Кіріспе

Людвигсбург (нем. Ludwigsburg, шваб. Ludisburg) – Германияның Баден-Вюртемберг жеріндегі қала. Ол Штутгарт қаласының орталығынан шамамен 15 шақырым солтүстікте, Неккар өзенінің жанында орналасқан. Бұл Людвигсбург округінің ең ірі және бас қаласы, онда 94 000-ға жуық тұрғын бар. Қала Штутгарт аймағында жатыр, ал округ Штутгарт әкімшілік округінің (Regierungsbezirk) құрамына кіреді.

Тарих

Некарландияның ортасында орналасқан Людвигсбург қаласы тас және қола дәуірлерінде мекенделген. Қала мен айналасындағы ауданда Халштат кезеңінен қалған көптеген археологиялық ескерткіштер сақталған. Бірінші ғасырдың соңында бұл аймақты римдіктер басып алды. Олар шамамен 150 жылы Лайм сызығын шығысқа қарай жылжытып, 260 жылға дейін аймақты бақылады, содан кейін аламандар Некарландияны жаулап алды. Аламандықтардың қоныстануына қатысты дәлелдерді қаладағы қабірлерден табуға болады. Людвигсбургтің тарихы 18-шы ғасырдың басына (1718–1723 жылдар) дейін жетеді, осы кезде Вюртемберг герцогі Эберхард Людвиг Германиядағы ең ірі барокко сарайын – Людвигсбург сарайын салдырған. Бастапқыда герцог 1704 жылы құрылысын бастаған бір ғана елдік үйді (дегенмен, сарай деңгейінде) салуды жоспарлаған. Алайда, басқа князьдардың мысалы оның қала құру арқылы абсолютті билігін көрсетуге деген ниетін күшейтті. Барокко сарайына ол Schloss Favorite (1713–1728) деп аталатын аң аулау үйін және елдік резиденциясын, сондай-ақ көлдегі сарай Monrepos (1764–1768) қосты. 1709 жылы сарайдың жанында қоныс аудару басталды, ал 3 сәуірде 1718 жылы қалаға қалалық жарғы берілді. Сол жылы Людвигсбург сот судьясының орнына айналды, ол 1938 жылы Людвигсбург ауылдық округіне айналды. 1730 мен 1800 жылдар аралығында патшалық резиденция Штутгарт пен Людвигсбургтің арасында бірнеше рет ауысты. 1800 жылы Вюртемберг Наполеон Бонапарт басқарған Франция тарапынан басылып алынды және одаққа мәжбүр болды. 1806 жылы Наполеон Курфюрст (Принц-сайлаушы) Фридрихті Вюртемберг патшасы етіп тағайындады. 1812 жылы Людвигсбургте Вюртемберг әскері Наполеонның Ресейге жасаған жорығына дайындалды. 15 800 вюртембергтік сарбаздан тек бірнеше жүзі ғана отанына қайтып келді. 1921 жылы Людвигсбург Германияның оңтүстік-батысындағы ең ірі гарнизонға айналды. 1945 жылы Людвигсбург "Крайсштадт" (қалалық округ) мәртебесін алды, ал кейіннен, 1956 жылдың 1 сәуірінде Баден-Вюртемберг муниципалитеттік кодексі күшіне енгеннен кейін, қала ірі қалалық округ деп жарияланды. 1956 жылы Германияның федералды қарулы күштері Бундесвер Германиядағы гарнизондық қала дәстүрін қайта жаңғыртты. 2004 жылы Людвигсбург резиденциялық сарайының 300 жылдығы тойланды, осы мерекеге орай сарайда Барокко галереясы мен керамика мұражайы ашылды.

Негізін қалау

Людвигсбургтің маңындағы аймақ Людвигсбург құрылғанға дейін Вюртемберг патшалық отбасының ұрпақтар бойы сүйікті аң ауру орны болған. Аймақ жабайы болғанымен, Некар өзені арқылы қайықпен оңай жетуге болатын. 1704 жылы Людвигсбургтің негізін қалаушы, Вюртемберг герцогы Эберхард Луи Людвигсбург сарайының іргетасын салуды ұйымдастырды. Людвигсбург герцог Эберхард Луидің орта атымен аталады, ал Людвиг – Луидің неміс тіліндегі атауы. Ол қайтыс болғанға дейін құрылысшылар мен шеберлер Еуропадағы ең ірі барокко сарай кешендерінің бірін салу үшін жұмыс істеді. Эберхард Луи мен оның ізбасары Карл Евгений билік еткен жылдары сарай Вюртембергтің патшалық резиденциясы ретінде 28 жыл бойы қызмет етті. Герцогтар сарайды өздерінің «жалпы өнер туындысы» (Gesamtkunstwerk) деп санап, ұйымдастырған сәнді мерекелер арқылы Вюртембергтің қаржысына ешқандай мән бермей, шексіз биліктерін көрсетті. Олардың басты міндеті – Вюртемберг сотына даңқ әкелу және осы жағынан Еуропаның басқа билеушілерімен бәсекелесу болды. Герцог Эберхард Луи Людвигсбург сарайының жанында үлгілі барокко қаласын салуды жоспарлады. 1709 жылдан бастап ол жаңа тұрғындарды қалаға тарту үшін бірқатар жеңілдіктер ұсынды: алдымен тегін жер участақтары мен құрылыс материалдарын, сондай-ақ 15 жылға салықтан босатуды уәделеді, кейіннен оған кәсібін және дінін таңдау еркіндігін қосты. Алайда, қала 1718 жылы қала мәртебесін алғаннан кейін ғана өсе бастады, содан кейін сол жылы Вюртемберг мемлекетінің резиденциясы мен астанасы болды. Эберхард Луи 1733 жылы қайтыс болған кезде халық саны шамамен 6000 адамға жетті, бұл бұрынғы астана Штутгарттың жартысынан астам құрады. Дегенмен, жаңа астана Людвигсбург әлі де көптеген жолдары асфальтталмаған және жартылай аяқталмаған ғимараттары бар ірі құрылыс алаңы болып қала берді. Эберхард Луи (1676–1733) 20 жылдан астам уақыт бойы Людвигсбургте Вильгельмина фон Грэвениц (1684–1744) атты сүйіктісімен бірге сот отырысын өткізді, ал герцогиня Йоханна Элизабет (1680–1757) Штутгартта қалды. Ақылды және амбициялы сүйіктісі өзінің мүмкіндіктерін барынша пайдаланып, Вюртемберг саясатына ықпал етіп, қоғамдағы мәртебесін арттырды. Тақ мұрагерінің ауыр сырқатынан кейін билікке келмейтіні анық болғанда, Эберхард Луи пікірін өзгертті, сүйіктісінен айырылып, тағы бір ұл туады деген үмітте әйелімен қайта табысты. Бұл Вюртембергтегі көптеген адамдарды қуантты, өйткені протестанттар билік патшалық үйдің католик тармағына өтуінен қорқып жүрген. Татуласуды атап өту үшін Людвигсбург тұрғындары таққа жаңа мұрагерді іздеу туралы жалпы тілектерін көрсететін мысқа басылған парақша жариялады. Парақта Людвигсбургтің бейнесі бейнеленген, ол Құдайдан құнарлылықтың символы – інжу-маржанды қабылдап тұр. Алайда, тағы бір бала туады деген үміт орындалмады, өйткені Эберхард Луи 1733 жылы қайтыс болды, ал оның католик туысы Карл Александр Вюртемберг герцогы таққа отырды. Карл Александр бірден Вюртембергтің астанасын Штутгартқа көшіргенде, Людвигсбург халқы бір жылдың ішінде жартысынан астам азайды.

Еврейлер мен Екінші дүниежүзілік соғыс

Еврей отбасылары Людвигсбургте 19 ғасырда қоныстануын бастады, ал 1884 жылы Солитудстрасседе синагога салынды. Синагога кейіннен 1938 жылдың қараша айындағы «Кристалл түні» қырқыны кезінде шабуыл жасаушылар тарапынан қиратылды. 1988 жылы құрылыстың шекарасы сол жерде гипстен белгіленді. 1959 жылғы ескерткіш және жаңа ескерткіш тақталар еврей геноцидінің құрбандарын еске алады және адам құқықтарын дәріптейді. 1940 жылы Людвигсбургте нацистік үгіт фильмі «Юд Сюсс» түсірілді. Фильм 1738 жылы Штутгартта өлім жазасына кесілген тарихи тұлға Иосиф Сюсс Оппенгеймердің өміріне негізделген; Оппенгеймер Людвигсбургте тұрған. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қала Германияның басқа қалаларымен салыстырғанда орташа деңгейде зардап шекті. 1500 адам қаза тапты. 1939 жылдың қазанынан 1945 жылдың сәуіріне дейін қала Сталаг V A әскери тұтқын лагеріне орналасқан еді. Соғыстан кейін 1948 жылға дейін, негізінен поляктардан құралған, мыңдаған көшірілген адамдарға пана берген үлкен көшірілгендер лагері болды. 1945 жылдан 1946 жылдың ортасына дейін Людвигсбургте соғыс қылмыскерлері үшін одақтас интерн лагері болды, ал АҚШ армиясы қала шетіндегі Паттонвилл казармасын өздерінің американдық жоғары мектебін ұстауға жеткілікті деңгейде сақтап тұрды. Жер 1994 жылы Германияға қайтарылды. 2008 жылдың 27 қыркүйегінде Людвигсбургте алғашқы 12 «Столперштейн» орнатылды. Бұл суретші Гунтер Демнигтің нацистік репрессиялардың құрбаны болған адамдарды еске алу жобасының бөлігі. Демниг 2009 жылдың 7 қазанында тағы «Столперштейн» орнату үшін Людвигсбургке оралды.

Елтаңба

Людвигсбургтің гербінде көк түстегі фонда, қисық қызыл найзаның үстінде алтын туға қанат қаққан қара бүркіт бейнеленген. Вюртемберг герцогы Эберхард Луи 1718 жылдың 3 қыркүйегінде Людвигсбургке Герцогтық штурмфане ретінде герб тағайындады, ол 1495 жылдан бері Вюртемберг герцогдігінің гербінің құрамында болған. Бұл суретке шағын өзгерістер енгізілді, себебі ол бұрыннан Markgröningen қаласымен байланысты болған. 1759–60 жылдары Людвигсбург қаласы әкімінің кеңсесінен келген хаттарда оның туы туралы мәліметтер бар.

Қалалық әкімдік

Қалалық кеңесте 40 мүше бар. Соңғы жергілікті сайлау 2014 жылдың 25 мамырында өтті. Дауыс беруге қатысқандардың саны 44,62% құрады. Сайлау қорытындысы:

Партия Орын %
CDU 11 26,72%
Жасылдар 8 19,87%
СДП 8 18,52%
Еркін дауыс берушілер 7 17,64%
FDP 2 5,98%
Солшылдар 2 5,20%
LUBU 1 3,37%
REP 1 1,78%

Кәсіпкерлік және өнеркәсіп

Солтүстік-Оңтүстік электр желісі 1926 жылы салынған, қазірге дейін сақталған үлкен Ludwigsburg Hoheneck трансформаторлық станциясын қамтиды. Бұл станция бүгінгі күнге дейін Баден-Вюртемберг штатының электр желілеріндегі маңызды түйін болып табылады. 1957 жылдың 5 қазанында Германиядағы алғашқы 380 кВ электр желісі Ludwigsburg Hoheneck және Rommerskirchen трансформаторлық станциялары арасында пайдалануға берілді.

Білім

1966 жылы Людвигсбург педагогикалық университеті (Pädagogische Hochschule) – мұғалімдерді даярлайтын колледж және Людвигсбург мемлекеттік спорт мектебі ашылды. Людвигсбургте орналасқан басқа университеттер: Людвигсбург қолданбалы ғылымдар университеті (Hochschule für öffentliche Verwaltung und Finanzen Ludwigsburg) – жоғары деңгейдегі мемлекеттік қызметкерлерді даярлайтын мемлекеттік мекеме, және Людвигсбург евангелистік университеті (Evangelische Hochschule Ludwigsburg (Hochschule für Soziale Arbeit, Religionspädagogik und Diakonie)) – әлеуметтік жұмыс, шіркеу әлеуметтік жұмысы және діни оқыту салаларындағы университет. 1991 жылы Людвигсбургте Баден-Вюртемберг кино академиясы (Filmakademie Baden Württemberg) – ұлттық кино мектебі құрылды, ол бірнеше ұлттық және халықаралық наградаларға ие және әлемдегі ең үздік кино мектептерінің бірі саналады. 2007 жылдан бері Баден-Вюртемберг сахналық өнер академиясы (Akademie für Darstellende Kunst Baden Württemberg) да жұмыс істейді. Людвигсбургте әртүрлі типтегі сегіз орта мектеп және төрт кәсіптік-техникалық мектеп бар. Сонымен қатар, төрт арнайы мектеп және он жеті бастауыш мектеп бар. Ересектерге арналған орта мектеп және қалалық кітапхана қала әкімдігінің артындағы мәдени орталықта орналасқан.

Спорт

Людвигсбургте кәсіби спорттың жоғарғы деңгейінде жеті команда бар. Олар – MHP Riesen Ludwigsburg (Баскетбол), 1. Tanzclub Ludwigsburg би тобының A және B құрамалары, TSC Ludwigsburg Латын биі тобы, Людвигсбургтің 1912 жылғы Хоккей клубы, Svl08 (Су полосы) және Людвигсбургтің мергендер командасы. Бұған қоса, түрлі спорт түрлері бойынша көптеген әуесқой клубтар да бар.

Көршілес қалалар

Келесі қалалар Людвигсбургтің көршілес қалалары болып табылады, қаланың солтүстігінен басталып, сағат тілі бойынша тізімделген: Фрайберг-ам-Неккар, Беннинген-ам-Неккар, Марбах-ам-Неккар, Эрдманнхаузен, Аффальтербах, Ремсек-ам-Неккар, Корнвестхайм, Мёглинген, Асперг және Тамм.

Климат

Людвигсбургтің климаты жылы және жаңбырлы жаздары мен суық, аздау жауын-шашынды қыстары бар, қоңыржай мұхиттық климат (Кёппен: Cfb).