Кіріспе

Нью-Йорк қаласының атқарушы билігінің басшысы тізімі

Нью-Йорк қаласының мэрі, ресми түрде Нью-Йорк қаласының мэрі – Нью-Йорк қаласының атқарушы билігінің басшысы және қаланың бас атқарушы органы. Мэрдің кеңсесі қалалық қызметтердің барлығын, мемлекеттік мүлікті, полиция және өрттен қорғауды, көптеген мемлекеттік мекемелерді басқарады және Нью-Йорк қаласындағы барлық қалалық және штаттық заңдарды орындайды. Нью-Йорк қаласының әкімшілік басқармасы мен бюджеті бақылайтын бюджет – АҚШ-тағы ең ірі муниципалдық бюджет, ол 2021 жылғы қаржы жылында 100,7 миллиард долларды құрады. Қала 325 000 адамды жұмыспен қамтиды, 1,1 миллионнан астам оқушыны (АҚШ-тағы ең ірі мемлекеттік мектеп жүйесі) оқытуға шамамен 21 миллиард доллар жұмсайды және 27 миллиард доллар салық жинайды. Ол штат және федералдық үкіметтерден 14 миллиард доллар түсім алады. Мэрдің кеңсесі Нью-Йорк Сити-холлда орналасқан; ол Нью-Йорк қаласының барлық бес ауданына қарайды: Манхэттен, Бруклин, Бронкс, Стейтен-Айленд және Куинс. Мэр көптеген лауазымды тұлғаларды тағайындайды, оның ішінде вице-мэрлерді және қалалық агенттіктер мен департаменттерді басқаратын комиссарларды. Мэрдің ережелері Нью-Йорк қаласының ережелерінің 43-тарауында жинақталған. Қазіргі заңға сәйкес, мэрдің өкілеттік мерзімі қатарынан екі төрт жылдық мерзіммен шектеледі, бірақ төрт жылдық үзілістен кейін қайтадан сайлануға құқылы. Мерзімдерге шектеу 2008 жылдың 23 қазанында екіден үшке дейін өзгертілді, осы кезде Нью-Йорк қалалық кеңесі 29–22 дауыспен мерзімді ұзарту туралы заңды қабылдады. Алайда, 2010 жылы өткен референдумда мерзімді екіге дейін шектеуді қайтаруға басым көпшілік дауыс берді. Нью-Йорк қаласының мэрі лауазымы Америка Құрама Штаттарында АҚШ Президентінен кейін "Екінші ең қиын жұмыс" деп есептеледі. Қазіргі мэр – Эрик Адамс, ол 2021 жылдың 2 қарашасында сайланды және 2022 жылдың 1 қаңтарының түн ортасынан кейін қызметке кірісті.

Тарих

1665 жылы губернатор Ричард Николс Томас Уиллеттті Нью-Йорктің алғашқы мэрі етіп тағайындады. 156 жыл бойы мэр тағайындалып, өкілеттігі шектеулі болды. 1783 жылдан 1821 жылға дейін мэрді штат губернаторының басым дауысымен тағайындау кеңесі тағайындады. 1821 жылы сайланған мүшелері бар Жалпы Кеңес мэрді таңдау құқығын алды. 1834 жылы Нью-Йорк штатының Конституциясына енгізілген түзету мэрді тікелей халық сайлауы арқылы сайлау мүмкіндігін берді. Сол жылы демократ Корнелиус У. Лоуренс сайланды. Граси Маншн 1942 жылдан бастап, Фиорелло Ла Гуардияның әкімдік кезеңінен бері мэрдің ресми резиденциясы болып табылады. Оның негізгі қабаты жұртшылыққа ашық және кішкентай музей ретінде қызмет етеді. Мэр жылына 258 750 доллар жалақы алуға құқылы. 2002 жылдан 2013 жылға дейін қаланың мэрі болған және әлемдегі ең бай адамдардың бірі Майкл Блумберг бұл жалақыдан бас тартып, орнына жылына 1 доллар төленді. 2000 жылы қаланың мемлекеттік мектептер жүйесіне тікелей басқару құқығы мэр кеңсесіне берілді. 2003 жылы жүзеге асырылған қайта ұйымдастыру нәтижесінде Нью-Йорк қаласының Білім департаменті құрылды.

Таммани залы

Таммани Холл, шеберлер ұйымынан Демократиялық саяси машинаға қарай дамыған, 1861 жылы штат және қала бойынша Демократиялық партияның үміткерлерді іріктеу құқығын өз қолына алды. Ол Нью-Йорк қаласы саясатында 1960 жылдарға дейін маңызды рөл атқарды және 1854 жылы Фернандо Вудтың мэр сайлауынан бастап Роберт Вагнер дәуіріне (1954–1965 жж.) дейін үстемдік құрды. Оның соңғы саяси жетекшісі – афроамерикалық Дж. Реймонд Джонс болды.

Орынбасарлар

Нью-Йорк қаласының мэрі қала әкімшілігінің атқарушы билігіндегі маңызды кеңселерді бақылауға көмектесу үшін бірнеше вице-мэрлерді тағайындай алады. Қаланың хартасында мэрдің өкілеттіктері мен міндеттері, тіпті вице-мэрлердің саны да нақты көрсетілмеген. Бұл лауазымды Фьорелло Ла Гвардия (Гровер Уэлленді вице-мэр етіп тағайындаған) мэр қатыса алмайтын ресми шараларды ұйымдастыру үшін құрды. Содан бері вице-мэрлер тағайындалып келеді, олардың жауапкершілік аймақтарын тағайындаған мэр анықтайды. Қазіргі таңда бес вице-мэр бар, олардың барлығы тікелей мэрге есеп береді. Агенттік комиссарларының және департамент басшыларының көпшілігі вице-мэрлердің біріне бағынады, бұл лауазымға мэрлік әкімшілік ішінде зор ықпал береді. Вице-мэрлер мэрдің лауазымы бос болған жағдайда немесе мэрдің денсаулығына қатысты шектеулер болғанда мэрліктің орнына отыруға құқығы жоқ. (Мұрагерлік тізімі бойынша алдымен Нью-Йорк қаласының қоғамдық қорғаушысы, содан кейін Нью-Йорк қаласының есеп комитетінің төрағасы тұрады.)

Басқарма мүшесі

Нью-Йорк қаласының мэрі келесі ұйымдардың экс-офисио мүшесі болып табылады: Нью-Йорк қаласының мэрі болғаннан кейін саясаткерлердің жоғары лауазымға сайлануы сирек кездеседі; соңғы рет жоғары лауазымға қол жеткізген мэр Джон Т. Хоффман болды, ол 1869 жылы Нью-Йорк штатының губернаторы болды. Бұрынғы мэр Эд Кох бұл лауазымның құдайдың араласуынан уақытша сәтсіздікке ұшырағанын айтса, Майкл Блумберг осы айтылған қарғысты "статистикалық қателік" деп атады.

Танымал мәдениетте

Жергілікті таблоидтар көбінесе мэрді "Hizzoner" деп атайды, бұл "Оның Құрметі" деген құрметті атаудың бұрмаланған түрі. 1990 жылдардағы "Spin City" телекомедиясында Майкл Дж. Фокс Барри Боствиктің ойдан шығарылған мэрі Рэндалл Уинстонның орынбасары – Нью-Йорк қаласының вице-мэрі рөлінде ойнады. Көптеген мэрлер телеарналар мен киноларда, сондай-ақ Бродвей сахнасында пайда болды, ең әйгілісі – "The Will Rogers Follies" есімді қойылымда. 1980 және 1990 жылдары Эд Кох және Руди Джулиани мэрлер бірнеше рет "Saturday Night Live" бағдарламасына қатысып, кейде эскиздерде өздерін күлдірді. Джулиани мен Майкл Блумберг екеуі де өздерінің мэрлік лауазымдарында "Заң мен тәртіп" телесериалының бірнеше эпизодтарында пайда болды. Джулиани "The Non Fat Yogurt" деп аталатын "Seinfeld" эпизодында да өзін-өзі сомдады. Джулиани "The Out of Towners" және "Anger Management" фильмдерінде эпизодтық рөлдерде ойнады. Блумберг "30 Rock", "Gossip Girl", "Curb Your Enthusiasm" және "Horace and Pete" сериалдарында пайда болды.