Кіріспе

1865 жылы Джеймс Максвеллдің «Электромагниттік өрістің динамикалық теориясы» атты мақаласы – Джеймс Клерк Максвеллдің электромагнетизм туралы 1865 жылы жарияланған еңбегі. Бұл мақалада Максвелл эксперименттер нәтижесінде алынған өлшемдерге жақын жылдамдықпен жарық толқынының электромагниттік теңдеуін шығарып, жарықтың электромагниттік толқын екенін дәлелдейді.

Жарияланым

Сол кездегі қалыпты тәртіп бойынша, бұл мақала алғаш рет 1864 жылдың 8 желтоқсанында Корольдік қоғамға оқылды, Максвелл оны 27 қазан күні қоғамға жіберген болатын. Содан кейін, ол қарастыру үшін, 1864 жылдың 24 желтоқсанында Уильям Томсонға (кейін Лорд Кельвин) жіберілді. Одан кейін 1865 жылдың 23 наурызында қоғамның физикалық ғылымдар хатшысы Джордж Габриэль Стоуксқа жіберілді. 1865 жылдың 15 маусымында мақала Корольдік қоғамның философиялық еңбектерінде жариялауға бекітілді, бұл шешімді Комитет (мақалалар комитеті), яғни қоғамның басқару кеңесі қабылдады, және келесі күні (16 маусым) баспаханаға жіберілді. Осы кезеңде «Философиялық еңбектер» жылына бір рет, жинақ түрінде жарық көрді және қоғамның 30 қарашадағы жылдық мерекесіне дайындалды (нақты күні тіркелмеген). Дегенмен, баспахана 16 маусымнан кейін Максвеллге жеке тарату үшін басылған көшірмелерді дайындап, жеткізген болуы мүмкін.

Максвелл электромагниттік жарық толқыны

"Электромагниттік өрістің динамикалық теориясы" атты VI бөлімінде Максвелл, 1862 жылғы "Физикалық күш сызықтары туралы" еңбегінің III бөлімінде жасалған Ампердің айналым заңына енгізілген түзетуді – ығысу тогын – пайдаланып, электромагниттік толқын теңдеуін шығарады. Ол, жарық жылдамдығының тәжірибелік мәліметтермен жақын келісетін жылдамдықты қамтитын толқын теңдеуін алды. Ол былай деп атап өтті: "Нәтижелердің сәйкес келуі жарық пен магнетизмнің бір және бір ғана заттың көрінісі екенін, ал жарық – электромагниттік заңдар бойынша өріс арқылы таралатын электромагниттік дүмпу екенін көрсетеді". Максвеллдің электромагниттік толқын теңдеуін шығару әдісі қазіргі физикада Ампердің айналым заңының түзетілген түрімен Фарадейдің электромагниттік индукция заңының үйлесімін қолданатын, әлдеқайда қарапайым әдіспен алмастырылды.