Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ассоциациялық футболдағы алаңдағы позициялар
Association football on field positions
Ассоциациялық футбол спортында команданың 11 ойыншысының әрқайсысы алаңда белгілі бір позицияға тағайындалады. Команда бір қақпашыдан және формацияға байланысты әртүрлі қорғаныс, орта алаң және шабуыл позицияларын толтыратын он аутфилд ойыншысынан тұрады. Бұл позициялар ойыншының негізгі рөлін және алаңдағы оның қызмет аймағын сипаттайды. Ойынның бастапқы даму кезеңінде формациялар көбінесе шабуылға бағытталған болды, 1800 жылдардың соңында 1–2–7 формациясы кең таралған. 19 ғасырдың соңында 2–3–5 формациясы жиі қолданыла бастады және осыны көрсететіндей лауазымдық атаулар нақтыланды. Қорғауда сол және оң қаптал қорғаушылар (сол жақ және оң жақ) болды; орта алаңда сол жақ, орталық және оң жақ жартылай қорғаушылар; ал шабуылда сол қанат, сол ішкі, орталық шабуылшы, оң ішкі және оң қанат болды. Ойын дамыған сайын тактика мен команда формациялары өзгерді, сондай-ақ позициялардың көптеген атаулары қазіргі ойындағы міндеттерін көрсету үшін өзгерді (бірақ кейбір ескі атаулар сақталды). Дегенмен, «Тоталь футбол» тактикасында ойыншылар позицияға шамалы ғана бейімделген. Бұл тактикаға Йохан Кройф сияқты өте әмбебап ойыншылар қажет болды, ол қақпашыдан басқа алаңдағы кез келген позицияда ойнай алатын.
In the sport of association football, each of the 11 players on a team is assigned to a particular position on the field of play. A team is made up of one goalkeeper and ten outfield players who fill various defensive, midfield, and attacking positions depending on the formation deployed. These positions describe both the player's main role and their area of operation on the pitch. In the early development of the game, formations were much more offensively aggressive, with the 1–2–7 being prominent in the late 1800s. In the latter part of the 19th century, the 2–3–5 formation became widely used and the position names became more refined to reflect this. In defence, there were full backs, known as the left back and right back; in midfield, left half, centre half and right half; and for the forward line there were outside left (or left wing), inside left, centre forward, inside right and outside right (or right wing). As the game has evolved, tactics and team formations have changed and so many of the names of the positions have changed to reflect their duties in the modern game (though some old familiar ones remain). However, in Total Football tactics, the players are only loosely defined into a position. This tactic required players who were extremely versatile, such as Johan Cruyff, who could play every position on the pitch apart from goalkeeper.
Қақпашы
Қақпашы – футболдағы ең қорғаныс позициясы. Қақпашының басты міндеті – қарсы команданың гол соғуына кедергі келтіру, допты ұстау, соққыдан қайтару немесе перделеу арқылы. Командаластарынан өзгеше, қақпашылар ойынның көп бөлігінде өздерінің жазалау алаңында және оның маңында болады. Осының нәтижесінде қақпашылар алаңды жақсырақ көріп, қарсы команда шабуылға шыққанда немесе стандарттық жағдайларда қорғанысқа кеңес береді. Алаңдағы жалғыз қақпашы ғана допты қолымен ұстауға құқылы, бірақ бұл олардың өз жазалау алаңымен шектелген. Дұрыс тұру – тағы бір маңызды міндет, және қақпашы үшін меңгерудің ең қиын аспектілерінің бірі. Қақпашылар сондай-ақ, алаңдағы ойыншылар мен төрешілерден өзгеше түсті киім киюі керек. Көбінесе сары, жасыл, сұр, қара және көк түстер таңдалады. 1970 жылдардан бері қақпашылар арнайы қолғаптар киеді. Олар допты жақсырақ ұстауға көмектеседі, қолды күшті соққылардан және басып алудан қорғайды, сонымен қатар допты қайтаруды немесе итеруді жеңілдетеді. 1910-1960 жылдар аралығында бас киімдер мен жүннен тоқылған свитерлер жиі қолданысқа енген, бірақ қазіргі кезде кәсіби немесе жартылай кәсіби деңгейде олар киілмейді. Басқа позициялардан айырмашылығы, футбол матчинде қақпашы болу – міндетті талап. Егер қақпашы алаңнан қуылса немесе жарақат алса, оның орнына қосалқы қақпашы шығуы керек. Егер мұндай мүмкіндік болмаса, алаңдағы ойыншы қақпашының орнына тұрып, қақпашының жейдесін киюге тиіс. Мұндай жағдай 2023 жылғы NSWL чемпионатының финалында болды, онда қақпашы Мэнди Хотт қызыл карточка алды, ал оның командасы ауыстырулардың лимитіне жеткендіктен, жартылай қорғаушы Нили Мартин қақпашы рөлін атқарды.
Goalkeeper is the most defensive position in football. The goalkeeper's main job is to stop the other team from scoring by catching, palming or punching the ball from shots, headers and crosses. Unlike their teammates, goalkeepers typically remain in and around their own penalty area for most of the game. As a result, goalkeepers have a better view of the pitch and often give advice to their defence when the other team is on the attack or during set pieces. Goalkeepers are the only players on the pitch who are allowed to handle the ball, but this is restricted to their own penalty area. Positioning is another important job and is one of the hardest to master as keeper. Goalkeepers must also wear a different coloured kit from the outfielders and officials. Common colours include yellow, green, grey, black and shades of blue. Since the 1970s, goalkeepers have also typically worn specialised gloves. They provide better grip on the ball and protect their hands from hard shots and headers, as well making it easier to punch or push the ball away. Caps were common between the 1910s and 1960s, as well as woolly jumpers, but these are not worn in any professional or semi professional context today. Unlike other positions, the goalkeeper is the only required role in a football match. If a goalkeeper gets sent off or injured, a substitute goalkeeper must take their place in goal. If that is not possible, an outfielder must do so and wear the goalkeeper's shirt. This happened in the 2023 NSWL Championship final, when goalkeeper Mandy Haught was sent off with a red card, and her team already reached the limit of substitutions, causing midfielder Nealy Martin to take her place as goalkeeper.
Тазалаушы-бақылаушы
Оффсайд ережесі енгізілгеннен кейін, қалың қорғаушының рөлі көбінесе қажетсіз болып кетті. Дегенмен, соңғы онжылдықтарда қақпашылар осы рөлді өздеріне алуға көшкен. Алып басушы қақпашы ойынды жақсы түсінеді және офсайд тұзағынан өткен қарсыластар шабуылдағанда, олардан бұрын шығып, гол соғу мүмкіндігін болдырмайды немесе алаңдатады. Мануэль Нойер жиі алып басушы қақпашы деп сипатталады.
With the advent of the offside rule, the role of a sweeping defender has largely become obsolete. However, in the last decades it has become popular for goalkeepers to take on that role instead. A sweeping goalkeeper is good at reading the game, and prevents scoring opportunities by coming off their line to challenge and/or distract opposing forwards who have beaten the offside trap. Manuel Neuer has often been described as a sweeper keeper.
Қорғаушы
Қорғаушылар жартылай қорғаушылардың артында ойнайды және олардың басты міндеті – командаға көмек көрсету және қарсыластардың гол соғуына кедергі келтіру. Олар көбінесе қорғайтын қақпасы бар алаңның жартысында қалады. Бірқатар бойы ұзын қорғаушылар команда бұрыштан немесе бос соққыдан орындағанда қарсыластардың айып алаңына жылжуы мүмкін, онда баспен гол соғуға мүмкіндік туады.
Defenders play behind the midfielders and their primary responsibility is to provide support to the team and to prevent the opposition from scoring a goal. They usually remain in the half of the field that contains the goal they are defending. Taller defenders will move forward to the opposing team's penalty box when their team takes corner kicks or free kicks, where scoring with one's head is a possibility.
Орта қорғаушы
Орталық қорғаушының (немесе орталық қорғаушының) басты міндеті (тарихи түрде орталық жартысы деп аталған) қарсыластың ойыншыларын гол соғудан тоқтату және қорғаныс жартысының құсау алаңынан допты қауіпсіздетіп шығару. Аты айтқандай, олар орталық позицияда ойнайды. Көптеген командалар қақпашының алдында екі орталық қорғаушыны қолданады. Орталық қорғаушылар екі негізгі қорғаныс тактикасын қолданады: аймақтық қорғаныс, онда әр орталық қорғаушы алаңның белгілі бір бөлігін қамтиды, және жекелеме қорғаныс, онда әр орталық қорғаушының міндеті – нақты қарсыласты қадағалау. Орталық қорғаушылар көбінесе бойы ұзын, денесі күшті, жақсы секіруге, бағыт беруге және допты тартып алуға қабілетті болады. Сәтті орталық қорғаушылар назарларын жинақтап, ойынды жақсы түсінуі керек, сондай-ақ шабуылдаушы ойыншыларға қақпаға қауіпті жағдай жасамас үшін батыл және шешімді әрекет етуі керек. Кейде, әсіресе төменгі лигаларда, орталық қорғаушылар допты бақылауға және пас беруге көп көңіл бөлмейді, допты "қауіпсіздік үшін" бірден алаңнан шығаруды жөн көреді. Дегенмен, орталық қорғаушылардың тек қарапайым футбол шеберлігінен артық дағдыға ие болуының ұзақ тарихы бар, бұл допты ұзақ уақытқа иеленуге бағытталған ойын стилін мүмкін етеді. Бұл позиция кейде "орталық жартысы" деп те аталады. Бұл атау 19 ғасырдың соңында пайда болды, сол кезде көптеген командалар 2-3-5 формациясын қолданды, ал үш ойыншыдан тұратын қатар "жартылай қорғаушылар" деп аталды. Формациялар өзгерген сайын, осы үш ойыншының ортаңғысы (орталық жартысы) алаңда қорғаныс позициясына көшті және позицияның атын өздерімен бірге алып жүрді.
The principal role of the centre back, (or central defender) (historically called a centre half) is to block the opponent's players from scoring, and safely clearing the ball from the defensive half's penalty area. As their name suggests, they play in a central position. Most teams employ two centre backs, stationed in front of the goalkeeper. There are two main defensive strategies used by centre backs: the zonal defence, where each centre back covers a specific area of the pitch, and man to man marking, where each centre back has the job of covering a particular opposition player. Centre backs are often tall, strong and have good jumping, heading and tackling ability. Successful centre backs also need to be able to concentrate, read the game well, and be brave and decisive in making last ditch tackles on attacking players who might otherwise be through on goal. Sometimes, particularly in lower leagues, centre backs concentrate less on ball control and passing, preferring simply to clear the ball in a "safety first" fashion. However, there is a long tradition of centre backs having more than just rudimentary footballing skill, enabling a more possession oriented playing style. The position is sometimes referred to as "centre half". This originates the late part of the 19th century, when most teams employed the 2–3–5 formation, the row of three players were called half backs. As formations evolved, the central player in this trio (the centre half), moved into a more defensive position on the field, taking the name of the position with them.
Тазалаушы
Свейпер (немесе либеро) – бұл орталық қорғаушының әмбебап түрі, атасы айтқандай, қарсылас қорғаныс шебін бұзып өткен жағдайда допты "тартып алады". Олардың позициясы, қарсыласын жеке қорғайтын басқа қорғаушылардан гөрі еркін. 1960-шы жылдарда итальян футболында қолданылған катеначчо тактикасы, әсіресе, қорғаныста либероны пайдаланды. Қазіргі заманғы офсайд ережесінің енгізілуімен, қарсыластарды офсайдқа түсіру үшін қорғаныс шебін ұстау қажеттігі туды. Свейперлік рөлдің қолданылуы азайды, себебі соңғы қорғаушы қарсыластың шабуылшысын ойнатылып жіберуі мүмкін, ал свейпер үшін бұл негізгі қорғаныс сызығының артында болуға әкелуі мүмкін. Бүгінде бұл позиция американдық және итальяндық жастар футболында кеңінен оқытылады, ал басқа елдерде көптеген командалар мұндай позицияда ойнамайды. Бұрынғы неміс капитаны Франц Беккенбауэр либероны ойлап тапқан және осы рөлдегі ең үздік ойыншы деп есептеледі. Дегенмен, Беккенбауэрден бұрын Велибор Васович және Армандо Пиччи сияқты ойыншылар да көрнекті свейперлер болды. Гаэтано Скиреа, Бобби Мур, Франко Барези, Даниэль Пассарелла және Лотар Маттеус – ең ұлы свейперлердің қатарында.
The sweeper (or libero ) is a more versatile type of centre back that, as the name suggests, "sweeps up" the ball if the opponent manages to breach the defensive line. Their position is rather more fluid than other defenders who mark their designated opponents. The catenaccio system of play, used in Italian football in the 1960s, notably employed a defensive libero. With the advent of the modern offside rule came the need to hold more of a defensive line to catch opposing players offside. Use of a sweeper role became less popular as the last man can play an attacking opponent onside, which could in the case of the sweeper be behind the main defence. Nowadays, the position is commonly taught in American and Italian youth football, with most teams elsewhere never playing the position. Former German captain Franz Beckenbauer is commonly seen as the inventor of the libero and the best player in the role. However, players such as Velibor Vasović and Armando Picchi were prominent sweepers prior to Beckenbauer. Some of the greatest sweepers were Gaetano Scirea, Bobby Moore, Franco Baresi, Daniel Passarella and Lothar Matthäus.
Артқы жағы
Сол және оң қанат қорғаушылары (көбінесе толық қорғаушылар деп аталады) – бұл орталық қорғаушылардың екі жағында орналасқан және шабуылдаушы қанат ойыншыларынан қорғауды қамтамасыз ететін қорғаушылар. Олар көбінесе қарсыластың қанаттарына қарсы тұруға мәжбүр, олар допты қапталдан өткізіп, айып алаңына пас беруге немесе шабуылшыларына беруге тырысады. Толық қорғаушылар дәстүрлі түрде шабуылға көмектесу үшін алға шықпайды, бірақ қорғаныс шебінің жағдайына байланысты жартылай сызыққа дейін жылжуы мүмкін. Қазіргі футболда шабуылдық толық қорғаушы (қанат қорғаушысы) роліне басымдық беріледі, бірақ олар көбінесе оң немесе сол қанат қорғаушылары деп аталады.
The left back and the right back (generally referred to as the full backs) are the defenders stationed at either side of the centre backs to provide protection from attacking wide players. They often have to defend against the opponent's wingers, who will try to take the ball past them down the flanks in order to cross or pass into the penalty area to their attackers. Full backs traditionally do not go up to support the attack but may move up as far as the halfway line depending on the defensive line being held. In the modern game, there has been the tendency to prefer the use of the attacking full back (wing back) role though they are more often than not still referred to as right or left backs.
Қанат-арқа
Қанат арқалары (немесе шабуылдаушы толық қорғаушылар) – шабуылға басымдық беретін қорғаушылар. Бұл атау "шабуылшы" және "толық қорғаушы" сөздерінің қосындысынан құралған, олардың шабуылдағы жауапкершілігінің артуын көрсетеді. Олар көбінесе 3-5-2 формациясында қолданылады, сондықтан команда шабуылға шыққанда орта алаңның бір бөлігі деп санауға болады. 5-3-2 формациясында да қолданылып, оларға көбірек қорғаныс міндеттері жүктеледі. "Қанат арқасы" термині қазіргі футболда толық қорғаушылардың рөлінен айырмашылығы азайғандықтан, бірте-бірте қолданыстан шығып барады, әсіресе 4-3-3 немесе 4-2-3-1 формацияларында. Қанат арқасының рөлі – қазіргі футболдағы ең физикалық тұрғыдан қиын позициялардың бірі. Қанат арқалары дәстүрлі толық қорғаушылардан көбірек тәуекелге барады және кеңдік беруге міндетті, әсіресе қанат шегінде ойнамайтын командаларда. Қанат арқасы өте жоғары төзімділікке ие болуы керек, алға соққы беруге қабілетті болуы керек және қарсыластың қанаттармен шабуылдарына тиімді қарсы тұруы керек. Қарсыластың қанат арқасының шабуылдарын тоқтату үшін әдетте қорғаушы жартылай қорғаушы алаңға түсіріледі.
The wing backs (or attacking full backs) are defenders with a more advanced emphasis on attack. The name is a portmanteau of "winger" and "full back", indicating greater emphasis on their responsibilities in attack. They are usually employed as part of a 3–5–2 formation, and can therefore be considered part of the midfield when a team is attacking. They may also be used in a 5–3–2 formation and therefore have a more defensive role. The term "wing back" itself is gradually falling out of use as there is less of a distinction with the full back roles in the modern game, especially when used in a 4–3–3 or 4–2–3–1 formation. The wing back role is one of the most physically demanding positions in modern football. Wing backs are often more adventurous than traditional full backs and are expected to provide width, especially in teams without wingers. A wing back needs to be of exceptional stamina, be able to provide crosses upfield and then defend effectively against an opponent's attack down the flanks. A defensive midfielder is usually fielded to cover the advances of an opponent's wing back.
Орта қорғаушы
Орта қорғаушылар (бастапқыда жартылай қорғаушылар деп аталған) – шабуылдаушы форвардтар мен қорғаушылар арасындағы орталық аймақта ойнайтын ойыншылар. Олардың басты міндеттері – допты бақылауда ұстау, қорғаушылардан допты қабылдап, шабуылшыларға пас беру, сондай-ақ қарсыластардан допты тартып алу. Көптеген жаттықтырушылар қарсыластардың шабуылдарын тоқтатуға арналған кем дегенде бір орталық орта қорғаушыны алаңға түсіреді, ал қалғандары гол соғуға көбірек бейім немесе шабуыл мен қорғаныс арасында теңдей жауапкершілікке ие. Орта қорғаушылар алаңның көп бөлігін қамтуға дайын болуы керек, себебі олар кейде қорғанысқа көмектесуге немесе шабуылшылармен бірге шабуылға қатысуға шақырылуы мүмкін. Көбінесе, команда үшін шабуылды бастайтын – олар.
Midfielders (originally called half backs) are players whose position of play is midway between the attacking forwards and the defenders. Their main duties are to maintain possession of the ball, receiving the ball from defenders and feeding it to the strikers, as well as dispossessing opposing players. Most managers field at least one central midfielder with a marked task of breaking up opposition's attacks while the rest are more adept to creating goals or have equal responsibilities between attack and defence. Midfielders can be expected to cover many areas of a pitch, as at times they can be called back into defence or required to attack with the strikers. They are more often the players that initiate attacking play for a team.
Алға
Форвардтар (немесе шабуылшылар) – қарсыластың қақпасына ең жақын орналасқан ойыншылар. Форвардтардың басты міндеті – гол соғу және басқа ойыншыларға гол соғу мүмкіндіктерін жасау. Форвардтар допты ұстамаған кезде қарсыластың қорғаушылары мен қақпашыларын қысымға алып, қорғануға да көмектесе алады. Қазіргі кездегі ең көп қолданылатын формацияларда бірден үш форвардқа дейін болуы мүмкін; мысалы, 4–2–3–1 схемасында жалғыз шабуылшы, 4–4–2 схемасында жұп шабуылшылар немесе 4–3–3 схемасында шабуылшы және екі қанат шегі. Жаттықтырушылар көбінесе қарсыластың соңғы қорғаушысының артында ойнайтын және біршама тереңірек тұрып, гол соғуға көмектесетін шабуылшыны алаңға түсіреді. Алғашқысы көбінесе ірі денелі шабуылшы, әдетте «нысаналық шабуылшы» деп аталады, оның міндеті – қарсыластың қорғаушыларын алаңдату арқылы командаластарына гол соғуға көмектесу немесе өзі гол соғу; соңғысы әдетте жылдам және қарсыластың қорғанысындағы бос кеңістіктерді табу және дриблинг жасау сияқты қабілеттерге ие болуы керек. Кейде шабуылшылар алаңның қанаттарында ойнап, қақпаға қарай жылжуы мүмкін. Тағы бір нұсқа – нысаналық шабуылшыны допты қақпаға дейін тоқтата білетін шабуылшымен алмастыру. Басқа форвардтар қарсыластың қорғанысы арқылы немесе үстінен берілген ұзын пасқа жылдамдықпен жетіп, допты нысаналық шабуылшы сияқты қақпаға қарай артқа қарай қабылдамай, тікелей жүгіріп алуға тырысады. Кейбір форвардтар екі рөлді де бірдей жақсы орындай алады. Олар жылдам, епті, ойнақ және шебер болуы керек, орталық шабуылшылар үшін гол соғу және мүмкіндіктер жасауға көмектеседі, қарсыластың қорғанысындағы бос кеңістікті пайдаланып, шабуылшыларға пас береді, алаңдағы бос доптарды жинап алады немесе допты дриблингпен алып жүріп өзі гол соғуға тырысады. Бұл позициядағы көптеген ойыншылар еркін рөлде, шабуылдаушы жартылай қорғаушы ретінде немесе кейде қанатта ойнай алады. Бұл позиция «10-шы нөмірлі рөл» деп те аталады, себебі бұл позицияда ойнаған көптеген ойыншылар 10-шы нөмірлі жейде киген. Атауы қандай болмасын, позицияның өзі шартты, шабуылшы мен жартылай қорғаушы арасындағы, көзқарасы, техникалық дағдылары, шығармашылығы және пас беру қабілеті арқасында бұл рөлді тиімді орындай алатын ойыншы. Мұндай ойыншы – шебер, шабуылға бейім жартылай қорғаушы немесе орталық шабуылшылар үшін мүмкіндіктер жасай алатын шығармашылық шабуылшы, бірақ екінші шабуылшы көбінесе шабуылға қарсы жартылай қорғаушы сияқты ойынды құруға көп қатыспайды. Италияда 1990-шы жылдардағы тактикалық тұғырлы 4–4–2 формацияларында еркін рөлде ойнайтын шабуылдаушы жартылай қорғаушылардың танымалдылығы артып, олардың қорғанысқа үлесі де әдетте классикалық «10-шы нөмірлі» ойыншыдан жоғары болады. Италияда бұл рөл «rifinitore» немесе «seconda punta» деп те аталады.
Forwards (or strikers) are players who are positioned nearest to the opposing team's goal. The primary responsibility of forwards is to score goals and to create scoring chances for other players. Forwards may also contribute defensively by harrying opposition defenders and goalkeepers whilst not in possession. The most common modern formations include between one and three forwards; for example, a lone striker in a 4–2–3–1, paired strikers in a 4–4–2 or a striker and two wingers in a 4–3–3. Coaches will often field one striker who plays on the shoulder of the last opposing defender and another attacking forward who plays somewhat deeper and assists in creating goals as well as scoring. The former is sometimes a large striker, typically known as a "target man", who is used either to distract opposing defenders to help teammates score, or to score themselves; the latter is usually of quicker pace, and is required to have some abilities like finding holes in the opposing defence and, sometimes, dribbling. In other cases, strikers will operate on the wings of the field and work their way goalwards. Yet another variation is the replacement of the target man with a striker who can thread through balls. Other forwards may rely on their pace to run onto long balls passed over or through the opposition defence, rather than collecting the ball with their back to goal like a target man. Some forwards can play both of these roles equally well. They are required to be more "nippy", quick, mobile, and skillful, helping to create goals and scoring opportunities for centre forwards, utilising spaces created in the opposition's defence to provide passes to the strikers, picking up loose balls around the area, or attempting to dribble with the ball and score themselves. Many players in this position can play in a free role, as an attacking midfielder or sometimes on the wing. The position has also been known as the number 10 role, as many players who played in this position wore the number 10 jersey. Whatever the terminology, the position itself is a loosely defined one, a player who lies somewhere between the out and out striker and the midfield, who can perform this role effectively due to their vision, technical skills, creativity, and passing ability. Such a player is either a skillful, attack minded midfielder or a creative striker who can both score and create opportunities for centre forwards, although a second striker will often not be involved in build up plays as much as an attacking midfielder. As the supporting forward role was popularised in Italy due to free role attacking midfielders adapting to a more advanced position in the tactically rigorous 4–4–2 formations of the 1990s, their defensive contribution is also usually higher than that of a pure number ten playmaker. In Italy, this role is also known as a "rifinitore" or "seconda punta",
Ортадан алға
Орталық шабуылшының басты міндеті – гол соғу, сондықтан ол команданың көптеген шабуылдық ойындарының орталық нүктесі болып табылады. Осы себепті, шабуылшының өнімділігі көбінесе соққан голдарымен ғана өлшеніп, команданың табысына басқа жағдайларда да үлес қосуы фактісі ескерілмейді. Дәстүрлі орталық шабуылшының бойы ұзын, физикалық тұрғыдан күшті болуы қажет еді, осылайша ол алаңдағы допты жеңіп алып, аяғымен немесе басымен гол соғуға тырысатын немесе допты әріптесіне беруге мүмкіндік беретін еді. Бұл қасиеттер әлі де артықшылықтар болып табылады, бірақ қазіргі футболда жылдамдық пен қозғалыс та маңызды, себебі шабуыл кезінде өзара әрекеттесу жиі болады. 4–4–2 немесе 4–4–1–1 формациясында орталық шабуылшы көбінесе екінші шабуылшымен жұптасады, ол оның төңірегінде немесе сәл кері тартылған рөлде ойнауы мүмкін, бірақ екі танымал орталық шабуылшыны қолдану да кездеседі. Кейде команда 4–5–1 сияқты қорғанысқа басымды формацияны таңдауы мүмкін, онда орталық шабуылшы алдыңғы қатарда "жеке ойнауға" тиіс. Мұндай жағдайларда команда қарсы шабуылға шығу мүмкіндігін іздеуі мүмкін, ал орталық шабуылшы тек бір қорғаушыны жеңіп қақпаға шабуылдауы немесе қарсыластың жартысында допты ұстап, басқа ойыншылардың шабуылға қосылуына мүмкіндік беруі мүмкін. Қазіргі футбол тактикасы 4–3–3 және 4–2–3–1 формацияларын жиі қолданады.
A centre forward has the key task of scoring goals and for this reason acts as the focal point of the majority of attacking play by a team. As such, how well a striker is performing tends to be measured purely on goals scored despite the fact that they may be contributing in other ways to a team's success. A traditional centre forward was required to be tall in height and strong physically in order to be able to win the ball in the area from crosses and attempt to score with either their feet or head, or to knock the ball down for a teammate to score. Whilst these assets are still an advantage, in the modern game speed and movement are also required as there is more interplay when attacking. In a 4–4–2 or 4–4–1–1 formation the centre forward is often paired with a second striker who may play around them or in a slightly withdrawn role respectively, though it is not unknown to play two recognised centre forwards. Sometimes a team may opt on a more defensive formation such as 4–5–1 in which the centre forward is required to play a "lone role" up front. In these cases a team may look for opportunities to counter attack on the break and the centre forward may find themselves attacking the goal on their own with just a defender to beat or alternatively they may hold the ball up in the opponent's half to allow other players to join in the attack. Modern footballing tactics have made more use of 4–3–3 and 4–2–3–1 formations.
Қанат
Айнаушы (сол қанат және оң қанат) (тарихи түрде сол жақтан және оң жақтан, немесе сыртқы шабуылшы) – бұл шабуылдаушы ойыншы, алаңның қабырғаларына жақын кең қоршауда орналасқан. Олардың шығу тегі – «қанатта» (яғни алаңның шетінде) ойнаған ескі сыртқы шабуылшы болғандықтан, оларды шабуылшылар деп санауға болады. Әлемнің көптеген елдерінде, әсіресе Латын Америкасы және Голландия футбол мәдениеттерінде олар осылай аталады. Дегенмен, ағылшын тілінде сөйлейтін елдерде олар көбінесе орта алаңның құрамына жатқызылады, себебі 1960 жылдары 4–4–2 формациясының пайда болуымен олар осы позицияға ығысып, қорғаныс міндеттері артып, сонда қалып қойды. Айнаушының басты қасиеті – жылдамдық, ол қарсыластың қақпасына қарай жылдам шабуылдауға және қарсыластың қорғаушысын асып өтуге, содан кейін шабуылшыларға пастар беруге мүмкіндік береді. Кейде сол және оң жақ аяқты айнаушылар тактикалық мақсатта алаңның екі жағын ауыстырып, қарсыластың қорғаушысының нашар аяғына қарсы ішкі жаққа бұрылып, гол соғу мүмкіндігін немесе қорғанысты бұзуға тырысады. «Барселона» және «Реал Мадрид» сияқты клубтар осы себепті өз айнаушыларын көбінесе «бұрыс» қанатта ойнатады. Соңғы мысал – итальяндық «Милан» клубы, ол әдетте тар орта алаңдағы ромб тәрізді формацияда немесе «Рождестволық шыршы» формациясында (4–3–2–1) ойнайды, қанаттардағы енді қамтамасыз ету үшін шабуылдаушы қорғаушыларына сенеді.
A winger (left winger and right winger) (historically called outside left and outside right, or outside forward) is an attacking player who is stationed in a wide position near the touchlines. They can be classified as forwards, considering their origin as the old outside forward who played out on the "wing" (i. e. side of the pitch). They continue to be termed as such in many parts of the world, especially in Latin and Dutch footballing cultures. However, in the English speaking world, they are usually counted as part of the midfield having been pushed back there with the advent of the 4–4–2 formation which gradually rose to prominence in the 1960s, given the role's additional defensive duties. A winger's main attribute is usually speed which is used to attack and dribble past opponent's full backs in order to get behind the defence and to then deliver crosses and passes into the centre for their attackers. Occasionally left and right footed wingers may swap sides of the field as a tactical move to enable the winger to cut inside against the opposing full back's weaker foot, looking for a shooting opportunity or just as a means of opening up the defence. Clubs such as Barcelona and Real Madrid often choose to play their wingers on the 'wrong' flank for this reason. A more recent example is that of Italian club Milan, who have typically played in a narrow midfield diamond formation or in a "Christmas tree" formation (4–3–2–1), relying on attacking full backs to provide the necessary width down the wings.