Кіріспе
Американдық өнеркәсіпші (1903–1976)
Томас Остин Яуки, туған аты Томас Яуки Остин (21 ақпан 1903 – 9 шілде 1976) – американдық өнеркәсіпші және Басты лига бейсболының басшысы. Детройт қаласында туған Яуки 1933 жылы «Бостон Ред Сокс» командасының президенті болды және лейкемиядан қайтыс болғанға дейін 44 маусым бойы команданың жалғыз иесі болды. 1980 жылы Бейсбол даңқы залына енгізілді.
Ерте өмір
Яуки 1903 жылғы 21 ақпанда Детройт қаласында сақтандыру саласындағы басшы Томас Дж. Остин мен оның әйелі Аугуста отбасында дүниеге келді. Аугуста – Уильям Клайман Яукидің үлкен баласы, ол АҚШ-тың орталық-батыс аймағында ағаш және темір кен өнеркәсібі арқылы байлыққа ие болған. Оның ұлы Уильям Х. "Билл" Яуки 1903 жылдың соңында Франк Навинмен бірге сатып алуды аяқтады. Яуки алты айлық шамасында әкесі қайтыс болды. Әкесі қайтыс болғаннан кейін, Яуки мен анасы Нью-Йорк қаласына көшіп, оның ағасы Уильям Яукимен бірге тұрды. Өмірі бойы Яуки Нью-Йорк қаласында тұрды. 1918 жылдың қыркүйегінде Уильям анасы қайтыс болғаннан кейін 15 жасар Томды асырап алды. Асырап алғаннан кейін оның тегі Яуки болып өзгертілді. Өсиетте екі траст қоры құрылған, оларға 25 және 30 жасқа келгенде қол жеткізе алды. Яуки 1920 жылы Тарритаун, Нью-Йорк штатындағы Ирвинг мектебін, ал 1925 жылы Йель университетінің Шеффилд ғылыми мектебін бітірді.
Бостонның Ред Сокс клубы
Ирвинг мектебінің түлектері ретінде танысқан Яуки мен Филадельфия Атлетикасының бұрынғы екінші базасы Эдди Коллинз 1933 жылы бейсбол командасын сатып алу мүмкіндігін талқылады, ол кезде Яуки 30 жасқа толып, мүлігіне толық қол жеткізе алатын болды. Коллинз Бостон Ред Сокс командасын қарастырды, ол он бес жылға жуық уақыт бойы бейсболдағы ең нашар командалардың бірі болған. Бұрынғы иесі Гарри Фрейзи ақша тапшылығынан туындаған мәселелерге байланысты, ең жақсы ойыншыларын Нью-Йорк Янкилеріне сатуға мәжбүр болды. Оның орнын бастан алған Боб Куинн, ірі инвестордың ауруы мен қайтысынан кейін қаржылық қиындықтарға тап болды. 1932-1933 жылғы маусым соңына қарай Куиннның қаржысы мөлшері соншалықты азайды, оған команданы көктемгі жаттығуларға жіберу үшін өмірлік сақтандыру шартына қарыз алуға тура келді. Коллинз 1932 жылғы Әлем чемпионатына қатысқан кезде Куинн мен Яукидің кездесуін ұйымдастырды; келісім Яуки 30 жасқа толғаннан кейін бес күн өткен соң қол қойылды. Ол команданың президенті болды, Коллинзге вице-президент және бас менеджер ретінде күнделікті жұмыстарды басқару құқығын берді (Коллинз 1947 жылға дейін осы лауазымдарда қызмет етті). Яуки 1932 жылғы маусымды 0.279 көрсеткішпен аяқтаған команданы мұрагерлік етті, бұл франшиза тарихындағы ең нашар нәтиже болды. Ол сондай-ақ Фенуэй паркін жөндеуге 1,5 миллион доллар жұмсады. 1957 жылы Яуки Джимми Фондының қамқорлар кеңесінің төрағасы болып сайланды және қорға ақша жинау мақсатында Ред Сокс командасының көрсету ойындарын өткізу дәстүрін қалыптастыруға көмектесті. Яуки әлем чемпионатын жеңу арманына жете алмады. 2011 жылы Джефф Пассанның мақаласындағы екі анонимді дереккөздің мәлімдемесіне сәйкес, Яуки Фитцпатрикке қатысты сексуалдық шабуыл туралы айыптауларға қарамастан, Ред Сокс командасының жабдықтарын басқарушысы Дональд Фитцпатрикті жұмыста қалдырды. Алайда, Фитцпатрикке қарсы ресми айыптаулар Яукидің қайтысынан кейін 15 жыл өткен 1991 жылға дейін жарияланбады. Дегенмен, олар тізіміне қара түсті ойыншыны қосудан соңғы ірі лига командасы болды, мұның себебі Яуки мен оның жалдаған менеджерлерінің нәсілшілдік көзқарастары болды деп есептеледі. Boston Herald газетінің хабарлауынша, Бостон Ред Сокс командасының иесі ретінде команданың интеграциялық саясаты Яукидің жауапкершілігінде болды. 1945 жылы Ред Сокс командасы Бостон қалалық кеңесінің ықпалды мүшесі Изадор Х. Ю. Мучниктің сегрегацияға қарсы көзқарасын жұмсарту мақсатында формальды іс-шара өткізді. Тіпті, тек басшылық ғана қатысқан трибунада Джеки Робинсон нәсілдік ұғымдарға ұшырады. Ол қорлықпен толған күйде сынақтан шықты, және 14 жылдан астам уақыт өткен соң, 1959 жылдың шілдесінде Ред Сокс командасы тізімін біріктірген соңғы ірі лига командасы атанды. Команданың 1959 жылға дейінгі интеграция әрекеттері сәтсіз аяқталды. 1940 және 50-жылдары Эдди Коллинстен кейін бас менеджер болған Джо Кронин, Сэм Джетро, Ларри Доби және Билл Грейсон сияқты қара түсті ойыншыларды іздеді, бірақ олардың ешқайсысы командамен келісімге келмеді. 1950 жылы команда өзінің алғашқы қара түсті ойыншысы Лоренцо Пайпер Дэвисті кіші лига командасына қабылдады, бірақ ол сол жылдың мамыр айында босатылды. Үш жылдан кейін команда Эрл Уилсонды кіші лига командасына қабылдады, бірақ оның мансабы 1957 жылы теңіз жаяу әскерінде қызмет етуіне байланысты тоқтап қалды. Уилсон әскери қызметін аяқтағаннан кейін Миннеаполис ферма командасына оралды және 1959 жылдың шілдесінде Сокс командасы оны алаңға шығарды. 1956 жылы "Бостон глобусы" командада қара түсті ойыншылардың жоқтығын талқылайтын мақала жариялады, онда менеджер Джо Кронин нәсілшілдік айыптауларын жоққа шығарды. Мақалада 1954 жылы "Кызыл сокс" Чарли Нилге 115 000 доллар ұсынғаны, бірақ ұсыныстан бас тартқаны жазылған. 1959 жылы командамен 1955 жылы келісімшартқа қол қойған Пумпси Грин 21 шілдеде дебют жасады. 1967 жылы Ред Сокс Джордж Скотт пен Реджи Смит сияқты бірнеше қара түсті ойыншыларды қамтитын құраммен алаңға шықты. Керісінше, Red Sox 1972 жылы еркін агенттік жүйесі басталғаннан бастап 1993 жылға дейін, жиырма бір жыл бойы қара түсті еркін агенттермен келісімшарт жасамады, осылайша сол кезеңде бейсболдың ең жақсы таланттарының көп бөлігінен қағылды.
Өлім және мұра
1976 жылы 9 шілдеде Бостонда лейкемиядан көз жұмды. Яуки 1980 жылы бейсбол даңқы залына өлімнен кейін енгізілді.
Яуки қоры
Яуки қоры 1976 жылы оның өсиеті бойынша қалдырылған мүлік арқылы құрылды. Яуки өсиетінде 10 миллион доллар бөлді, ол Нью-Йоркте заңды күшіне енді, осы қорды құру үшін. 1982 жылы Жан Яуки екінші Яуки қорын құрды. 2002 жылы алғашқы қор Массачусетс жалпы ауруханасына амбулаториялық орталық салу үшін 25 миллион доллар сыйлады және «Ред Сокс» командасы сатылғаннан кейін 2002 жылы 420 миллион доллар табыс тапты. 2005 жылы Қор қаржылық жағдайы нашар студенттерге колледж стипендияларын беру үшін «Yawkey Scholars» бағдарламасын құрды. 2007 жылы Яуки қоры Бостондағы Яуки орталығы үшін Дана-Фарбер қатерлі ісіктер институтына 30 миллион доллар сыйлады. 2008 жылы алғашқы қор Бостон қаласындағы баспанасыз азаматтарға арналған денсаулық сақтау бағдарламасы үшін «Жан Яуки Плейс» атты жаңа үй салуға қолдау көрсетті. 2013 жылы Қор Ғылым мұражайына галерея үшін 10 миллион доллар, ал Кейп-Код денсаулық сақтауына шұғыл көмек орталығы үшін 3 миллион доллар сыйлады. 2014 жылы Қор Бостон университетіне студенттердің коммерциялық емес ұйымдарда жұмыс істеуі үшін төленетін тағылымдама бағдарламасын қолдауға 10 миллион доллар берді. 2018 жылы Қор «Tidelands Georgetown Memorial Hospital» ауруханасын кеңейту үшін 10 миллион доллар сыйлады. 1945 жылы алғашқы аурухананы салуға Яуки 100 000 доллар бөлді. 2021 жылдың маусым айында Қор Францискандық балалардың жаңа психикалық денсаулық орталығына 5 миллион доллар сыйлады.
Яуки жолы
1977 жылы Фенуэй паркі орналасқан Джерси көшесінің бөлігі оның құрметіне Яуки жолы деп аталды. Бірақ 2017 жылдың тамызында Яукидің қара терілі ойыншыларға қатысты нәсілшілдік көзқарасы мен кемсітушілік тарихына байланысты Red Sox командасының бас иесі Джон У. Генри команда көшенің атын өзгертуді көздеп отырғанын мәлімдеді. Келесі жылы Генри Яукиден команданы алшақтатып, "біз келгенге дейін осы жерде көп бұрын болған оқиғалар маған қорқыныш ұятады" деді, бұл команданың Том Яуки басшылығымен үлкен лигалардың арасында соңғы болып біріккенін білдіреді. Бұл өзгеріс 2018 жылдың сәуір айында Бостон қалалық жақсарту комиссиясы тарапынан бірауыздан мақұлданды, ал 2018 жылдың мамырында көше атауы Джерси көшесіне қайтарылды. Сондай-ақ мамыр айында Фенуэй паркінің әкімшілік кеңсесіне кіреберісіне орнатылған, Яукидің "Red Sox қызметкерлерінен" сыйлық ретінде қойылған ескерткіш тақта алынып тасталды. 2019 жылдың сәуір айында парктің жанындағы MBTA қалалық теміржол станциясы, Яуки станциясы, Лансдаун станциясы деп өзгертілді.
Том Яуки жабайы табиғат орталығы мұралық қорық
Өзінің өсиеті бойынша Яуки Оңтүстік Каролина штатының Джорджтаун қаласындағы үш жағалау аралын мемлекетке жабайы табиғат қорығын құру үшін сыйға берді. Қорық 150 мыңнан астам жерді алып жатыр және Солтүстік арал, Оңтүстік арал және Кэт аралының басым бөлігінен тұрады. Оны Оңтүстік Каролина Табиғи ресурстар департаменті басқарады. 1919 жылы, Яуки 16 жасқа толғанда, ол өзінің әйелі Уильямнан жердің бір бөлігін мұраға алды, ол бастапқыда бұл жерді Оңтүстік арал қару клубының бір бөлігі ретінде сатып алған. Қару клубы жерді иеленгенге дейін, онда бірнеше плантациялар орналасқан.
Жеке өмір
Яуки 1925 жылы Элис Спарроуға үйленді, және олар 1936 жылдың шілде айында Джулия есімді қызды асырап алды. 1944 жылдың қарашасында олар ажырасты. Том мен Жан Яукилердің балалары болған жоқ. 2018 жылы Билл Ноулиннің "Том Яуки: Бостон Ред Сокс командасының әкесі" атты Том Яуки туралы өмірбаяны Небраска университетінің баспасынан шықты.