Кіріспе

Аймақ бірлігі

Акр (/eɪ//k//ər/ AYkər) – британдық империялық және АҚШ-тың дәстүрлі жүйелерінде қолданылатын жер аумағының бірлігі. Дәстүрлі түрде ол бір шынжырдың бір фурлонға (66 футтан 660 футқа дейін) тең ауданы ретінде анықталады, бұл 10 шаршы шынжырға, шаршы мильдің 1/640 бөлігіне, 4840 шаршы ярдқа немесе 43 560 шаршы футқа тең, шамамен 4047 м² немесе гектардың шамамен 40% құрайды. 1959 жылғы халықаралық ярд және фунт келісіміне сәйкес, акрдың ауданы дәл 4,046.8564224 шаршы метр деп белгіленуі мүмкін. Акр кейде "ac" деп қысқартылады, бірақ көбінесе "акр" деп жазылады. Дәстүр бойынша, орта ғасырларда акр – бір күн ішінде сегіз жұп өгізбен жыртылатын жердің ауданы деп есептелген. АҚШ-та акр әлі де заңмен бекітілген өлшем болып табылады. Халықаралық акр және АҚШ зерттеу акры екеуі де қолданылады, бірақ олардың арасындағы айырмашылық миллионнан төрт бөліктей ғана (төменде қараңыз). Акрдың ең көп тараған қолданылуы – жер учаскелерін өлшеу. Акр көптеген дамыған және бұрынғы Ұлттар Достастығы елдерінде дәстүр бойынша қолданылады. Кейбір елдерде ол заңмен бекітілген өлшем ретінде сақталып келеді, бірақ Ұлыбританияда 2010 жылдан бері, ал Австралияда, Жаңа Зеландияда және Оңтүстік Африкада ондаған жылдар бойы қолданылмайды. Заңмен бекітілген өлшем болмаған көптеген жағдайларда, ол қосымша ақпарат ретінде берілсе және жерді тіркеу үшін пайдаланбаса, "сауда үшін қолдануға" рұқсат етіледі.

Сипаттама

Бір акр 1/640 (0,0015625) шаршы мильге, 4840 шаршы ярдқа, 43560 шаршы футқа тең. Бұл сондай-ақ бір жұмыртқа жұппен жыртылған жердің шамамен мөлшері ретінде түсінілген болуы мүмкін (бір фурлонг – «егіс жолының ұзындығы»). Бір акрды қамтитын квадраттың бір жағы шамамен 69,57 ярд немесе 208 фут 9 дюйм (208,71 фут (64 м)) болады. Өлшем бірлігі ретінде акрдың белгіленген пішіні жоқ; 43560 шаршы футтан тұратын кез келген аудан акр болып саналады.

АҚШ зерттеу акрлары

1959 жылғы халықаралық ярд пен фунт келісімінде АҚШ және Ұлттар Достастығына кіретін бес ел халықаралық ярдты нақты 0,9144 метр деп белгіледі. АҚШ үкіметі бұл жаңа анықтама басқа барлық жағдайларда ұлттық деңгейде қолданылатынын, бірақ АҚШ-тың геодезиялық футы (және оның салдарынан геодезиялық акры) «қайта түзету қажет және ыңғайлы болғанға дейін» қолданыла беретінін шешті. АҚШ-тағы геодезистер халықаралық және геодезиялық футты пайдаланады, демек, екі түрлі акрды да қолданады. АҚШ-тың геодезиялық акры мен халықаралық акр арасындағы айырмашылық (0,016 шаршы метр, 160 шаршы сантиметр немесе 24,8 шаршы дюйм) шамамен A4 парақтың немесе АҚШ хатының төрттен бір бөлігіне тең болғандықтан, қайсысы туралы сөз болып жатқаны көбінесе маңызды емес. Ауданды әртүрлі анықтамаларды байқауға жеткілікті дәлдікпен өлшеу сирек кездеседі. 2019 жылдың қазан айында АҚШ Ұлттық геодезиялық қызметі мен Ұлттық стандарттар және технология институты 2022 жылдың соңында АҚШ-тың геодезиялық футы, милі және акры бірліктерінің «уақытша» қолданылуын тоқтату туралы бірлескен ниеттерін жариялады (бұл 1959 жылғы шешімінде рұқсат етілгендей).

Испанияның акры

Пуэрто-Риколық куэрда кейде құрлықтағы Америка Құрама Штаттарында "испан акры" деп аталады.

Қолдану

Гектар көптеген қазіргі және бұрынғы Ұлттар Достастығы елдерінде дәстүр бойынша қолданылады, ал кейбіреулерінде ол заңмен бекітілген өлшем ретінде сақталып келеді. Оларға Антигуа және Барбуда, Американдық Самоа, Багам аралдары, Белиз, Британдық Виргин аралдары, Канада, Кайман аралдары, Доминика, Фолкленд аралдары, Гренада, Гана, Гуам, Солтүстік Мариан аралдары, Ямайка, Монтсеррат, Самоа, Сент-Люсия, Сент-Хелена, Сент-Китс және Невис, Сент-Винсент және Гренадиндер, Түркі және Кайкос аралдары, Ұлыбритания, АҚШ және АҚШ Виргин аралдары жатады.

Ирландия Республикасы

Ирландия Республикасында гектар еуропалық өлшем бірліктері туралы директиваларға сәйкес заңды түрде қолданылады, бірақ акр, әсіресе ауыл шаруашылығында, кеңінен қолданыла береді. (Бұл Ұлыбританияда қолданылатын стандартты заңмен белгіленген акр, ескі ирланд акры емес, ол басқаша өлшемде болған.)

Үндістан субконтиненті

Үндістан Республикасында тұрғын үй учаскелері шаршы фут немесе шаршы метрмен, ал егіс жері акрмен өлшенеді. Шри-Ланкада бір акрды 160 перч немесе 4 рудқа бөлу жиі кездеседі. Пәкістанда тұрғын үй учаскелері каналмен (20 марла = 1 канал = 500 шаршы сажен), ал ашық/егіс жері акрмен (8 канал = 1 акр немесе 4 пели = 1 акр) және мурабамен (25 акр = 1 мураба = 200 канал), жериб, висва және гунтамен өлшенеді.

Ұлыбритания

Оның Ұлыбританияда тауар саудасының негізгі бірлігі ретінде қолданылуы 1995 жылдың 1 қазанынан бастап тыйым салынды, себебі 1994 жылы «Салмақ және өлшемдер туралы» заңға түзетулер енгізілді, оның орнына гектар келді. Бірақ қосымша бірлік ретінде қолдануға рұқсат әлі де шексіздікке дейін беріледі. Бұл жерді тіркеуге қатысты ерекшеліктермен болды, 2010 жылы HM Land Registry осы ерекшелікті жойды, сондай-ақ шарттық міндеттемелерсіз ауыл шаруашылығы және жылжымайтын мүлік салаларында бейресми түрде қолданыла береді.