Кіріспе

Типографиялық символ

Басты символ, қос басты символ, үш басты символ және төрт басты символ математика, ғылым, лингвистика және музыкада бірліктерді көрсету және басқа да мақсаттар үшін қолданылады. Бұл символдар апостроф пен бір және екі тырнақшадан сыртқы түрімен көп айырмашылығы болмаса да, қолданылуы жағынан мүлдем бөлек. Көбінесе апостроф басты символдың, ал екі тырнақша қос басты символдың орнына қолданылады (күнделікті жазу пернетақталарында басты символдардың болмауы себепті), бірақ мұндай алмастырулар ресми құжаттарда немесе баспа түрінде дұрыс емес деп есептеледі.

Бөлшектердің атауы

Басты символ әдетте футты (ft) көрсету үшін, ал қос басты символ дюймді (in) көрсету үшін қолданылады. Сағат жасау саласында қолданылатын үштік символ линьяны (1/12 "француз" дюймі немесе пус, шамамен ) білдіреді. Символдар бұрыштарды көрсету үшін де пайдаланылады. Басты символ доға минуттарын (дәрежедің 1/60 бөлігі) көрсету үшін, ал қос басты символ доға секундтарын (доға минутына 1/60 бөлігі) көрсету үшін қолданылады. Бұрыштық өлшем ретінде 3° 5′ 30″ 3 градус, 5 доға минуты және 30 доға секундты білдіреді. Тарихи астрономиялық еңбектерде үштік символ "үштен бірін" (доғалық секундтың 1/60 бөлігі), ал төрттік символ "төрттен бірін" (доғалық секундтың үштен бірінің 1/60 бөлігі) көрсету үшін қолданылған, бірақ қазіргі қолданыста олар доғалық секундтың ондық бөлшектерімен алмастырылған. Кейде минутты көрсету үшін басты символдар, ал секундты көрсету үшін қос басты символдар қолданылады, мысалы, Джон Кейдждің 4′33″ композициясында (ол "төрт отыз үш" деп айтылады), бұл композицияның ұзақтығы дәл 4 минут 33 секундты құрайды. Бұл белгілеу тек ұзақтыққа қатысты және 60 минуттан асатын уақыт аралықтары үшін көбінесе қолданылмайды.

Тіл біліміне қолдану

Prime кейбір тілдердің транслитерациясында, мысалы, славян тілдерінде, дыбысты жұмсартуды көрсету үшін қолданылуы мүмкін. Prime және қос prime кириллицаның yeri (жұмсақ белгі, ь) және yer (қатаң белгі, ъ) әріптерін транслитерациялау үшін қолданылады. Дегенмен, ISO 9 стандартында тиісті өзгерту әріптері қолданылады. Алғашқыда X-бар теориясы синтаксистік құрылымдағы бар деңгейлерін көрсету үшін синтаксистік бірліктердің үстіне бар сызықша қолданды, көбінесе ол үстіндегі бар сызықша түрінде бейнеленді. Жазу оңай болғанымен, бар сызықшаны теру қиын болды, нәтижесінде бар сызықты көрсету үшін prime символы қабылданып алынды. (Бар сызықшаның болмауына қарамастан, бірлік "X prime" емес, "X bar" деп оқылатын болады.) LaTeX сияқты типографиялық бағдарламалық жасақтаманың қазіргі дамуымен бар сызықшаны теру әлдеқайда оңай; алайда, prime және бар сызықша белгілеулерінің екеуі де қабылданған қолданыс. Кейбір X-бар жазулары фразалық деңгейді көрсету үшін қос prime (қос бар сызықтың орнына) пайдаланады, бұл көптеген жазуларда "XP" арқылы көрсетіледі.

Музыкада қолдану

Басты символ Гельмгольц биіктік белгісі жүйесінде ортаңғы C-дан жоғары әр түрлі октавалардағы ноталарды ажырату үшін кіші әріптермен бірге қолданылады. Осылайша, ортаңғы C-дан төменгі нотаны, ортаңғы C-ны, ортаңғы C-дан бір октава жоғары нотаны, ал ортаңғы C-дан екі октава жоғары нотаны көрсетеді. Төменгі октавалардағы ноталарды көрсету үшін үлкен әріптер мен екі рет штрих символдарының комбинациясы қолданылады. Осылайша, бас кілтінің астындағы нотаны, ал одан да төменгі октавадағы нотаны көрсетеді. Кейбір нота жазбаларында екі рет штрих символы уақыттың секундтармен өлшенген ұзақтығын көрсету үшін қолданылады. Ол ұзақ нота немесе үнсіздікті білдіретін ферматаның үстіне қойылады.