Кіріспе

Көлік құралының приборлық тақтасындағы бөлікте ішіндегі заттарды манипуляциялауға арналған қолғаптары бар жабық контейнер. Қолғап қорабы (немесе қолғап қорабы) – бөлек атмосфера қажет болған жағдайда заттармен жұмыс істеуге мүмкіндік беретін жабық контейнер. Қолғап қорабының қабырғаларына қолғаптар орнатылған, оларға қолды салып, қораптың ішіндегі жұмыстарды орындауға болады, бұл ортаны бұзбайды. Қораптың бір бөлігі немесе толығымен мөлдір болуы мүмкін, бұл пайдаланушыға ішіндегі манипуляцияларды көруге мүмкіндік береді. Қолғап қораптарының екі түрі бар. Біріншісі радиоактивті материалдар немесе жұқпалы ауру тудыратын агенттер сияқты қауіпті заттармен жұмыс істеуге арналған, ал екіншісі аргон немесе азот сияқты жоғары таза инертті атмосферада сақталуы тиіс заттарды манипуляциялауға мүмкіндік береді. Вакуумдік камерадағы заттарды манипуляциялау үшін де қолғап қорабын пайдалануға болады.

Инерт атмосферадағы жұмыс

Қолғап қорабындағы газ еріткіштерді, суды және оттегіні жоятын бірнеше өңдеу құрылымдары арқылы сорғыланады. Мыс металл (немесе басқа да ұсақ дисперсті металл) оттегіні кетіру үшін жиі қолданылады, мұндай оттегіні кетіру бағанасы әдетте оны қыздырғанда сутек/азот қоспасын өткізу арқылы жаңартылады: түзілген су артық сутек пен азотпен бірге қораптан шығарылады. Молекулалық ілгектерді пайдалану арқылы суды молекулалық ілгектердің тесіктеріне сіңіріп алып, суды жою кең таралған. Мұндай қорапты металл-органикалық химияшылар құрғақ қатты заттарды бір ыдыстан екінші ыдысқа ауыстыру үшін жиі пайдаланады. Ауаға сезімтал жұмыстар үшін қолғап қорабына альтернатива – Шленк әдістерін, Шленк желісін қолдану. Қолғап қорабында жұмыс істеудің бір кемшілігі – органикалық еріткіштер пластикалық тығыздарға зиян келтіреді. Соның салдарынан қораптан ағып, су мен оттегі ішке өте бастайды. Қолғап қорабының тағы бір кемшілігі – оттегі мен су пластикалық қолғаптар арқылы диффузиялана алады. Сонымен қатар, тетрагидрофуран және дихлорметан сияқты координациялық еріткіштер мыс катализаторымен қайтымсыз байланысып, оның тиімділігін төмендетеді. Қолғап қорабы мен катализатордың қызмет ету мерзімін ұзарту үшін еріткіштерді қолданғанда циркуляцияны тоқтату, ал еріткіштерді қатыстыратын жұмыс аяқталғаннан кейін тазарту ұсынылады. Инертті атмосферадағы қолғап қораптары әдетте қоршаған ауадан жоғары қысымда ұсталады, сондықтан кез келген микроскопиялық ағып кетулер көбінесе ауа кірмей, қораптан инертті газды шығарады.

Қауіпті материалдармен жұмыс

Плутонийді іске қосу құрылғыларын (немесе "ядролық оқшаулау") өндіретін, қазір тоқтатылған Рокки Флатс зауытында өндіріс құралдары ұзындығы 64 фут немесе 20 метрге дейінгі, біріне бірі жалғастырылған тот баспайтын болаттан жасалған қолғап қораптарынан тұратын. Олардың ішінде іске қосу бөлшектерін пішіп, өңдеуге арналған жабдықтар орналасқан. Қолғаптардың ішкі қабаты қорғасынмен қапталған. Қолғап қораптарында акрилден жасалған қарау терезелері және ағаш талшықтары мен пластиктен жасалған Бенелекс қалқандары қолданылды, олар нейтрондық сәулеленуден қорғайды. Қорғасынмен қапталған қолғаптарды пайдалану қиын жұмыс еді. Кейбір радиоактивті жұмыстарға арналған қолғап қораптары инертті ортада жұмыс істейді, мысалы, азотпен толтырылған қораптың ішінде аргонмен толтырылған қорап болады. Аргондық қорапта газды өте таза ұстау үшін газ тазарту жүйесі орнатылған, бұл еріген тұзда электрохимиялық тәжірибелер жүргізуге мүмкіндік береді. Қолғап қораптары биологиялық ғылымдарда да қолданылады, мысалы, анаэробтармен немесе жоғары биоқауіпсіздік деңгейіндегі патогендермен жұмыс істегенде. Қауіпті материалдармен жұмыс істеуге арналған қолғап қораптары әдетте, қоршаған ортадан төмен қысымда ұсталады, сондықтан микроскопиялық ағындар қауіпті заттардың сыртқа шығуының орнына ауаның ішке кіруіне себеп болады. Қауіпті материалдармен жұмыс істеуге арналған қолғап қораптарында әдетте, қауіпті заттарды ішінде ұстап тұру үшін HEPA сүзгілері орнатылады.