Кіріспе

Нью-Йорк штатының орталық бөлігіндегі АҚШ-тың Кайуга көлі (Cayuga Lake) – Нью-Йорк штатының орталық бөлігіндегі мұздық Фингер көлдерінің ең ұзыны. Жер беті ауданы бойынша екінші орында (Сенека көлінен сәл кішкентай) және су көлемі бойынша да екінші орында. Оның ұзындығы 63 шақырымға жуық. Орташа ені – 6 километр, ал ең кең жері Аврора жанында 5,6 километрге жетеді. Ең терең жері шамамен 133 метр, ал жағалау сызығының ұзындығы 153 шақырымнан астам.

Орналасқан жері

Итака қаласы, Итака колледжі мен Корнелл университетінің орналасқан жері, Кайуга көлінің оңтүстік жағында орналасқан. Кайуга көлінің шығыс жағалауындағы ауылдар мен елді мекендерге Майерс, Кинг-Ферри, Аврора, Леванна, Юнион-Спрингс және Кейуга кіреді. Көлдің батыс жағалауындағы елді мекендерге Шелдрейк, Поплар Бич және Канога кіреді. Көлде екі кішкентай арал бар. Біреуі Юнион-Спрингс жанындағы Фронтенак аралы (солтүстік-шығыс); бұл аралда адам тұрмайды. Екінші арал – Канога аралы (солтүстік-батыс), ол Канога қаласының жанында орналасқан. Бұл аралда бірнеше лагерь бар және жаз айларында адамдар тұрады. Барлық саусақ көлдеріндегі жалғыз басқа арал – Канандайгуа көліндегі Скенох аралы.

Географиялық сипаттамалары

Көлдің тереңдігі, тік шығыс және батыс жартастарымен, ал солтүстік және оңтүстік жақтарының жайпақтығымен, саусақты көлдерге тән ерекшелік. Олар соңғы мұз дәуірінде мұздықтармен қазылған. Көлдегі су деңгейі солтүстік жағындағы саз бөгеті арқылы реттеледі. Ол Эри каналы арқылы Онтарио көлімен, ал Сенека өзені арқылы Сенека көлімен байланысты. Қыс жақындағанда көл суы төмендетіледі, мұның мақсаты мұздың келтіретін зиянды азайту және көктемгі қар суын сақтау мүмкіндігін арттыру. Солтүстік жағында жайпақ, сазды жағалаулар басым. Көшіп баратын құстар үшін маңызды тоқтау орны саналатын саздықтар мен батпақтар Монтесума Ұлттық Жануарлар Қорғағының орналасқан жері. Оңтүстік жағы да терең емес, қыс айларында жиі мұз қатып қалады.

Адамға әсері

Кейуга көлі демалыспен жүретін қайық жүргізушілердің арасында өте танымал. Үлкен мемлекеттік маринасы және қайық түсіру алаңшасы бар Аллан Х. Треман мемлекеттік теңіз паркі Итака қаласының оңтүстік жағасында орналасқан. Батыс жағалауда екі яхт-клуб бар: Итака қаласының солтүстігінде бірнеше шақырым жерде орналасқан Итака яхт-клубы және Канога қаласының оңтүстігінде орналасқан Ред Джекет яхт-клубы. Көл жағалауы бойында тағы да бірнеше мариналар мен қайық түсіру алаңшалары шашыраңқы орналасқан. Кейуга көлі – Лансинг сияқты бірнеше қауым үшін ауыз су көзі болып табылады, ол көлдің оңтүстік жағындағы шығыс жағынан Болтон Пойнт су жүйесі арқылы су тартады. Сонымен қатар, көлде бірнеше көл суыту жүйелері жұмыс істейді, онда көлдің тереңдігінен суық су сорғыланып, жылытылып, жабық жүйе арқылы қайтадан бетке шығарылады. Корнелл университетінің басқаруындағы және 2000 жылы қолданысқа енгізілген осындай жүйелердің бірі жоспарлау және құрылыс кезеңдерінде қоршаған ортаға кері әсер ететін мүмкіндігіне байланысты дау тудырды. Алайда, барлық экологиялық әсерлер туралы есептер мен ғылыми зерттеулер Корнелл университетінің көл суыту жүйесінің әзірге ешқандай айтарлықтай экологиялық әсерін тигізбегенін және тигізбейтінін көрсетті. Бұған қоса, Корнелл жүйесі шығыс жағалаудағы көмірмен жұмыс істейтін электр стансасы сияқты, ондаған жылдар бойы жұмыс істеп келе жатқан басқа жүйелерге қарағанда көлге әлдеқайда аз жылы су құяды. AES көмір электр стансасы 2019 жылдың тамызында жабылды және жақын арада оны деректер орталығына айналдыру жоспарлануда. Бұл станса бұрын Cayuga көлін салқындату көзі ретінде пайдаланған. 1960 жылдардың соңында азаматтар Cayuga көлінің жағалауында 830 МВт қуаттылықтағы атом электр стансасының құрылысына қарсы сәтті күресті. Род Серлинг өзінің "Туалайт-зона" телесериалы кезінде өзінің өндіріс компаниясын Cayuga Productions деп атады. Серлинг пен оның отбасы Cayuga көлінде жазғы үй иесі болған.

Балық аулау

Балық популяциясы басқарылады және үлкен спорттық балық аулау дамыған, балықшылар көктей, көл шабақтары және кіші ауызды шабақтарды аулайды. Көлде кездесетін балық түрлері: көл шабағы, теңізге шығатын лосось, қоңыр шабақ, көктайғақ шабағы, кіші ауызды шабақ, көктей, алабұға, атлантикалық лосось, қара краппи, көк балық, пикерел, үлкен ауызды шабақ, солтүстік шортан, қымызбас күнбалық, тас балық және сары балық. Кейуга-Сенека каналында, №1 шлюз (Муд-Лок), Лонг-Пойнт мемлекеттік паркі, Кейуга көлі мемлекеттік паркі, Дианс-Коув қайық тұрағы, Тауганнок сарқырамасы мемлекеттік паркі және Аллан Х. Треман мемлекеттік теңіз паркінде қатты жабынмен жабдықталған пандустар бар.

Салалар

Көлге ірі ағыстар: Фолл Крик, Кайуга Инет, Салмон Крик, Тауганнок Крик және Сикс Майл Крик; Сол айда бір адам жағалаудан 200 фут (61 м) қашықтықтағы жануарды "ірі және денесі ұзын" деп сипаттады, бірақ бір "саяхатшы" оны суыр деп ойлады. Уэллс колледжінің мәліметтері бойынша, мұндай жағдай соңғы рет 1979 жылы және 2015 жылдың суық ақпан айында тіркелген. Дегенмен, басқа дереккөздер 20 ғасырда көлдің толығымен, бір жағынан екінші жағына дейін мұзымен қапталуы 1912 жылы болғанын, тіпті терең Сенека көлі де соңғы рет сол жылы тоңғанын көрсетеді. Кейуга көлі, жақын орналасқан Сенека көлі сияқты, "Сенеканың мылтықтары" деп аталатын құбылысқа да куә болады – айналасында естілетін, құбылмалы, зеңбірек дауысына ұқсас дыбыстар. Осы дыбыстардың көп бөлігін фермерлер жүзімдіктерді, бау-бақшаларды және егістіктерді құстардан қорғау үшін қолданатын автоматты құралдарға байланыстыруға болады. Алайда, мұны растайтын ешқандай дәлел жоқ.

Шарап

Кейуга көлі өзімен аттас американдық шарап өсіру аймағының құрамына кіреді. 1988 жылы құрылған бұл аймақта қазір оннан астам шарап зауыты, төрт дистилляция зауыты, сидр және бал арасы зауыты бар.