Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Академиялық зерттеу саласы
Area of Academic Study
Фармакодинамика (ФД) – дәрілердің (әсіресе фармацевтикалық дәрілердің) биохимиялық және физиологиялық әсерлерін зерттеу ғылымы. Бұл әсерлер жануарларда (адамдарды қоса алғанда), микроорганизмдерде немесе организмдердің қосындысында (мысалы, инфекцияда) көрініс табуы мүмкін. Фармакодинамика және фармакокинетика – фармакологияның екі негізгі саласы болып табылады, ал фармакология – тірі организмдермен эндогенді және экзогенді химиялық заттардың өзара әрекеттесуін зерттейтін биология саласы. Атап айтқанда, фармакодинамика дәрінің организмге тигізетін әсерін, ал фармакокинетика организмнің дәріге тигізетін әсерін зерттейді. Екеуі де бірге дозалау режимін, тиімділігін және қолайсыз әсерлерін анықтайды. Фармакодинамика кейде ПД, фармакокинетика ПК деп қысқартылады, әсіресе біріктірілген контексте (мысалы, ПК/ФД модельдері туралы сөйлескенде). Фармакодинамика доза-жауап байланысына, яғни дәрінің концентрациясы мен оның әсері арасындағы қатынасқа ерекше назар береді. Классикалық мысал – дәрі-рецептор өзара әрекеттесуі, мысалы:
Pharmacodynamics (PD) is the study of the biochemical and physiologic effects of drugs (especially pharmaceutical drugs). The effects can include those manifested within animals (including humans), microorganisms, or combinations of organisms (for example, infection). Pharmacodynamics and pharmacokinetics are the main branches of pharmacology, being itself a topic of biology interested in the study of the interactions of both endogenous and exogenous chemical substances with living organisms. In particular, pharmacodynamics is the study of how a drug affects an organism, whereas pharmacokinetics is the study of how the organism affects the drug. Both together influence dosing, benefit, and adverse effects. Pharmacodynamics is sometimes abbreviated as PD and pharmacokinetics as PK, especially in combined reference (for example, when speaking of PK/PD models). Pharmacodynamics places particular emphasis on dose–response relationships, that is, the relationships between drug concentration and effect. One dominant example is drug receptor interactions as modeled by
L + R ⇌ LR
L + R <=> LR
мұнда L, R және LR тиісінше лиганд (дәрі), рецептор және лиганд-рецептор кешенінің концентрацияларын көрсетеді. Бұл теңдеу реакция динамикасының қарапайымдалған моделін білдіреді, оны еркін энергия карталары сияқты құралдар арқылы математикалық тұрғыдан зерттеуге болады.
where L, R, and LR represent ligand (drug), receptor, and ligand receptor complex concentrations, respectively. This equation represents a simplified model of reaction dynamics that can be studied mathematically through tools such as free energy maps.
Терапиялық терезе
Терапевтік терезе – тиімді әсер беретін мөлшер (тиімді доза) мен қажетті емес, жағымсыз әсерлерді тудыратын мөлшер арасындағы дәрінің мөлшері. Мысалы, тар терапевтік терезесі бар дәрілерді сақтықпен және қатаң бақылаумен қолдану керек, мысалы, дәрінің қандағы концентрациясын жиі өлшеу арқылы, себебі олар тиімділігін жоғалтуы немесе жағымсыз әсер беруі мүмкін.
The therapeutic window is the amount of a medication between the amount that gives an effect (effective dose) and the amount that gives more adverse effects than desired effects. For instance, medication with a small pharmaceutical window must be administered with care and control, e. g. by frequently measuring blood concentration of the drug, since it easily loses effects or gives adverse effects.
Әрекеттің ұзақтығы
Дәрілік заттың әсер ету ұзақтығы – дәрілік заттың тиімді болып табылатын уақыттың мерзімі. Әсер ету ұзақтығы бірнеше факторларға байланысты, оның ішінде плазманың жартылай ыдырау кезеңі, плазма мен тіндік бөлімдер арасындағы тепе-теңдікке жету уақыты және дәрінің биологиялық нысанасынан бөліну жылдамдығы.
The duration of action of a drug is the length of time that particular drug is effective. Duration of action is a function of several parameters including plasma half life, the time to equilibrate between plasma and target compartments, and the off rate of the drug from its biological target.
Есірткілерді демалыс үшін пайдалану
Демалыс мақсатында қолданылатын психоактивті заттармен байланысты ортада, ұзақтық – психоактивті заттың субъективті әсерлерінің қанша уақыт бойы сезілетінін көрсетеді. Ұзақтықты 6 кезеңге бөлуге болады: (1) жалпы ұзақтық, (2) басталу, (3) күшейіп кету, (4) жоғары нүкте, (5) әсерінің баяулауы және (6) қалдық әсерлер. Қолданылған затқа байланысты, осы кезеңдердің әрқайсысы жеке және үздіксіз болып өтеді.
In recreational psychoactive drug spaces, duration refers to the length of time over which the subjective effects of a psychoactive substance manifest themselves. Duration can be broken down into 6 parts: (1) total duration (2) onset (3) come up (4) peak (5) offset and (6) after effects. Depending upon the substance consumed, each of these occurs in a separate and continuous fashion.
Жалпы
Заттың әсері толық аяқталып, сақаюға дейін өтетін уақыттың мөлшері, заттың жалпы ұзақтығы деп аталады, және ол заттың алғаш рет қолданылған сәтінен бастап есептеледі.
The total duration of a substance can be defined as the amount of time it takes for the effects of a substance to completely wear off into sobriety, starting from the moment the substance is first administered.
Бастау
Басталу кезеңі – қабылдаудағы ең алғашқы өзгерістерді (яғни, "бірінші дабылдарды") байқауға болатын уақыт аралығы.
The onset phase can be defined as the period until the very first changes in perception (i. e. "first alerts") are able to be detected.
Келіңіздер .
"Келіп тұру" фазасы – сезімдегі алғашқы байқалатын өзгерістер мен ең жоғары субъективті қарқынға жету аралығындағы кезең деп анықталады. Бұл, көбінесе, "келіп жатыр" деп аталады.
The "come up" phase can be defined as the period between the first noticeable changes in perception and the point of highest subjective intensity. This is colloquially known as "coming up."
Бағасы
Пик фазасы – заттың әсерінің күштілігі ең жоғары шағына жеткен уақыт аралығы.
The peak phase can be defined as period of time in which the intensity of the substance's effects are at its height.
Компенсация
Оффсет фазасы – ең жоғары нүктенің аяқталуы мен сабақтану күйіне көшу арасындағы уақыт мөлшері ретінде анықталады. Бұл, көбінесе, "түсіп келу" деп аталады.
The offset phase can be defined as the amount of time in between the conclusion of the peak and shifting into a sober state. This is colloquially referred to as "coming down."
Кейінгі әсерлері
Кейінгі әсерлер – тәжірибе аяқталғаннан кейін сақталуы мүмкін кез келген қалдық әсерлер. Кейінгі әсерлер қолданылған затқа және оның мөлшеріне байланысты. Алкоголь, кокаин және МДМА сияқты заттардың теріс әсерлерінен кейін бұл жағдай "бас ауруы" деп, ал әдетте оң, жағымды әсерді сипаттау үшін "көңіл көтеріңкілік" деп аталады, мұндай әсерлер көбінесе марихуана, аз немесе көп мөлшерде ЛСД және кетамин сияқты заттарда кездеседі.
The after effects can be defined as any residual effects which may remain after the experience has reached its conclusion. After effects depend on the substance and usage. This is colloquially known as a "hangover" for negative after effects of substances, such as alcohol, cocaine, and MDMA or an "afterglow" for describing a typically positive, pleasant effect, typically found in substances such as cannabis, LSD in low to high doses, and ketamine.
Көп жасушалы фармакодинамика
Фармакодинамика ұғымы көпжасушалы фармакодинамиканы (МЖФД) қамтитын болып кеңейтілді. МЖФД – дәрілер жиынтығы мен динамикалық және әртүрлі көпжасушалы төрт өлшемді ұйым арасындағы статикалық және динамикалық қасиеттер мен қарым-қатынастарды зерттейді. Бұл препараттың минималды көпжасушалы жүйеде (mMCS), тірі организмде (in vivo) және компьютерде (in silico) қалай әрекет ететінін зерттеу. Желілік көпжасушалы фармакодинамика (Желілік МЖФД) МЖФД тұжырымдамасын клеткадағы өзара әрекеттесетін компоненттердің кешенінің бір бөлігі ретінде сигналдарды трандукциялау жолдарымен қатар реттеуші геномдық желілерді модельдеуге одан әрі кеңейтеді.
The concept of pharmacodynamics has been expanded to include Multicellular Pharmacodynamics (MCPD). MCPD is the study of the static and dynamic properties and relationships between a set of drugs and a dynamic and diverse multicellular four dimensional organization. It is the study of the workings of a drug on a minimal multicellular system (mMCS), both in vivo and in silico. Networked Multicellular Pharmacodynamics (Net MCPD) further extends the concept of MCPD to model regulatory genomic networks together with signal transduction pathways, as part of a complex of interacting components in the cell.
Токсикодинамика
Фармакокинетика мен фармакодинамика экологиялық токсикология саласында токсикокинетика және токсикодинамика деп аталады. Мұнда назар түрлі организмдерге удың әсеріне аударылады. Сәйкес келетін модельдер токсикокинетикалық-токсикодинамикалық модельдер деп аталады.
Pharmacokinetics and pharmacodynamics are termed toxicokinetics and toxicodynamics in the field of ecotoxicology. Here, the focus is on toxic effects on a wide range of organisms. The corresponding models are called toxicokinetic toxicodynamic models.