Түйін өнімдер: өндіріс процесіндегі қосалқы өнімдер, пайдалылығы, қолданылуы, қалдық ретінде маңызы. Мұнай өңдеуден алынатын жанармай, астық қабығы мысалдары.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тауар немесе процестің қосалқы өнімі
Secondary product of an item or process
Қосалқы өнім – өндіріс процесінен, өндірістік процестен немесе химиялық реакциядан туындайтын екінші дәрежелі өнім; ол өндірілетін негізгі өнім немесе қызмет емес. Қосалқы өнім пайдалы және сатуға жарамды болуы мүмкін, немесе ол қалдық деп есептелуі мүмкін: мысалы, бидайды тазарту нәтижесінде пайда болатын кебек, кейде компостқа салынып немесе жою үшін өртеледі, бірақ басқа жағдайларда адам тағамында немесе мал азығындағы қоректік зат ретінде қолданылуы мүмкін. Бензин бір кезде мұнай өңдеудің қосалқы өнімі болған, бірақ кейіннен мотор отыны ретінде қажетті тауарға айналды. Пластмассалық қаптарда қолданылатын пластик те мұнай өңдеудің қосалқы өнімі ретінде пайда болған. Қосалқы өнімдер кейде бірлескен өнімдер деп аталады, бұл олардың екіншілік болғанымен, қажетті өнімдер екенін көрсетеді. Мысалы, тері мен былғары сиыр еті өндірісінің бірлескен өнімдері деп аталуы мүмкін. Қосалқы өнімдер мен бірлескен өнімдер арасында қатаң айырмашылық жоқ.
A by product or byproduct is a secondary product derived from a production process, manufacturing process or chemical reaction; it is not the primary product or service being produced. A by product can be useful and marketable or it can be considered waste: for example, bran, which is a byproduct of the milling of wheat into refined flour, is sometimes composted or burned for disposal, but in other cases, it can be used as a nutritious ingredient in human food or animal feed. Gasoline was once a byproduct of oil refining that later became a desirable commodity as motor fuel. The plastic used in plastic shopping bags also started as a by product of oil refining. By products are sometimes called co products to indicate that although they are secondary, they are desired products. For example, hides and leather may be called co products of beef production. There is no strict distinction between by products and co products.
Экономика саласында
Өндіріс контекстінде, қосалқы өнім – "бірлескен өндіріс процесінен алынатын, мөлшері және/немесе таза іске асырылатын құны (NRV) негізгі өнімдермен салыстырғанда аз болатын өнім". Олар есептік қаржылық нәтижелерге әсер етпейді деп саналатындықтан, бірлескен өндіріс шығындары қосалқы өнімдерге бөлінбейді. Қосалқы өнімдер де, әдетте, тізімдемеге алынбайды, бірақ қосалқы өнімдерден алынатын NRV әдетте "басқа табыс" ретінде немесе қосалқы өнім өндірілген кезде бірлескен өндіріс өңдеу шығындарын азайту ретінде есепке жатқызылады. Халықаралық Энергия Агенттігі (IEA) өмірлік циклді бағалау контекстінде өнімнің төрт түрін анықтайды: "негізгі өнімдер, бірлескен өнімдер (негізгі өніммен салыстырылатын кіріс әкелетін), қосалқы өнімдер (кіріс аз болатын) және қалдықтар (кіріс аз немесе мүлдем жоқ)".
In the context of production, a by product is the "output from a joint production process that is minor in quantity and/or net realizable value (NRV) when compared with the main products". Because they are deemed to have no influence on reported financial results, by products do not receive allocations of joint costs. By products also, by convention, are not inventoried, but the NRV from by products is typically recognized as "other income", or as a reduction of joint production processing costs when the by product is produced. The International Energy Agency (IEA) defines by product in the context of life cycle assessment by defining four different product types: "main products, co products (which involve similar revenues to the main product), by products (which result in smaller revenues), and waste products (which provide little or no revenue)."
Химия саласында
Кейбір химиктер "қосалқы өнім" және "қосымша өнім" терминдерін жоғарыда аталған жалпылама екінші (күтілмеген) өнімнің синонимдері ретінде қарастырса, ал басқалары оларды ерекшелендіруді пайдалы деп санайды. Егер екі термин ерекшелендірілсе, "қосалқы өнім" бастапқы материалдардың және/немесе реагенттердің молекулалық фрагменттерінен, масса сақталу принципі бойынша, қажетті өнімге қосылмағандықтан сөзсіз пайда болатын, қажетті емес өнімді білдіреді; ал "қосымша өнім" реакция жағдайларын оңтайландыру арқылы, теориялық тұрғыда, басуға болатын бәсекелес процестен түзілген өнімді білдіреді.
While some chemists treat "by product" and "side product" as synonyms in the above sense of a generic secondary (untargeted) product, others find it useful to distinguish between the two. When the two terms are distinguished, "by product" is used to refer to a product that is not desired but inevitably results from molecular fragments of starting materials and/or reagents that are not incorporated into the desired product, as a consequence of conservation of mass; in contrast, "side product" is used to refer to a product that is formed from a competitive process that could, in principle, be suppressed by an optimization of reaction conditions.