Кіріспе

Американдық саясаткер және әскери шенеунік (1753–1831)

Ричард Варик (15 наурыз 1753 – 30 шілде 1831) – американдық заңгер, әскери шенеунік және саясаткер, оны "Естен кеткен негізін қалаушы әке" деп атайды. Мэрлік лауазымға тағайындалғанға дейін Варик 1784 жылдан 1789 жылға дейін Нью-Йорк қаласының 14-ші тіркеушісі болып қызмет етті. Қазіргі таңда жоқ болған бұл лауазым, "бас заң кеңесшісіне" тең келеді. Сэмюэл Джонспен бірге Варик Америка революциясынан кейін Нью-Йорк штатының алғашқы заңдарын "Нью-Йорк заңдары" (2 томдық, 1789) жинағында кодификациялады. Осы еңбек Варикке мэрлік лауазымында Нью-Йорк заңын, Нью-Йорк қаласының әкімшілік кодексін және Нью-Йорк қаласының ережелерін енгізуге заңдық негіз болды. Одан бөлек, оның басшылығымен Нью-Йорк қаласының Денсаулық сақтау департаментінің, Нью-Йорк қор биржасының және тағы да көптеген ұйымдардың негізі қаланды. Бұл ұйымдар қазіргі Нью-Йорк қаласының құрылымын қалыптастырды. Америка революциялық соғысы кезінде Варик Джордж Вашингтонның жеке хатшысы және лагерьдегі көмекшісі болды. Вариктің осы кезеңдегі еңбектері нәтижесінде "Варик транскрипттері" пайда болды, олар қазір Конгресс кітапханасында сақталуда. Бұл құжаттардың құндылығы АҚШ-тың қалыптасуын түсіну үшін өте маңызды екені өмір бойы атап өтілді. Сонымен қатар, ол Колумбия университетінің көп жылдық сенімдісі болды, онда 1810 жылдан 1816 жылға дейін басқарма төрағасы қызметін атқарды.

Жас шағы мен отбасы

Ол 1753 жылғы 15 наурызда Нью-Джерси штатының Берген округіндегі Хакенсак қаласында Джон Варик пен Джейн (туған тегі Дей) Вариктердің отбасында дүниеге келді. Вариктердің ата-анасының әулеттері 17 ғасырдың басы мен ортасында Голландияның Батыс Үндістан компаниясымен бірге көшіп келіп, Үлкен Нью-Йорк аймағында қалған. Вариктердің арасында АҚШ тарихындағы алғашқы демократиялық орган – Он екі адам кеңесінің мүшесі болған Йорис Янсен Рапелье де бар (1641 жыл). Вариктың анасының әкесі Континенттік армияда полковник болған, оның үйі – Дей Маншн, Америка революциясында шешуші рөл атқарды. Варик жеті баланың бірі болды, оның бауырлары: Абрахам Варик (Анна Мария Ромейн Вариктің шөбересі, ол Джордж Лаудерге үйленген); Доктор Джон Варик кіші; Энн Элтинг; Сара Фроулай; Джейн Де Витт (Симеон Де Виттің жұбайы); және Мария Гилберт.

Білім

Университетке дейінгі Вариктің білімі туралы көп мәлімет жоқ, бірақ сақталған хаттар оның жеке репетиторлармен білім алғанын және латын, француз тілдері мен басқа да пәндерді оқығанын көрсетеді. Ол 1771 жылы Нью-Йорктегі Кингс колледжіне (Колумбия университетінің бастапқы атауы) түсті, онда Джон Морин Скотттан дәріс алды. Варик Скотттың кеңсесінде оқып жүргенде және 1774 жылдың қазан айында Нью-Йорк адвокатурасына қабылданғаннан кейін, Скотт оған фирмасында серіктес болуды ұсынды. Ерекше жағдай, Варик адвокаттық емтиханды өткеніне қарамастан, Кингс колледжін ресми түрде бітірмеді. Кейіннен Варик үш жүз жылдан астам уақыт бойы Кингс колледжінің қамқорлар кеңесінің мүшесі болды.

Генерал Скайлер мен Солтүстік армияның қол астында қызмет ету

Жеке практикадағы мансабының сегіз айынан соң Америка Тәуелсіздік соғысы басталды. Жұмыс берушісі Джон Морин Скоттың ықпалымен Варик оқуын тоқтатты және милицияға қосылды. 1775 жылдың 28 маусымында ол 1-ші Нью-Йорк полкінің капитаны болып тағайындалды, ал үш күннен кейін, майдан офицері болғаннан соң, Солтүстік армиясының қолбасшысы генерал Филипп Шкайлердің әскери хатшысы болып тағайындалды. Скотт өзінің жас серігінің әкімшілік және зиялық құндылығын түсінгендіктен, осы тағайындауды қамтамасыз еткен деп есептелді. Варик 1775 жылдың 4 шілдесінде Шкайлермен бірге Нью-Йорк қаласынан Солтүстік Тикондерога фортына қарай сапар шегіп, британдықтарды Канададан ығыстыру науқанын бастады. Жолда саяхатшылар тобы қысқа уақытқа Олбаниде тоқтады, онда Варик алғаш рет генерал Бенедикт Арнольдпен кездесті, ол жақын досқа айналды және 1780 жылы Арнольдтың сатқындығына дейін Вариктің өмірінде маңызды рөл атқарды. 1776 жылдың жазында Шкайлер бірнеше ауруға шалдығып, майдандағы бірнеше жеңілістен кейін денсаулығына келмеді. Осы кезде Варик бір уақытта үш жұмыс атқарып жүрді: Шкайлердің жеке хатшысы, Континенттік армияның барлық солтүстік бекіністерінің квартирмейстері және Солтүстік армияның генерал-квартирмейстерінің орынбасары. Кейіннен майданға басшылықты Арнольд пен генерал Горацио Гейтске жүктеді. Шкайлер Вариктің ауыр жүгін мойындап, оны подполковникке көтерді. Вариктің Солтүстік армияның әкімшілігін толық бақылауы Арнольд пен Варик арасындағы достықты одан да жақындастырды. Сол жазда Арнольд Шамплейн көлі арқылы британдықтардың шабуылын тоқтату үшін шабуыл жоспарлап отырды, бұл АҚШ Әскери-теңіз күштері тарихындағы алғашқы шайқастардың бірі болуға тиіс еді. Қолда бар кемелердің жетіспеушілігіне байланысты флот көбінесе Варикпен бастапқыдан құрылды, ол Нью-Йорк қаласы мен айналасындағы кең байланыстарын пайдаланып, материалдар мен жағалаудағы осындай жұмыстарға қабілетті адамдарды жіберді. Валкур аралы шайқасы флоттың жеңілісімен аяқталғанымен, ол британдықтардың қыста алға жылжуын баяулатты, олар Канададағы базаларына қайта оралды. Варик Скайлердің фракциясына жатпайтын офицерлермен де кездесті. Вашингтонның лагеріндегі көмекшісі болған генерал Энтони Уолтон Уайтты Шкайлер шекарадағы жеке үйді тонаған деп айыптады. Айғауларды жоққа шығарғаннан кейін Уайт Вариктің кеңсесіне кірді және Варик өзінің беделіне жала жапқан деген оймен оны дуэльге шақырды. Қарусыз Варик, Варик шақырудан бас тартқаннан кейін, Уайттың оны өлтіру әрекетінен мүжілді. Форт Тикондероганың жойқын жоғалтуынан кейін, 1777 жылдың тамызында Континенттік Конгресс Шкайлерді қызметтен шеттетуге және оның орнына генерал Гейтсті тағайындауға шешім қабылдады. Солтүстік армиядағы фракциялық тартыстардың күшеюіне байланысты Варик Арнольдтың жағында болды, бұл оны Гейтске қарсы қойды, оны ол ұнатпады. Варик пен Арнольдтың достық шеңберіне Генри Брокхолст Ливингстон мен Мэтью Кларксон да кірді. Олардың достығын генерал Гейтстің жақтасы Джеймс Уилкинсон "Нью-Йорк бандасы" деп атайтын. Варик Солтүстік армияның генерал-квартирмейстерінің орынбасары ретінде тыныш және қабілетті түрде қызметін жалғастырды, бірақ Гейтстің лагерь көмекшісі немесе жеке хатшысы болмай, 1780 жылдың 12 қаңтарына дейін, Континенттік Конгресс үлкен қайта ұйымдастыру кезінде департаментті таратып жібергенге дейін.

Цинциннати қоғамы

1783 жылы Цинциннати қоғамы құрылды, оның Varick бастапқы мүшесі және 1783 жылдан 1831 жылы қайтыс болғанға дейін Нью-Йорк бөлімшесінің президенті болды. Мүшелік, әдетте, Континенттік армияда немесе флотында кем дегенде үш жыл қызмет атқарған офицерлермен шектелді. Қоғамның алғашқы отырысы Нью-Йорк қаласынан британдық әскерлер шығар алдында, мамыр айында Фишкилдегі Гулиан тауында (Верпланк үйі) өткізілген кешкі ас кезінде өтті. Отырыс төрағасы Вариктің досы, подполковник Александр Гамильтон болды. Қоғамның үш мақсаты бар: "Қымбатқа түскен құқықтарды сақтау; штаттардың біртұтастығын нығайту; мұқтаж мүшелерге, олардың жесірлеріне және жетімдеріне көмек көрсету". Варик Джордж Вашингтонның есімін сақтауға да жауапты болды. 1790 жылдан 1836 жылға дейін қалада Вашингтонның туған күнін тойлауға Таммани Холлдағы кешкі ас, Вашингтонның қайырымдылық қоғамының шерулері және Мэри Симпсонның (шамамен 1752 жылы – 1836 жылғы 18 наурыз) Джон-стриттегі бакалеялық дүкенінде әр 22 ақпанда өткізілетін ашық есік шаралары кірді.

Нью-Йорктің рекордері және бас прокуроры (17841789)

Варик 1784 жылдан 1789 жылға дейін Нью-Йорк қаласының рекордері болды. Бұл лауазым қазір жоқ, ол «Бас заң кеңесшісі» деген атауға теңестіріледі. Осы лауазымда Сэмюэл Джонспен бірге, ол Нью-Йорк штатының Революциядан кейінгі алғашқы заңдарын «Нью-Йорк заңдары» (2 томдық, 1789 ж.) кітабында кодификациялады. Бұл еңбек Нью-Йорк заңдарының, Нью-Йорк қаласының әкімшілік кодексінің және Нью-Йорк қаласының ережелерінің негізін қалады. Бұған қоса, ол 1786 жылдан 1788 жылға дейін Нью-Йорк округінен Нью-Йорк штаты Ассамблеясының мүшесі болды. Нью-Йорк штаты Ассамблеясының мүшесі ретінде ол 1787 және 1788 жылдардағы сессияларда спикер болып сайланды. Варик 1788 жылдан 1789 жылға дейін Нью-Йорк штатының бас прокуроры болып тағайындалды. Қызықтауында, 1777 жылғы Нью-Йорк штатының конституциясының элиталық сипатына байланысты, Нью-Йорк қаласы мен штатындағы барлық дерлік мемлекеттік лауазымдар Тағайындау кеңесі тарапынан тағайындалды. 1802 жылға дейін жалпы сайлаулар немесе басқа да демократиялық процедуралар өте сирек болды. Осылайша, 1788 жылы Варик бір уақытта Нью-Йорк қаласының рекордері, Нью-Йорк қаласын өкілдік ететін штаттық ассамблея мүшесі, Нью-Йорк штатының палатасының спикері және Нью-Йорк штатының бас прокуроры болды. Варик бірнеше лауазымды бірдей атқаруының абдырап кеткендігіне наразылық білдіргені белгілі болғанымен, сол кезде ол тәжірибелі әкімші және заңгер болғандықтан, осы көптеген лауазымдарды толтыруға және үкіметтің әртүрлі механизмдерін жылдам құруға ең лайықты кандидат деп есептелді. Сондай-ақ, кейінгі заңдар тәуелсіз Нью-Йорк қаласы мен штатының қалыптасу кезеңінде екі бірліктің де жұмыс істеуін және дамуын қамтамасыз ету үшін тез арада кодификацияланды.

Нью-Йорк қаласының мэрі (17891801)

Варик 1789 жылдан 1801 жылға дейінгі тәуелсіздік алғаннан кейінгі қалыптасу кезеңінде Нью-Йорк қаласының мэрі ретінде саяси карьерасының шыңына жетті. Мэр болып тұрғанда, ол Нью-Йорк қаласының АҚШ-тың коммерциялық астанасы мәртебесін сақтайтын технократиялық құрылымды құруды жалғастырды, тіпті саяси астана Филадельфияға, кейін Вашингтонға көшкеніне қарамастан. Осы кезде тарихта екі қала арасында коммерциялық және саяси басшылықтың бөлінуіне ешқандай мысал болған жоқ. 1791 жылы Нью-Йоркте АҚШ-та ірі қаржы дағдарысы болды, себебі қаржы нарықтарын манипуляциялауға бағытталған схема іске асырылды, оның ешқандай ресми құрылымы болған жоқ. Варик түрме сыртында жиналған наразылардан кінәлілерді қорғау үшін құқық қорғау қызметкерлерінің санын арттыруға мәжбүр болды. Бұл 1792 жылы саудагерлердің «Баттонвуд келісіміне» қол қоюына әкелді, ол Нью-Йорк қор биржасының бастауы болды. 1793 жылғы жазда сары қызылша эпидемиясы нью-йорктіктерді жақын маңдағы денсаулыққа жақсы Гринвич-Виллиджге «солтүстікке қашуға» мәжбүр етті. Бұл эпидемия Нью-Йорк қаласының Денсаулық сақтау департаментінің құрылуына себеп болды. Бұл уақтылы болды, өйткені 1795, 1796, 1798, 1799 және 1800 жылдары тағы да індеттер тіркелді. 1794 жылы федералистік саяси идеалдарға деген наразылық көшелерге төгілді, Варик Джей келісімін қолдағаннан кейін. Ашулы халық оны күшпен қаладан шығарып жіберуге әрекеттенді. Варик қалада жұмыс істеуге лицензиясы бар 1000-ге жуық жұмысшы – мейрамхана иелері, азық-түлік дүкендерінің иелері, қасапшылар және арбашыларды федералистік кандидаттарға дауыс беруге мәжбүрлеуге тырысқанда қосымша қиындықтарға тап болды. «Бұл сол кездегі теңдікке ұмтылыс рухына толыққанды қайшы келді», - деді доктор Ходжес. Доктор Ходжестің сөзіне сүйенсек, Вариктің қатаң әрекеттері көптеген жұмысшыларды федералистерден, Александр Гамильтоннан, және Томас Джефферсон басқаратын демократиялық-республикалық фракцияға итермеледі. 1797 жылы АҚШ Сенатында Нью-Йорк штабынан өкілдігінен айырылғаннан кейін Аарон Бёрр Таммани Холлды бақылауға алып, Вариктің маркетингтік және салық лицензиялық төлемдерін пайдалануы үшін оған шабуыл жасады. Бёрр 1800 жылғы президенттік сайлауда штаттың сайлаушылар дауысын жеңіп алды, бұл Нью-Йорк штабындағы федералистік саясаткерлердің кең ауқымды жеңілісіне әкелді, соның ішінде 1801 жылы Варик те жеңіліске ұшырады.

Джерси қаласының құрылуы

1804 жылы Нью-Йоркте саяси беделі төмендеп, қызметтен шеттеген Варик өзінің досы Александр Гамильтонмен бірлесіп, Джерси компаниясының серіктестігін құрды, ол жекеше даму арқылы қазіргі Джерси қаласының негізін салуға мүмкіндік берді. Компанияның артында тұрған консорциум негізінен федералистерден құралды, олар Варик пен Гамильтон сияқты 1800 жылғы сайлауда Томас Джефферсон мен басқа демократ-республикалықтардың ықпалына түсіп, биліктен қуылды. Компания Паулюс Хук аймағындағы кең жер учаскелерін сатып алды, ал жер тіліктерінің құқықтары Варикке және оның екі туысына – көрнекті адвокат және ірі жер иесі Энтони Дейге, сондай-ақ Нью-Йорк Жоғарғы Сотының судьясы Джейкоб Радклифке тиесілі болды. Кейіннен ол 1810-1811 жылдары және 1815-1818 жылдары екі рет Нью-Йорк қаласының мэрі болды. Олар қала алаңдарын және көшелерін жоспарлап, оларға Төменгі Манхэттенде немесе соғыс батырларының құрметіне берілген атауларды (Гроув, Варик, Мерсер, Уэйн, Монмут және Монтгомери сияқты) берді. 1816 жылы полковник Варик Эссекс көшесінің солтүстік жағында жер телімдерін сатып алып, Хадсон өзеніне қарайтын Проспект-холл салды. Жер учаскесі жағалауға қарай газон мен бақтармен көріктелді. Варик Джерси қаласының дамуының беделді тұлғасына айналды, 1824 жылы Америкадағы төртінші шілде мерекесіне арналған саяхаты барысында генерал-майор Маркиз де Лафайет сияқты белгілі достарын шақырып, қабылдады. Варик 1831 жылғы 30 шілдеде қайтыс болғанға дейін Проспект-холлда тұрды.

Америкалық Киелі кітап қоғамының құрылуы

Варик 1816 жылы Америка Библия қоғамын құрғандардың бірі болды. Кейіннен ол 1828 жылы президент болып сайланды (Джон Джейден кейін) және 1831 жылы қайтыс болғанға дейін қызмет етті.

Жеке өмір

Ол әйелі Мария Рузвельтпен, Исаак Рузвельттың қызымен, 1786 жылдың 8 мамырында Нью-Йорк қаласында үйленді. Оның қайнағасы президент Франклин Делано Рузвельттің әкесінің әкесінің әкесі болды. 2022 жылдың 15 ақпанында «Вашингтон Пост» газеті Ричард Варик Нью-Йорк қаласының әкімдері тізімінде бар екенін хабарлады. Бұл тізімді Нью-Йоркте құлдар ұстаған орта мектеп оқушысы Сара Кейт Вольфсон жасаған.

Құрметті атаулар

Нью-Йорк қаласындағы Манхэттендегі Варик көшесі (бір кезде оның мүлігі болған жер), Джерси-Ситидегі Варик көшесі және Нью-Йорк штатындағы Варик қаласы – барлығы оның атымен аталады.