Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Германияның Баден-Вюртемберг штатындағы курортты қала
Spa town in Baden Württemberg, Germany
Баден-Баден – Германияның оңтүстік-батысында, Қара Орманының солтүстік-батыс шекарасында, Оос өзенінің жанында, Франциямен шекарасы болып табылатын Рейн өзенінен он шақырым (алты миль) шығысқа қарай және Францияның Страсбург қаласынан қырық шақырым (жиырма бес миль) солтүстік-шығысқа қарай орналасқан курортты қала. 2021 жылы қала "Еуропаның ұлы шипажайлары" деген атаумен ЮНЕСКО-ның халықаралық Дүниежүзілік мұра тізіміне енді, себебі оның танымал шипажайлары мен архитектурасы 18-ден 20-ғасырға дейінгі кезеңде Еуропадағы курортты қалалардың танымалдылығын көрсетеді.
Baden Baden is a spa town in the state of Baden Württemberg, south western Germany, at the north western border of the Black Forest mountain range on the small river Oos, ten kilometres (six miles) east of the Rhine, the border with France, and forty kilometres (twenty five miles) north east of Strasbourg, France. In 2021, the town became part of the transnational UNESCO World Heritage Site under the name "Great Spa Towns of Europe", because of its famous spas and architecture that exemplifies the popularity of spa towns in Europe in the 18th through 20th centuries.
Атауы
Баден-Бадендегі бұлақтар римдіктерге Аква ("Сулар") және М. Аврелий Северус Александр Августтың құрметіне Аурелия Акуэнсис ("Сулардың Аурелиясы") деп белгілі болды. Қазіргі неміс тілінде "бану" деген мағынаны білдіретін зат есім, бірақ Баден, қаланың бастапқы атауы, "баня" сөзінің ертедегі көпше түрінен шыққан. (Қазіргі неміс тілінде осы сөздің көпше түрі қолданылады.) "Бат" деген ағылшын тіліндегі жер атауы сияқты, басқа да Бадендер Орталық Еуропаның әртүрлі ыстық бұлақтарында кездеседі. Қазіргі екі есімнің қайталануы оларды бір-бірінен ажырату үшін пайда болды.
The springs at Baden Baden were known to the Romans as Aquae ("The Waters") and Aurelia Aquensis ("Aurelia of the Waters") after M. Aurelius Severus Alexander Augustus. In modern German, is a noun meaning "bathing" but Baden, the original name of the town, derives from an earlier plural form of ("bath"). (Modern German uses the plural form .) As with the English placename "Bath", other Badens are at hot springs throughout Central Europe. The current doubled name arose to distinguish it from the others,
География
Баден-Баден Германияның оңтүстік-батысындағы Солтүстік Қара Орманның аңғарында орналасқан. Батыс аудандары Жоғарғы Рейн жазығында жатыр. Баден-Баденнің ең биік тауы – Баденер-Хёэ, ол Қара Орман ұлттық паркінің құрамына кіреді. Ескі қала Оос өзенінің оң жағалауындағы төбеде орналасқан. 19 ғасырдан бері негізгі курорттар өзеннің қарсы жағында орналасқан. Аймақта температурасы әртүрлі 29 табиғи бұлақ бар. Су тұзға толы, Флорентин төбесінің астындағы артезиандық құдықтардан минутына 341 литр (90 галлон) жылдамдықпен ағып, құбырлар арқылы қаланың ванналарына жеткізіледі.
Baden Baden lies in a valley of the Northern Black Forest in southwestern Germany. The western districts lie within the Upper Rhine Plain. The highest mountain of Baden Baden is the Badener Höhe , which is part of the Black Forest National Park. The old town lies on the side of a hill on the right bank of the Oos. Since the 19th century, the principal resorts have been located on the other side of the river. There are 29 natural springs in the area, varying in temperature from The water is rich in salt and flows from artesian wells under Florentine Hill at a rate of 341 litres (90 gallons) per minute and is conveyed through pipes to the town's baths.
Тарих
Баден-Бадендегі римдік қоныс император Адриан заманына дейін салынған деген болжам бар, бірақ бұл мәлімет сенімсіз. Рим ванналарының қираған қалдықтары 1847 жылы Жаңа қамалдың астында қайта табылды және бұл орынға артриттен зардап шеккен Каракалла (б.з. 210-жылдары) келген кезеңке дейін жетеді. Бұл нысандарды Страсбургтегі рим гарнизоны пайдаланған. Қала уақыт өте келе қирап, бірақ 7 ғасырда алғашқы шіркеу салынды. 1112 жылы Баден маркграфтығының орталығы болды. Лихтенталь монастырі 1254 жылы құрылды. Маркграфтар бастапқыда Хоэнбаден қамалында (Ескі қамал, Altes Schloss) тұрды, оның қираған қалдықтары қазір де қала үстіндегі төбеде сақталған, бірақ 1479 жылы Жаңа қамалға (Neues Schloss) көшіп келді. 1535 жылы маркграфтық екіге бөлінді, Баден-Баден Баден маркграфтығының астанасы болды, ал қалған бөлігі Баден-Дурлах маркграфтығына айналды. 1627-1631 жылдары Баден-Баденде колдовство ісі бойынша тергеу жүргізілді. Баден отыз жылдық соғыс кезінде ауыр зардаптарға ұшырады, әсіресе 1643 жылы қаланы тонаған француздардың шабуылынан. Олар 1688 жылы тоғыз жылдық соғыстың басында қаланы қайта басып алды және келесі жылы оны толығымен өртеп жіберді. Маркграфиня Сибилла 1697 жылы Жаңа қамалдың құрылысын жаңартты, бірақ маркграф Людовик Вильгельм 1706 жылы өзінің резиденциясын Раштаттқа көшірді. Стифтскирхе 1753 жылы қайта салынды және онда бірнеше маркграфтардың мазарлары орналасқан. Қала 18 ғасырдың соңында жаңадан гүлдене бастады, француз революциясынан қашқан эмигранттарға пана берді. 1797-1799 жылдары Раштаттың екінші конгресі кезінде қалаға көптеген адам келді және 19 ғасырдың басында Пруссия патшайымының сапарынан кейін танымал болды. Ол судың подагра, ревматизм, паралич, нерв аурулары, тері аурулары және тас ауруларына емдік қасиеттері бар екенін естіген соң келді. Герцогтық үкіметі кейіннен курортты дамытуға қаржылай көмек берді. Қала ыстық суларға және қаланың басқа да мүмкіндіктеріне – сәнді қонақ үйлерге, Спилбанк казиносына, ат жарыстарына және Лихтенталер аллеясының бақтарына келген атақты адамдардың кездесу орнына айналды. Қонақтардың арасында Виктория патшайымы, Вильгельм I және Берлиоз болды. Кейіннен орыс православие шіркеуі де салынды. Казино 1870 жылдары біраз уақытқа жабылды. Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін қала жыл сайын 70 000 келушіні қабылдады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Баден-Бадендегі үйлердің 3,1%-ы бомбалардан толығымен қирады және 125 бейбіт тұрғын қаза тапты. Үйлердің 5,8%-ы бомбалардан ауыр зақымдар алды. Қаланың оңтүстік-батысындағы Лихтенталь тұрғын ауданы бомбаға ұшырады және 1943 жылдың 11 наурызында Сент-Бонифатий шіркеуі қатты зақымдалды. Баден-Баденнің солтүстік-шығысындағы Балг 1944 жылдың 17 желтоқсанында бомбаланды. 1944 жылдың 30 желтоқсанында қаланың солтүстігіндегі Оос тұрғын ауданындағы ғимараттардың үштен бірі (шамамен 300 үй) бомбалардан қирады немесе ауыр зақымдар алды, сонымен қатар Сент-Дионисий шіркеуі де қатты зақымдалды. 1945 жылдың 2 қаңтарында Оос теміржол стансасы мен Шварцвальд жолындағы әртүрлі казармалар бомбалардан қатты зақымдалды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Баден-Баден Германиядағы француз оккупациялық күштерінің штаб-пәтеріне және Германияның ірі қоғамдық радиостанцияларының бірі Südwestfunk-ке айналды, ол қазір Südwestrundfunk құрамына кіреді. 1981 жылдың 23-28 қыркүйегінде Баден-Баденнің Курхауста XI Олимпиадалық конгресс өтті. 1998 жылы ашылған Festspielhaus Baden Baden Германияның ең ірі опера және концерт залы болып табылады. 1950 жылдары Баден-Баден қаласының батысында, Жоғарғы Рейн жазығында салынған CFB Баден-Сольген әскери әуеайлағы 1990 жылдары азаматтық әуежайға айналдырылды. Karlsruhe/Baden Baden әуежайы немесе Baden Airpark қазір жолаушылар саны бойынша Баден-Вюртембергтегі екінші ірі әуежай. 1981 жылы Баден-Баден Олимпиадалық конгресске табандылық танытты, содан кейін қалаға Олимпиадалық қала мәртебесі берілді.
Roman settlement at Baden Baden has been dated as far back as the emperor Hadrian, but on dubious authority. The known ruins of the Roman bath were rediscovered just below the New Castle in 1847 and date to the reign of Caracalla (AD 210s), who visited the area to relieve his arthritic aches. The facilities were used by the Roman garrison in Strasbourg. The town fell into ruin but its church was first constructed in the 7th century. By 1112, it was the seat of the Margraviate of Baden. The Lichtenthal Convent (Kloster Lichtenthal) was founded in 1254. The margraves initially used Hohenbaden Castle (the Old Castle, Altes Schloss), whose ruins still occupy the summit above the town, but they completed and moved to the New Castle (Neues Schloss) in 1479. The Margraviate was divided in 1535, with Baden Baden becoming the capital of the Margraviate of Baden Baden, while the other portion became the Margraviate of Baden Durlach. The Baden Baden witch trials, an investigating encompassing the entire territory and resulting in hundreds of verdicts, took place in 1627 1631. Baden suffered severely during the Thirty Years' War, particularly at the hands of the French, who plundered it in 1643. They returned to occupy the city in 1688 at the onset of the Nine Years' War, burning it to the ground the next year. The margravine Sibylla rebuilt the New Castle in 1697, but the margrave Louis William removed his seat to Rastatt in 1706. The Stiftskirche was rebuilt in 1753 and houses the tombs of several of the margraves. The town began its recovery in the late 18th century, serving as a refuge for émigrés from the French Revolution. The town was frequented during the Second Congress of Rastatt in 1797–99 and became popular after the visit of the Prussian queen in the early 19th century. She came for medicinal reasons, as the waters were recommended for gout, rheumatism, paralysis, neuralgia, skin disorders, and stones. The Ducal government subsequently subsidized the resort's development. The town became a meeting place for celebrities, who visited the hot springs and the town's other amenities: luxury hotels, the Spielbank Casino, horse races, and the gardens of the Lichtentaler Allee. Guests included Queen Victoria, Wilhelm I, and Berlioz. A Russian Orthodox church was also subsequently erected. The casino was closed for a time in the 1870s. Just before the First World War, the town was receiving 70 000 visitors each year. During the Second World War, 3.1% of the houses in Baden Baden were completely destroyed by bombs and 125 civilians were killed. 5.8% of the houses were heavily damaged by bombs. Lichtenthal, a residential area in the southwest of the town, was hit by bombs and Saint Bonifatius Church was severely damaged on 11 March 1943. Balg, a residential area in the northeast of Baden Baden, was hit by bombs on 17 December 1944. On 30 December 1944 one third of the buildings of Oos (i. e. about 300 houses), a residential area in the north of the town, was destroyed or heavily damaged by bombs and Saint Dionysius Church was severely damaged as well. On 2 January 1945 the railway station of Oos and various barracks on Schwarzwald Road were heavily damaged by bombs. After World War II, Baden Baden became the headquarters of the French occupation forces in Germany as well as of the Südwestfunk, one of Germany's large public broadcasting stations, which is now part of Südwestrundfunk. From 23–28 September 1981, the XIth Olympic Congress took place in Baden Baden's Kurhaus. The Festspielhaus Baden Baden, Germany's largest opera and concert house, opened in 1998. CFB Baden Soellingen, a military airfield built in the 1950s in the Upper Rhine Plain, west of downtown Baden Baden, was converted into a civil airport in the 1990s. Karlsruhe/Baden Baden Airport, or Baden Airpark is now the second largest airport in Baden Württemberg by number of passengers. In 1981 Baden Baden hosted the Olympic Congress, which later made the town awarded the designation Olympic town.
Климат
Бұл аймақтағы климатта ең жоғары және ең төмен температура арасындағы айырмашылық шамалы, және жыл бойы жауын-шашын жауады. Бұл климат үшін Кёппен климаттық жіктелімінің субтипі "Cfb" (батыс теңіз жағалауы климаты / мұхиттық климат).
The climate in this area has mild differences between highs and lows, and there is precipitation year round. The Köppen Climate Classification subtype for this climate is "Cfb" (Marine West Coast Climate/Oceanic climate).
Жол
Негізгі жол байланысы – Фрайбург пен Франкфурт арасындағы А5 автобаны, қаладан 10 км қашықтықта. Қалааралық автобус қызметтерін ұсынатын екі станция бар: біреуі бас теміржол вокзалының жанында, екіншісі әуежайда.
The main road link is autobahn A5 between Freiburg and Frankfurt, which is 10 km away from the city. There are two stations providing intercity bus services: one next to the main railway station and one at the airport.
Теміржол
Баден-Баденде үш станса бар, Баден-Баден стансасы олардың ең ірісі.
Baden Baden has three stations, Baden Baden station being the most important of them.
Ауа
Karlsruhe/Baden Baden әуежайы – Баден-Баден қаласында орналасқан, сонымен қатар Карлсруэ қаласына да қызмет көрсететін әуежай. Бұл Баден-Вюртемберг штатындағы Штутгарт әуежайынан кейінгі екінші ірі әуежай және 2016 жылғы мәліметтер бойынша 1,110,500 жолаушыға қызмет көрсеткен Германиядағы 18-ші ірі әуежай. Көбінесе бюджеттік және демалыс сапарларына арналған рейстерді ұсынады.
Karlsruhe/Baden Baden Airport is an airport located in Baden Baden that also serves the city of Karlsruhe. It is Baden Württemberg's second largest airport after Stuttgart Airport, and the 18th largest in Germany with 1,110,500 passengers as of 2016 and mostly serves low cost and leisure flights.