Кіріспе

Ер адамдардың жыныс мүшелерін қолдауға арналған бастапқы ішкі киім – жолақ.

Жолақ, сондай-ақ жолақ (еркектерге), жолақ (әйелдерге), белдік, тостаған, шаттық сүйегінің қорғағышы, жамбас қорғағышы (әйелдерге), қолдаушы немесе спорттық қолдаушы – бұл контактілік спорт түрлерінде немесе қарқынды дене белсенділігі кезінде ұйқышық пен мүжік немесе кіндік қуысын қорғауға арналған ішкі киім. Бұл мақалада негізінен еркек денесі үшін жасалған, көне тілде "жолақ" деп аталатын жыныс мүшелерін қорғайтын спорттық жабдықтар туралы сөз болады. Жолақ (еркектерге) әдетте серпімді болатын белдік белбеуінен, жыныс мүшелерін ұстайтын қалтадан және қалтаның түбіне, сондай-ақ белдік белбеуінің оң және сол жақтарына бекітілген екі серпімді таспадан тұрады. Кейбір түрлерінде қапқа ішкі қорғаныс (соққыға төзімді тостаған, қорап) салуға арналған қалта орнатылуы мүмкін, ол ұрықтар мен мүжікті жарақаттан қорғайды. Жиллстрап ("жолақ" әйелдерге) – әйелдерге арналған жолақтың аналогы, бірақ ол кіндік қуысты соққыдан қорғау үшін жасалған.

Этимология

Жокстрап деген сөз 1891 жылдан бері қолданылып келеді, бұл, әдетте, "жокей белбеуінің" қысқартылған түрі, себебі бұл киім алғаш рет велосипедпен жүретін хабаршылар мен жеткізушілер, яғни "веложокейлер" үшін жасалған. Веложокей белбеуі – 1874 жылы Америкада жасалған алғашқы жокейлік белбеу. "Жокей" сөзі "атты жүргізуші" мағынасын білдіреді, көбінесе жарысқа қатысатын атты жүргізуші, және 1670 жылдан бері қолданылып келеді. "Жокей" – шотландтық "Джок" (Джон) есімінің қысқартылған түрі, ал "Джеки" – ағылшын тіліндегі "Джек" есімінің қысқартылған түрі. "Джек" және "Джеки", "Джок" және "Жокей" есімдері "адам, жігіт, бала, қарапайым адам" деген мағынада қолданылған. 1650-1850 жылдар аралығында "jock" сөзі ер адамның жыныс мүшесін білдіретін сленг ретінде қолданылған. Ал "жок" деген соңғы американдық сленг термині, яғни спортшы, 1959 жылы пайда болды және ол өзі "жокстраптан" туындаған. 1897 жылы Беннетттің жаңа құрылған "Велосипед желісі" компаниясы велосипед жокейінің белбеуін патенттеді және жаппай өндіруді бастады. Кейіннен "Велосипед желісі" компаниясы "Велосипед компаниясы" деп аталды. 2003 жылға дейін "Bike" жеке компания болып келді. Сол жылы компания мен оның тауарлық белгілерін "Рассел Атлетик" сатып алды. "Рассел Атлетик" 2017 жылға дейін "Bike" бренді мен логотипін пайдалана отырып, жокейлік белбеулерді өндіруді жалғастырды. "Рассел" компаниясы "Fruit of the Loom" компаниясының еншілес компаниясына айналды, ал "Fruit of the Loom" компаниясы "Berkshire Hathaway" компаниясына тиесілі. 2021 жылдың 15 сәуірінде брендтің веб-сайты онлайн сату үшін қайта ашылды, онда олардың танымал "No. 10" жокейлік белбеуі, сондай-ақ спорттық киімдері ұсынылды. Жокстрап 20-ғасырдың басында медицинада да маңызды рөл атқарды, Heidelberg Electric Belt атты төмен вольтты электр қуатымен жұмыс істейтін жокейлік белбеу ойлап табылды, ол бүйрек ауруларын, ұйқысыздықты, эректильді дисфункцияны және басқа да ауруларды емдеуге көмектеседі деп мәлімделді. Бүгінгі таңда жокейлік белбеулер АҚШ-та жасөспірімдер мен ересек еркектер спортпен айналысқанда, ауыр атлетикамен шұғылданғанда, медициналық мақсаттарда, сондай-ақ гематоцеле, жамбас жолының кеспесі, гидроцеле немесе сперматоцеле сияқты жарақаттардан немесе операциялардан кейін қалпына келтіру үшін қолданылады. 2022 жылы жокейлік белбеулер ерлер арасында ішкі киім ретінде қайтадан танымал болды, олар дәстүрлі ішкі киімнің орнына балама ретінде таңдалып, сәнді трендке айналды. Бұл тренд әртүрлі ірі дизайнерлердің, соның ішінде Кальвин Кляйн, Дж.В. Андерсон, Гуччи және Рик Оуэнс, сондай-ақ Adidas, Diesel және 2(x)ist сияқты танымал брендтердің сән көрсетулерінде де көрінді.

Дизайн

Жокстраптардың дизайны тұрақты, ал белдіктің ені мен маталар сияқты ерекшеліктерде айырмашылықтар болады. Кейбір жокстраптар нақты спорт түрлері үшін жасалған: мысалы, жүзуге арналған жокстраптар тар белдікке ие, ал хоккейге арналған жокстраптарда кейде хоккейлік шұлықтарды орнында ұстап тұратын реттелетін иілгіш белдеулер мен жартеректер болады, ал ауыр салмақты қақпашының қорғанышы жыныстық мүшелер мен іш қуысының көпіршесінен жасалған. Жел өткізбейтін жокстраптарда жел мен суықтан қорғайтын арнайы мата қабаты бар. Жокстраптар басқа материалдардан да жасалады. Жоғарыда аталған «модалық жокстраптардан» басқа, 2000-ші жылдары жокстраптардың дизайны мен брендтері қайта жанданды. Жокстраптарға балама ретінде жокстраптың кең белдігімен және толық артқы бөлігімен біріктірілген, иілгіш тіреу материалдан жасалған жокстраптың қысқа шалбары немесе қолдау шалбары бар. Кейде «би белдеуі» деп аталатын, тар иілгіш белдеуі бар жокстрап, аяқтардың арасынан өтіп, арқаның ортасында белдікке бекітіледі. Белдеусіз киім, «жокстрап шұлық» немесе кейде «праща» деп аталады, тек иілгіш белдікке және жыныс мүшелерін алдыңғы жағынан ұстап тұратын иілгіш қалтаға ие. Еуропада орта ғасырлардан бастап қол жетімді іш киімдер кең, шалбарға ұқсас киіммен шектелген. Бұл киімге аяқтарынан кіріп, белге және тізе жақтарына байланатын, еркек жыныс мүшелеріне қолдау көрсетпейтін. Бұл мошонканың киім астында еркін қозғалуына мүмкіндік берді және арбалардың, ағаш орындықтары бар арбалардың немесе қымылдаудың күші денеге түсетін қымыздықтан жарақаттануға әкелді. 1820 жылдардың басында сүспензория тақтайша орындықтан және қымыздықтан мошонканы жоғары көтеру үшін, арбада, арбада немесе атқа міну кезінде жарақаттанудың алдын алу үшін жасалды. Бүгінде сүспензория негізінен жыныс мүшелеріне жасалған операциядан кейін жазылуға көмектесетін медициналық құрал ретінде қолданылады. Генерал Кастердің сүспензориясын Монтана штатының Кроу Агенттігіне жақын орналасқан Литтл Бигхорн шайқасының ұлттық монументінің мұражайында көруге болады.

Қорғау шашы

Көбінесе контактілік спорт түрлерінде қосымша қорғаныс үшін қолданылатын, желдету тесіктері бар, қатты пластик немесе болаттан жасалған қосымша бөліктер бар. Футбол сияқты аз контактілі спорт түрлері үшін икемдірек және жайлы жұмсақ тостаған да ұсынылады. Флекс-тостағанның нұсқасы қатты сыртқы қабаты мен жұмсақ ішкі қабатының үйлесімінен тұрады. Крикет спортында осыған ұқсас қорғаныс құралы "қорап" деп аталады. Крикетте, қорапты әдетте тек соққы беруші, қақпашы және кейде жақын жердегі алаң қорғаушылары ғана киеді. Соққы берушіден алыс алаң қорғаушылары үшін қорап кию олардың қозғалысын және жүгіруін қиындатады (соққы беруші үшін пайдасы зияннан артық). Құрсақ қорғағышы (сондай-ақ "сығым тостағаны", "қорап" немесе "L Guard" деп те аталады) – еркек жыныс мүшелерін қорғау үшін жолақтың (jockstrap) ішіне салынатын, көбінесе пластиктен жасалған қатты тостаған. Кейбір жолақтың алдыңғы бөлігі осы мақсатта арналған. Құрсақ қорғағышы әдетте жоғары тығыздықты пластиктен жасалған, жиектері жұмсақ, жартылай алмұрт пішіндес және соққы берушілер мен қақпашылардың жолағына немесе жолақ стиліндегі іш киімдеріне салынады. Бұл доптың соққысынан жыныс мүшелерін қорғау үшін қолданылады. Көптеген спорт түрлерінде спорттық тостағанды пайдалану қажет. Оларға крикет, фехтование, жекпе-жек, бокс, лакросс, хоккей, бейсбол, пейнтбол, футбол және тағы да көптеген спорт түрлері жатады. Сәнге құмар спортшылар көбінесе жұмсақ қапталған алдыңғы бөліктері бар жолақтарды таңдайды немесе еркек жыныс мүшелерін алға немесе жоғары қарай итеру үшін жасалған жолақтарды киеді. Бұл өзгерістердің мақсаты – киген адамның еркектік келбетін күшейту. Сәнге құмар спортшылар сондай-ақ осы мақсатта құрсақ қорғағыштарын кие алады. Әйел жыныс мүшелерін қорғау үшін жамбас қорғағыштары да бар, бірақ олар аз таралған. Спортта жолақтың қолданылуының азаюымен қатар, қауіпсіздік тұрғысынан маңызды болса да, қажетті құрсақ қорғағыштарын қолдану да азайды. Әдетте, тостағанды ұстап тұру үшін екі қабатты жолақтың ішінде немесе сығым шортында немесе спорттық арнайы трустарда киеді. Кейбір жекпе-жек спортында (мысалы, аралас жекпе-жек, кик-бокс) тостағанға тікелей бекітілген белдік және баулар бар, олар жолақтың үстінен киюге арналған. Бокс сияқты кейбір спорт түрлерінде бір бөлікке біріктірілген үлкен тостаған мен жолақ қолданылады, ол жамбас, бүйрек және ішті қорғайтын қабатты көбікпен төселген.

Әйелдерге арналған жокстраптар

Жамбас қорғағышы – ерлердегі жасанды белдікке әйелдердегі баламасы. Әйелдерге арналған жамбас қорғағышын алғаш рет кім ойлап тапқаны әлі анық емес. Ол әйелдердің жыныс мүшелерін көкжиектен немесе жарылудан қорғау үшін жасалған. Қорғалатын аймаққа барлық сыртқы жыныс мүшелері кіреді, соның ішінде клитор, клитордың қаптамасы және кейбір әйелдерде сыртқы жыныс мүшелерінен шығып тұратын нәзік кіші еріншелері, олар соққыдан көкжиекке ұшырауға осал. Оны кейде "жилл" немесе "жиллстрап" деп те атайды. Әйелдер бұл киімді контактілі спорт түрлерінде немесе басқа да белсенділіктер кезінде киеді. Киім жыныс мүшелерін қоршап тұрады және әдетте берік материалмен нығайтылады.

Гей субмәдениеттері

1950-1960 жылдардан бері кейбір гей ерлер жоқстрапты эротикалық киім ретінде пайдаланады, әсіресе былғары және BDSM субмәдениеттеріне жататындар арасында. Бұл киім 2020 жылдары гейлер мен ЛГБТ+ қауымдастығы өкілдері арасында айқын танымал болды, сондай-ақ ірі брендтер жаңбыр түстес, Pride тақырыбындағы жоқстраптарды шығаруда.