Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Плато – қатты эрозияға ұшыраған, өзінің бедері тік болып келетін аудан.
Plateaus area that has been severely eroded so that the relief is sharp
Дисекцияланған плато – қатты эрозияға ұшыраған, бедері тік болып келетін плато ауданы. Мұндай аймақ таулы деп сипаттала алады, бірақ дисекцияланған платолар орогендік тау белдеулерінен бүктелу, метаморфизм, кең ауқымды жарылыстар немесе орогенезбен байланысты магмалық белсенділік болмауымен ерекшеленеді.
A dissected plateau is a plateau area that has been severely eroded such that the relief is sharp. Such an area may be referred to as mountainous, but dissected plateaus are distinguishable from orogenic mountain belts by the lack of folding, metamorphism, extensive faulting, or magmatic activity that accompanies orogeny.
Құрылу
Дисекцияланған плато, әдетте салыстырмалы түрде шағын аумақта, мұздық қабаттың астындағы жазылу және шөгінділердің нәтижесінде пайда болуы немесе қалыптасуы мүмкін. Кейіннен, сол немесе келесі мұздық дәуірінде, мұздық балшық жазығының жиектері мұздықтармен алынып тасталады, нәтижесінде платода су эрозиясының әсерінен аңғарлар пайда болады. Мұндай плато тегіс немесе көлбеу болуы мүмкін, бірақ оның төбелеріндегі балшық қабаттарымен ерекшеленеді. Мұздық балшығы Ұлыбританияда әлі де "болат балшық" деген ескі атауымен кеңінен танымал. Дисекцияланған жанартаулық платолардың мысалы – Нью-Мексикодағы Паджарито платосы, ол алып Валлес Кальдерасының етегінде орналасқан. Бұл платоның жеке бөліктері – мезалар, ал ұзын, біріккен бөліктері – потрерос деп аталады.
A dissected plateau may also be formed, or created, usually on a comparatively small scale, by the levelling of terrain by planing and deposition beneath an ice sheet or perhaps, an ice cap. Subsequently, during the same or a later glacial, the margins of the glacial till plain are removed by glaciers, leaving the plateau into which erosion by water incises valleys. Such a plateau may be level or gently sloping but may be distinguished by the till caps on its hills. Glacial till is still widely known in Britain by the older name of boulder clay. Dissected volcanic plateaus include the Pajarito Plateau in New Mexico, on the skirt of the enormous Valles Caldera. Isolated portions of this plateau are known as mesas, and long, connected portions are known as potreros.
Тарату
Аллегени платосы, Камберленд платосы, Озарк платосы және АҚШ-тағы Кэтскилл таулары, Австралиядағы Голубые таулар және Хорнсби платосы, сондай-ақ Үндістандағы Декан платосы – аймақтық көтерілуден кейін пайда болған тілімделген платолардың мысалдары. Бұл ежелгі көтерілген аймақтар өзендер мен арналармен эрозияланып, таулардан бірден ажырату қиын тік рельефке ие болды. Солтүстік Американың шығысындағы Аппалачи тауларының батыс жағында орналасқан Аллегени және Камберленд платоларының көптеген бөліктері "таулар" деп аталады, бірақ шындығында тілімделген платолар болып табылады. Мұндай биік "таулардың" бірінің үстіне тұрғанда, өзге барлық шыңдардың шамамен бірдей биіктікте екенін байқауға болады, бұл көтерілуге дейін жазықтықтың бастапқы биіктік профилін, ал одан кейін ауа райының эрозиялық әсерін көрсетеді.
The Allegheny Plateau, the Cumberland Plateau, the Ozark Plateau, and the Catskill Mountains in the United States, the Blue Mountains and Hornsby Plateau in Australia and the Deccan Plateau in India are examples of dissected plateaus formed after regional uplift. These older uplifts have been eroded by creeks and rivers to develop steep relief not immediately distinguishable from mountains. Many areas of the Allegheny Plateau and the Cumberland Plateau, which are at the western edge of the Appalachian Mountains of eastern North America, are called "mountains" but are actually dissected plateaus. One can stand on the top of one of these high "mountains" and note that all the other tops are nearly the same height, which represents the original elevation profile of the plain before uplift, and thereafter the subsequent weather erosion.