Кіріспе

Гига ( /g//ɪ//g//ə/ немесе /dʒ//ɪ//g//ə/) – қысқа масштабтағы миллиард немесе ұзын масштабтағы миллиард (109 немесе 1,000,000,000) көбейткішін білдіретін метрикалық жүйедегі бірлік префиксі. Оның символы G. Гига грек сөзі γίγας (gígas) – "алпауыт" деген мағынадан шыққан. Оксфорд ағылшын сөздігінде гиганың осы мағынадағы ең алғашқы жазбаша қолданылуы 1947 жылы IUPAC 14-ші Халықаралық химия конференциясының баяндамаларында тіркелген: «Бірліктер аттарының аббревиатураларына келесі префикстерді қолдану керек: G гига 109×». Дегенмен, оны 1932 жылы неміс ұйымы Verband deutscher Elektrotechniker қолданған. Компьютердегі гигабайт сияқты ақпарат бірліктеріне қатысты гига кейде (230) дегенді білдіруі мүмкін, бұл жаңсақтық тудырады. Стандарттау ұйымдары мұны ұсынбайды және осы контексте де 109-ды білдіру үшін гига қолданылады. Гигабит префикстің бинарлық түсіндірілуімен сирек қолданылады. 230 үшін бинарлық префикс gibi қабылданды, ал гига тек метрикалық анықтама үшін ғана қолданылады.

Айтуға

Ағылшын тілінде "гига" префиксі '/ɡ//ɪ//ɡ//ə/ (күлкідегідей қатты "г" дыбысымен) немесе '/dʒ//ɪ//g//ə/ (гигант сөзіндегідей жұмсақ "г" дыбысымен) айтылуы мүмкін. Осы екінші айтылудың айқын мысалы – 1985 жылғы "Келешекке оралу" фильміндегі "гигаватт" сөзінің айтылуы. Американдық жазушы Кевин Селфтің сөзіне сәйкес, 1920 жылдары Халықаралық электротехникалық комиссияның неміс комитетінің бір мүшесі "гига" префиксін 109 саны үшін ұсынған. Бұл ұсыныс неміс юмористік ақыны Кристиан Моргенштерннің "Gallows Songs" (Дарға асылу туралы әндер) атты шығармасының үшінші (1908) басылымындағы бір өлеңіне ("Anto logie") сүйенген. Бұл бастапқыда қатты немісше айтылуы көзделгенін көрсетеді. Селф жұмсақ "г" дыбысымен айтудың қашан пайда болғанын анықтай алмады, бірақ 1995 жылдан бастап қатты "г" дыбысымен айтуға оралып кеткенін мәлімдеді. 1998 жылы фонетик Джон С. Уэллс жүргізген сауалнама бойынша, британдықтардың 84%-ы "гигабайт" сөзін "гиг" сөзіндегідей айтуды, 9%-ы "жиг" сөзіндегідей, 6%-ы "жи" деп, ал 1%-ы "гигант" сөзіндегідей айтуды ұнатқанын көрсетті.

Екілік префикс

1-ші белгі 1,000,000,000 байтты немесе, ескірген қолданыста 1,073,741,824 (2<sup>30</sup>) байтты көрсетеді. IEC 60027 2 A.2 және ISO/IEC 80000 стандарттарына сәйкес, 2<sup>30</sup>-ды дұрыс белгілеу – гибибайт (символы Gi). Бір гибибайт (1) – 1,073,741,824 байт немесе 1.074 байтқа тең. Халықаралық стандарттарға қарамастан, 1 = 2<sup>30</sup> байт қолданылуы кең таралған. 8 гибибайттық жады бар деп жарнамаланған ноутбуктің 8,589,934,592 байт жады бар: 8.59 немесе 8.