Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ұзындығы бірлігі
Unit of length
Дюйм (символ: in немесе ") – британдық императорлық және АҚШ-тың дәстүрлі өлшем жүйелеріндегі ұзындық бірлігі. Ол 1/36 yard немесе 1/12 футқа тең. Римдік "унция" ("он екінші") сөзінен шыққан "дюйм" сөзі кейде басқа өлшем жүйелеріндегі ұқсас бірліктерді аудару үшін де қолданылады, әдетте адамның бас бармағының енінен алынған деп түсіндіріледі. Дюймнің нақты ұзындығының стандарттары бұрын әртүрлі болған, бірақ 1950-1960 жылдары халықаралық ярд қабылданғаннан бері дюйм метрикалық жүйеге негізделген және 25,4 мм деп анықталған.
The inch (symbol: in or ) is a unit of length in the British Imperial and the United States customary systems of measurement. It is equal to yard or of a foot. Derived from the Roman uncia ("twelfth"), the word inch is also sometimes used to translate similar units in other measurement systems, usually understood as deriving from the width of the human thumb. Standards for the exact length of an inch have varied in the past, but since the adoption of the international yard during the 1950s and 1960s the inch has been based on the metric system and defined as exactly 25.4mm.
Атауы
"Инч" сөзі латын тілінен алынған ("оннан бір бөлігі; римдік инч; римдік унция"). Латын тілінен ескі ағылшын тіліне (кейін қазіргі ағылшын тіліне айналған) ауысқан дауыстылар өзгерісі умляут деп аталады. Латын тілінен ағылшын тіліне дауыссыз дыбыстың ауысуы – палаталдану. Екеуі де ескі ағылшын тілінің фонетикалық ерекшеліктері болды; толық ақпарат алу үшін және беттерін қараңыз. "Инч" сөзі "унция" сөзімен туыс, оның ерекше айтылуы мен жазылуы орта ағылшын тілінде англо-норманд унциясынан және унциясынан қайта алынғандығын көрсетеді. Көптеген еуропалық тілдерде "инч" сөзі "бас бармақ" сөзімен бірдей немесе одан туындаған, себебі адамның бас бармағы шамамен бір инчқа тең (кейде инчтің өлшемін анықтау үшін де қолданылған). Голланд тілінде инч сөзі engelse duim (ағылшын бас бармағы) деп аталады. Мысалдар: ("инч") және polze ("бас бармақ"); ("бас бармақ"); Данияда tomme ("инч") және tommel ("бас бармақ"); duim (осыдан және дюйм); , hüvelyk; , polegada ("инч") және polegar ("бас бармақ"); ("duim"); ("бас бармақ"); lang es ("инч") және pulgar ("бас бармақ"); және tum ("инч") және tumme ("бас бармақ").
The English word "inch" was an early borrowing from Latin uncia ("one twelfth; Roman inch; Roman ounce"). The vowel change from Latin to Old English (which became Modern English ) is known as umlaut. The consonant change from the Latin (spelled c) to English is palatalisation. Both were features of Old English phonology; see and for more information. "Inch" is cognate with "ounce" , whose separate pronunciation and spelling reflect its reborrowing in Middle English from Anglo Norman unce and ounce. In many other European languages, the word for "inch" is the same as or derived from the word for "thumb", as a man's thumb is about an inch wide (and this was even sometimes used to define the inch). In the Dutch language a term for inch is engelse duim (english thumb). Examples include ("inch") and polze ("thumb"); ("thumb"); Danish and tomme ("inch") tommel ("thumb"); duim (whence and дюйм); ; , hüvelyk; ; polegada ("inch") and polegar ("thumb"); ("duim"); ("thumb"); lang es ("inch") and pulgar ("thumb"); and tum ("inch") and tumme ("thumb").
Императорлық немесе гибридті елдер
Инч – Америка Құрама Штаттары, Канада және Ұлыбританияда кеңінен қолданылатын дәстүрлі ұзындық бірлігі. Метрлік өлшемдерден кейін, басқа мақсаттар үшін қосымша немесе секунддық көрсеткіш ретінде қолданылуы мүмкін.
The inch is a commonly used customary unit of length in the United States, Canada, and the United Kingdom. and may continue to be used as a secondary or supplementary indication following a metric measurement for other purposes.
Дүниежүзі бойынша
Инчтер бүкіл әлемде дисплей экрандарда (мысалы, теледидарлар мен компьютер мониторларында) қолданылады. Бұл электрондық компоненттер, әсіресе дисплейлер үшін Жапонияның ресми стандарты және континенттік Еуропаның көп бөлігінде дисплей экрандар үшін қабылданған өнеркәсіп стандарты (Германия көптеген дүкендерде сантиметрлермен қосымша қолданылатын санаулы елдердің бірі). Инчтер көлік доңғалақтарының диаметрін және шина кодтарындағы оған сәйкес ішкі диаметрін көрсету үшін жиі қолданылады.
Inches are used for display screens (e. g. televisions and computer monitors) worldwide. It is the official Japanese standard for electronic parts, especially display screens, and is the industry standard throughout continental Europe for display screens (Germany being one of few countries to supplement it with centimetres in most stores). Inches are commonly used to specify the diameter of vehicle wheel rims, and the corresponding inner diameter of tyres in tyre codes.
СИ елдері
Еуропада дюймдік және миллиметрлік бес қабырғалы кілттер кеңінен сатылады.
Both inch based and millimeter based hex keys are widely available for sale in Europe.
Техникалық мәліметтер
Инчтің халықаралық стандарттық символы in (ISO 31-1, А қосымшасын қараңыз), бірақ дәстүрлі түрде инч қос штрихпен, ал фут жеке штрихпен белгіленеді, олар жиі екі еселік тырнақша және апострофпен шақырылады. Мысалы, үш фут екі дюйм 3’2” деп жазылуы мүмкін. (Бұл сағаттың бірінші және екінші бөлігінің, сондай-ақ градустың бірінші және екінші бөлігінің де штрихтармен белгіленгенімен ұқсас.) Инчтің бөлшектері әдетте, тақ санды санауыштары бар екілік бөлшектер түрінде жазылады; мысалы, екі дюймнің үш сегізін 2⅜ деп жазуға болады, ал 2.375 немесе 2 3/8 деп жазбау керек. Дегенмен, инженерлік мақсаттар үшін бөлшектер көбінесе үш немесе төрт ондық таңбаға дейін көрсетіледі және көп жылдар бойы осылай болды.
The international standard symbol for inch is in (see ISO 31 1, Annex A) but traditionally the inch is denoted by a double prime, which is often approximated by a double quote symbol, and the foot by a prime, which is often approximated by an apostrophe. For example; three feet, two inches can be written as 3 2. (This is akin to how the first and second "cuts" of the hour are likewise indicated by prime and double prime symbols, and also the first and second cuts of the degree.) Subdivisions of an inch are typically written using dyadic fractions with odd number numerators; for example, two and three eighths of an inch would be written as and not as 2.375 nor as However, for engineering purposes fractions are commonly given to three or four places of decimals and have been for many years.
Континенттік дюймдер
Метрлік жүйе қабылданғанға дейін бірнеше еуропалық елдерде "дюйм" деп аударылатын дәстүрлі өлшем бірліктері болған. Француздық бас бармақ (pouce) шамамен 27,0 мм-ге тең болған, әсіресе артиллериялық қарулардың калибрін сипаттағанда. Амстердам футы (voet) 11 Амстердам дюймінен (duim) құралған. Амстердам футы ағылшын футынан шамамен 8%-ға қысқа.
Before the adoption of the metric system, several European countries had customary units whose name translates into "inch". The French pouce measured roughly 27.0 mm, at least when applied to describe the calibre of artillery pieces. The Amsterdam foot (voet) consisted of 11 Amsterdam inches (duim). The Amsterdam foot is about 8% shorter than an English foot.
Шотландиялық дюйм
Қазірде қолданылмайтын шотланд инчисі (òirleach), шотланд футының бір бөлігі, шамамен 1.0016 имперлік инчқа (шамамен) тең болды.
The now obsolete Scottish inch (òirleach), of a Scottish foot, was about 1.0016 imperial inches (about ).