камакурада әр маусымда көптеген фестивальдер (祭り) және басқа да шаралар өтеді, олар көбінесе қаланың бай тарихи мұрасына негізделген. Көбінесе жеке кәсіпкерлер оларды демеушілік етеді, ал Киотодағы шаралардан айырмашылығы, бұл шаралар көбінесе жергілікті тұрғындар мен аздаған туристерге арналған, салыстырмалы түрде шағын масштабта өтеді. Әсіресе қаңтар айында көптеген шаралар ұйымдастырылады, себебі ол жылдың бірінші айы болғандықтан, билік органдары, балықшылар, кәсіпкерлер мен шеберлер өздерінің денсаулығы мен қауіпсіздігі үшін, сондай-ақ жақсы және табысты жұмыс жылы тілеу үшін шаралар өткізеді. Камакураның көптеген храмдары мен киелі орындары, олардың ішінде қаланың символы саналатын Цуругаока Хачиман гү және Кенчо-джи де көптеген шаралар ұйымдастырады, олардың жалпы саны жүзден аспайды.

Шакадо асуы

Жеті кіреберіспен қатар қалада тағы бір үлкен асу бар, ол – Шакдадо асуы (釈迦堂切通), ол Шакадогаятсуды Омачи және Нагоэ (бұрын Нагоши деп аталған) аудандарымен байланыстырады. Асудың жанындағы тақтада көрсетілгендей, атау үшінші Шиккен Ходжо Ясутокидің әкесі Йошитокидің естелігіне арнап салған Шакадо (Шакиямуниге арналған буддалық храм) салғанынан шыққан. Храмның бастапқы орналасқан жері белгісіз, бірақ ол Муромачи дәуірінің ортасында жабылды. Дегенмен, ішіндегі екі ягура (мола) болуы, оның кем дегенде Камакура кезеңіне дейін солатынын көрсетеді. Бұл сол кезде маңызды жол болған, бірақ қазіргіден әлдеқайда тар және қиын болды. Ягура – орта ғасырларда жоғары лауазымды тұлғалар мен дін қызметкерлерінің молалары ретінде пайдаланылған, төбелерге қазылған үңгірлер. Қалалық кеңес 28 мүшеден тұрады.

үй-жай

Камакурада көптеген тарихи үйлер бар. Цукикагетэй – сол үйлердің бірі. Ол Тайшо дәуірінде 100 жыл бұрын салынған. Бірақ қазір Фукагава гейшалары осы үйде тұрып жатыр.