Кіріспе

Чарльз Диллон "Кейси" Стенгел (1890–1975) – американдық бейсболшы және менеджер. Ол 1950 жылдары «Нью-Йорк Янкис» командасының, ал кейін «Нью-Йорк Метс» командасының бас бапкері ретінде ең танымал. «Ескі профессор» деген лақап атымен белгілі, ол 1890 жылы Миссури штатының Канзас-Сити қаласында дүниеге келген. 1910 жылы ол жарты ғасырдан астам созылған кәсіби бейсбол мансабын бастады. Кіші лигада үш маусым ойнағаннан кейін, Стенгел 1912 жылдың соңында «Бруклин Доджерс» командасы үшін ойыншы ретінде жоғары лигаға жетті. Ол онда алты маусым бойы жетістікке жетті, соның ішінде 1916 жылы «Бруклиннің» Ұлттық лигадағы чемпиондық командасының құрамында ойнады; бірақ ол клоун ретінде де танымал болды. «Доджерс» командасының иесі Чарли Эббетспен жалақы мәселесіндегі қайта-қайта туындайтын келіспеушіліктерден кейін, Стенгел 1918 жылы «Питтсбург Пайрэтс» командасына ауыстырылды; алайда, ол сол жазда Бірінші дүниежүзілік соғыстың қалған бөлігіне Әскери-теңіз күштеріне қатысты. Бейсболға оралғаннан кейін ол жалақы таластарын жалғастырды, нәтижесінде «Филадельфия Филлис» (1919 жылы) және «Нью-Йорк Джайентс» (1921 жылы) командаларына ауыстырылды. Ол жерде менеджер Джон МакГроудан бейсбол туралы көп нәрсе білді және мансабындағы маңызды сәттерді бастан өткерді, мысалы, 1923 жылғы әлем чемпионаттарының бірінші ойынында «Янкис» командасын жеңу үшін парктің ішіндегі хоум-ран соқты. Оның жоғары лигадағы ойыншылық мансабы 1925 жылы «Бостон Брэйвз» командасымен аяқталды, бірақ ол одан кейін менеджерлік мансабын бастады. Стенгелдің екінші мансабының алғашқы жиырма жылы көбінесе нашар нәтижелермен аяқталды, әсіресе «Доджерс» (1934–1936) және «Брэйвз» (1938–1943) командаларымен МЛБ-дағы менеджерлік қызметі кезінде. Содан кейін ол кіші лига деңгейінде біршама жетістікке жетті, ал «Янкис» командасының бас менеджері Джордж Вайс оны 1948 жылдың қазан айында менеджер ретінде жұмысқа алды. Стенгелдің «Янкис» командасы бес рет қатарынан (1949–1953) әлем чемпионатын жеңіп алды, бұл тарихтағы жалғыз осындай жетістік. Команда оның он екі маусымында он титул жеңіп алды және жеті рет әлем чемпионатын жеңді, бірақ оның соңғы екі жылы сәл нашар болды, 1959 жылы үшінші орынға ие болды және 1960 жылғы әлем чемпионатында жеңіліске ұшырады. Ол кезде 70 жасқа толған ол жеңілістен кейін көп ұзамай «Янкис» командасынан босатылды. Стенгел «Янкис» командасымен жұмыс істеген кезінде оның әзіл-қалжыңға толы және кейде дәйбес сөйлеуімен танымал болды, және осы шоумендік дағдылары 1961 жылдың соңында оны жұмысқа алған кеңейтілген «Метс» командасына да пайдалы болды. Ол команданы жарнамалады және 40–120 есебімен жеңіліске ұшырады, бұл 20 ғасырдағы МЛБ командасының ең көп жеңілісі. Команда ол басқарған төрт жылдың барлығында соңғы орында болды, бірақ жанкүйерлердің үлкен қолдауына ие болды. Стенгел 1965 жылы зейнетке шықты және өмірінің соңына дейін бейсбол шараларында белсенді болды. Стенгелді кейде жоғары лига тарихындағы ең ұлы менеджерлердің бірі деп есептесе де, басқалары оның «Янкис» жылдарындағы жетістіктерін басқа уақыттағы жетіспеушіліктерімен салыстырып, жақсы ойыншылар болған жағдайда ғана жақсы менеджер болды деген қорытындыға келді. Стенгел бейсбол тарихындағы ең ұлы тұлғалардың бірі ретінде есте қалады.

Ерте өмір

Чарльз Диллон Стенгел 1890 жылғы 30 шілдеде Миссури штатының Канзас-Сити қаласында дүниеге келген. Оның тегі неміс және ирланд тайпаларынан тараған; оның ата-анасы – Луис Стенгел мен Дженни (Иордания) Стенгел – Иллинойс және Айова штаттарының Квад-Сити аймағынан шыққан және 1886 жылы үйленгеннен кейін Луис сақтандыру жұмысына орналасу үшін Канзас-Ситиге көшіп келген. "Чарли" үш баланың ең кішісі, екінші ұлы болған. Чарли Стенгел бала кезінде құмда бейсбол ойнаған, сондай-ақ Канзас-Ситидегі Орталық орта мектепте бейсбол, футбол және баскетболмен айналысқан. Оның баскетбол командасы қалалық чемпионатта жеңіске жеткен, ал бейсбол командасы штаттық чемпионатта жеңімпаз атанған. Өспірім шағында Стенгел бірнеше жартылай кәсіби бейсбол командаларында ойнады. 1908 және 1909 жылдары жазда "Канзас-Сити Ред Сокс" саяхат тобының құрамында Вайомингке дейін барып, күніне бір доллар табады. Оған кіші лигадағы "Канзас-Сити Блюз" клубы айына 135 долларлық келісімшарт ұсынды, бұл оның әкесінің табысынан асып түсетін сома еді. Жас Стенгел кәмелетке толмағандықтан, оның әкесінің келісімі қажет болды, ол да келісті. Луис Стенгел естелік ретінде былай деді: "Мен қағазымды қойып, қол қойдым. Оның шешімін өзгерту мүмкін емес еді".

Марапаттар мен құрметтер

1969 жылы кәсіби бейсболдың жүз жылдық мерекесі аясында Стенгел «Ең ұлы тірі менеджер» деп танылды. Оның 37 нөмірі «Янкис» және «Метс» командалары тарапынан зейнеткерлікке жіберілді. Ол MLB тарихында тек басқарушылық жетістіктеріне байланысты бірнеше командада нөмірі зейнеткерлікке жіберілген тұңғыш адам. 2011 жылы Спарки Андерсон да осы жетістікке ие болды, ол Стенгелді «бейсбол тарихындағы ең ұлы адам» деп атаған еді. «Янкилер» 1976 жылғы 30 шілдеде Янки стадионының Монумент паркінде Стенгелдің естелігіне арналған тақта орнатты: «50 жылдан астам бейсболды жарқын еткен; мәңгілік жастық рухымен; 1949–1960 жылдары «Янкис» командасының менеджері болды, 10 чемпиондық титул және 7 әлем чемпионатын жеңіп алды, оның ішінде 1949–1953 жылдары бес рет қатарынан». 1981 жылы Нью-Йорк «Метс» командасының Даңқ залына енгізілді. Стенгел – 20 ғасырда Нью-Йорктегі төрт үлкен бейсбол командасының (ойыншы немесе менеджер ретінде) формасын киген жалғыз адам: «Доджерс», «Гигантс», «Янкис» және «Метс». Ол Нью-Йорктегі бес үлкен лига стадионында үй командасы үшін ойнаған немесе басқарған жалғыз адам: Вашингтон Парк, Эббетс Филд, Поло Граундс, Ши стадионы және алғашқы Янки стадионы. 2009 жылы MLB Network арнасындағы «The Prime 9» марапаттау сегментінде ол «Ойынның ең керемет кейіпкері» атанды, Йоги Берраны басып озды.

Басқарушылық әдістер

Стенгел бейсболда командалық ойынды қайта жаңғыртты. Стенгелдің ойын күндерінің көпшілігі шабуылдаушы платонда болғаннан кейін, оң қолды шабуылшыға қарсы сол қолды соққышыларды таңдау және керісінше, 1914 жылғы әлем сериясының чемпионы «Бостон Майрамханасы» командасының сәтті қолдануына дейін қолданылды. Бұл командалық ойынды кеңінен таратуға себеп болды: Стенгел өзінің ойыншы карьерасында бірнеше рет оң қолды шабуылшыларға қарсы командалық ойынды өткізді, бірақ бұл практика 1930 жылы тоқтатылды. Стенгел оны «Янкилерге» қайта енгізді, ал команданың табысы кезінде оның кеңінен қолданылуы басқа командалардың оған еліктеуіне әкелді. Билл Джеймс Стенгел мен Эрл Уиверді ең табысты командалық ойынды жүргізушілер деп атады. Бұл стратегиялық таңдау питчерлерге де қатысты, себебі Стенгел өзінің құрамын тиімді пайдаланып, ең жақсы қарсыластарға қарсы ең жақсы питчерлерін қойды. Стенгел ең алдымен «Янкилермен» осылай істегенімен танымал болғанымен, ол «Бруклин» және «Бостон» командаларын басқарған кезде де, ал «Метспен» өте шектеулі деңгейде осы тактиканы қолданды. Пичерлердің басталу санын арттыру үшін тұрақты ротацияны ұстаудың орнына, Стенгел көбінесе питчерлерді ұзақ уақытқа тынықтырып, оның ойынша, жағдайдың артықшылықтарын пайдалануға тырысты. Мысалы, Стенгел мүмкіндігі болған сайын Эдди Лопатты «Кливлендке» қарсы қойды, өйткені ол оларды үнемі жеңіп отырды. Стенгелдің 1954 жылғы «Янкилер» командасы 20-шы ғасырдағы бейсбол командаларының арасындағы ең жоғары «Leverage Points Average» көрсеткішіне ие болды. Бірақ, 1959 жылғы әлем сериясында Лопестің және келесі жылы Стенгелдің қате таңдауларынан кейін, бұл тактиканың пайдасы азайды – ол Уайти Фордты үшінші ойынға дейін күтті, себебі Фордтың «Янки стадионында» «Форбс Филдке» қарағанда тиімдірек болатынын сезінді. Форд екі ойында жеңіске жетті, соның ішінде «Форбс Филдтегі» алтыншы ойында, бірақ «Янкилердің» жетінші ойындағы жеңілісіне көмектесе алмады. Стенгелдің философиясы 1961 жылы тағы да сынға ұшырады, ол кезде Хоук Фордты тұрақты ротацияда қолданды, ал питчер 25-4 есебімен жеңіске жетіп, «Cy Young Award» сыйлығын жеңіп алды – ол Стенгелдің басшылығымен ешқашан 20 ойын жеңіп көрмеген. Бүгінгі таңда командалар көбінесе тұрақты ротацияны ұстанады. Джеймс Стенгелдің 1950-ші жылдардың ең табысты менеджері ғана емес, бейсбол тарихындағы кез келген онжылдықтың ең басым менеджері болғанын атап өтті. Стенгел «Янкилер» командасының менеджері ретінде өзінің барлық құрамын пайдаланды, бұл оның қызметінің басындағы басқа командалардан өзгеше болды, онда қосалқы ойыншылар көбінесе аз ойын уақытын алатын. Стенгелдің командалық ойынды қолдануы көптеген ойыншылардың көбірек пайдалануына мүмкіндік берді, және ол әдетте басқа менеджерлерге қарағанда шұңқыр соққысын немесе питчерін ауыстыруға бейім болды. Стенгелдің кезінде (1954) «Янкилер» лигадағы ең көп шұңқыр соққысын жасаған команда болса да, Стенгел оларды ерекше жағдайларда қолданғаны белгілі болды, бір рет бірінші айналымда Моуз Скоурон үшін шұңқыр соққысын жасады. Сонымен қатар, Джеймстің айтуынша, Стенгел «бір маусымда 70-100-ге жуық әртүрлі құрамды пайдаланып, құрамды ақылсыздықпен ауыстырды». Стенгел тұрақты рельефтік питчерді қолданған алғашқы «Янкилер» менеджері болмаса да (Харрис 1947 жылы Джо Пейджпен сәттілікке жеткен), оның осы тұжырымдаманы қабылдауы оны насихаттауға үлкен үлес қосты. Стенгел жиі инфильдерлерді позициялар арасында ауыстырып отырды, нәтижесінде 1954 және 1958 жылдар аралығында «Янкилерде» тұрақты екінші базалық немесе шортстоп болған жоқ. Осыған қарамастан, «Янкилер» әрқашан күшті қорғаныс көрсетті. Стенгел қос ойынға ерекше назар аударды, қорғаныс жағынан да, құрамын жоспарлауда да, және «Янкилер» оның басшылығымен 12 жыл ішінде қорғаныс бойынша қос ойында лигада алты рет бірінші орынды иеленді, ал команда ретінде ең аз қос ойынға түсті – осы кезеңде сегіз рет. «Бруклин» және «Бостон» командаларын басқарған кезде оған сенуге болатын ойыншылар аз болғандықтан, Стенгел өзінің «Янкилер» тізімін аз сезімталдықпен қарады, ойыншыларды олардың өнері төмендегенде тез алмастырды, бұрынғы жетістіктеріне қарамастан. «Янкилер» кеңсесі сапалы алмастырушыларды қамтамасыз еткендіктен, бұл әдіс жақсы жұмыс істеді, бірақ «Метспен» сәтті болмады, себебі сапалы алмастырушылар болған жоқ, және бұл әдіс ойыншылар арасында шатасу мен апатияға әкелді.