Кіріспе

Сиуад Айала – Мексиканың Морелос штатының шығыс-орталық бөлігінде орналасқан қала. Ол 1812 жылы Куатла қамалында Хосе Мария Морелоспен бірге шайқасқан полковник Франсиско Аяланың құрметіне аталған. Бұрын қаланың атауы Мапачлан болған. Аяла 1869 жылдың 17 сәуірінде муниципалитет мәртебесін алды. 2005 жылы Сиуад Айалада 6190 адам, ал 2020 жылы 6335 адам тұрды. Қала, қоршаған Аяла муниципалитетінің орталығы болып табылады, 2015 жылы оның халқы 85 521 адамды, ал 2020 жылы 89 834 адамды құрады. 2020 жылдың 27 сәуірінде Мексикадағы Морелос штатында COVID-19 пандемиясынан 209 жағдай және 28 өлім тіркелді, ал Аялада бес жағдай тіркелді. Мектептер мен көптеген кәсіпорындар наурыздың ортасынан маусымның 1-іне дейін жабылды. Муниципалдық президент Исаак Пиментель Мехиа муниципалитеттің шалғай аудандарындағы отбасыларға 10 000 азық-түлік жиынтығын таратуға жетекшілік етті. 2 маусымда Аялада вирустан 44 расталған жағдай және бес өлім тіркелді; штаттың қайта ашылуы кем дегенде 13 маусымға дейін кейінге шегерілді. Аялада 31 тамызда 264 жағдай, 205 жазылған және 34 өлім тіркелді. 2020 жылдың 27 желтоқсанында 373 жағдай тіркелді.

Экономика

Аяла қаласында орналасқан Куатла индустриалды паркі Морелос штатындағы екінші ірі парк болып табылады. Парктегі көптеген компаниялар автомобиль өнеркәсібімен байланысты. Ірі жұмыс берушілер – Saint Gobain (шыны), Sekurit (автокөліктерге арналған шынылар), және Continental Automotive Temic (индустриялық бөлшектер мен трансмиссиялар). Ауыл шаруашылығы – басты кәсіп. Егілетін дақылдарға қант құрағы, жүгері, сорго, күріш, пияз, кабақ және гладиолус жатады. Мал шаруашылығында ірі қара, қой, жылқы және құс өсіріледі. Туризм де маңызды сала болып табылады.

Туристік жерлер

Сиудад-Аяладағы Олинтепек археологиялық ескерткіштері б.з. дейін 1500 жылдан 1610 жылға дейін сақталып қалған, бірақ оның гүлденген кезеңі 1200 жылдан 1610 жылға дейін болды. Бұл жердегі халық Хуакстепек (Оакстепек), Мешика және Текскокандарға салық төлеген. Тлайекакта испандықтардан бұрынғы суреттер мен кішкентай пирамида бар. Алехандро Вольнидің "Тіру ал волно" романы осы ауылдағы оқиғалар негізінде жазылған. 1962 жылы Эмилио Фернандес түсірген "Пуэблито" фильмі осы жерде түсірілді. Tenextepango, Coahuixtla және Chinameca-да бұрынғы поместьелер (хасиендалар) бар. 1919 жылдың 10 сәуірінде генерал Эмилиано Сапата және оның үш серігі Чинамекада қанымен суатылды, ал поместье Аграрлық реформа қозғалысының ұлттық мұражайына айналдырылды. Мұражай аумағында Сапатаның үлкен ескерткіші де орнатылған. Айаланың тағы бір қызықты орындары – 15 наурызда тойланатын Сан-Хосе шіркеуі мен саябақтағы киоск. Сондай-ақ, жеке меншіктегі "Эль Колобри" (колибри) де бар. Екеуінің де кең паркингтері бар және кемпинг жасауға рұқсат етіледі.

Орналасқан жері

Аяла муниципалитеті штаттың орталық бөлігінде, 18°46' солтүстік ендігі және 98°59' батыс бойламы аралығында, теңіз деңгейінен 1220 метр (4000 фут) биіктікте орналасқан. Солтүстік жағында Яутепек, Куатла және Екапиштла муниципалитеттері, оңтүстік жағында Тепалцинго және Тлакильтенанго; шығыс жағында Темоак, Янтетелко және Йонакатепек, ал батыс жағында Тлальтизапан және Яутепек жатыр. Куернавака қаласынан шамамен 60 км қашықтықта және Мехико қаласынан оңтүстікке қарай 117 км (73 миль) жерде орналасқан.

Көңіл көтеру

Аяла Амилпас жазығының құнарлы аңғарының бір бөлігі болып табылады. Ең маңызды төбелер – Эль Тенейо, Эль Агуакате, Эль Джимил және Серро Прието, олардың әрқайсысының биіктігі теңіз деңгейінен шамамен 1500 метр (4920 фут) құрайды.

Су жолдары

Аяла өзені Эль-Госпиталь және Кальдерон шатқалдарынан су алады, оңтүстікке қарай Абелардо Л. Родригес, Олинтепек және Мойотепек ауылдарынан ағып өтеді, мұнда Ахуэхуейо шатқалының сулары қосылады. Шығыс жағынан Барранка-де-ла-Кюера, Папайос, Гуаябос және Тлайекак арқылы өтеді, содан кейін оңтүстікке қарай Жалоксток арқылы жалғасады. Төмен ағысында Сан-Висенте-де-Хуарес және Текомалко арқылы Куатла өзеніне қосылады, ол Балсас өзенінің тармағы – Амакузак өзеніне құяды. Аксокоше, Эль Колибри және Эль Платаналь сияқты шағын бұлақтар да бар. Пало-Бланкода бөгет орналасқан.

Климат

Аяланың климаты жылы және қоңыржай ылғалды. Жылдық орташа жауын-шашын мөлшері 800 мм (31 дюйм) және орташа жылдық температурасы 24 °C (75 °F). Басым желдер солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай соғады. Жаңбырлы маусым маусымнан қазанға дейін, ал құрғақ маусым қазаннан маусымға дейін созылады. Сәуір және мамыр айлары ең ыстық айлар болып табылады.

Флора мен фауна

Өсімдіктер жапырағы түсетін сирек орманнан тұрады, негізінен кубаталар, касауате, тюльпандар, амате (Акация), фрамбоян, гуамучил (қызыл жемісі бар тікенді ағаш), гуахе колорадо, мескит, пало дульсе, бонет, тепежуаже және аннона, черимоя, мамей, шабдалы және гуава сияқты жеміс ағаштары кіреді. Жануарлар әлемі де өте алуан түрлі. Сүтқоректілерге егерше, борсық, қоян, скунк, армадильо, тлакуаче және койот жатады. Құстардың ішінде сұңқар, бүркіт, сүрегі және қызылқарға бар. Игуаналар мен шаяндар кездеседі. Балықтардың арасында сом мен можарра бар.