Кіріспе

Аксочиапан – Мексиканың Морелос штатындағы қала. Ол теңіз деңгейінен орташа биіктікте орналасқан. Шығыс және оңтүстік жағынан Пуэбла штаты, солтүстік жағынан Джонакатепек, батыс жағынан Тепальцинго қаласымен қоршалған. Қала, сол аттас айналасындағы муниципалитеттің әкімшілік орталығы болып табылады. 2015 жылғы халық санауы бойынша муниципалитетте 35 689 адам тұрды. 2020 жылы Аксочиапан муниципалитетінің халқы 39 174 адамды, ал Аксочиапан қаласының халқы 19 085 адамды құрады.

Этимологиясы мен қалқаны

Аксочиапан атауы "аксочи тл" сөзінен шыққан, ол "су гүлін" немесе "су лилиясын" білдіреді. Бұл атау аймақтағы көлдер мен тоғандарда кілемдей жамылған көптеген ақ лилиялардан туындаған. Елтаңбаның сыртқы түрі осы аймақта кең таралған су лилияларымен байланысты. Судан көтерілуі олардың суда, әсіресе тамыз айында, қаншалықты жылдам өсіп, көбейетінін көрсетеді. Аксочиапан 1824 жылдан 1869 жылға дейін Джонакатепек муниципалитетіне қарасты. Кейін Морелос штаты құрылды, сонымен бірге Тетелилла муниципалитеті де құрылды. 1869 жылдан 1898 жылға дейін Аксочиапан Тетелиллаға қарасты, бірақ 1898 жылдың 9 қарашасында тәуелсіз муниципалитет болып құрылды, оның аумағы бұрын Тетелиллаға тиесілі болған жерлерді қамтыды (Жонакатепекпен біріктірілген қаланы қоспағанда). Аксочиапанның алғашқы әкімшілік ғимараты салынды және сол кезде қаланың тұңғыш мэрі Луис Г. Ребольдедо қызметке кірісті. Денсаулық сақтау министрлігінің мәліметінше, муниципалитетте 243 үй қирап, 1161 үй зақымданды. Феликс Санчес Эспиноса "Juntos Haremos Historia" коалициясынан Президент Муниципаль (мэр) болып сайланды. Мексикада COVID-19 пандемиясынан 209 жағдай мен 28 өлім тіркелсе, 2020 жылдың 27 сәуірінде Аксочиапанда бірде-бір жағдай тіркелмеді. Мектептер мен көптеген кәсіпорындар наурыздың ортасынан маусымның 1-іне дейін жабылды. 1 сәуірде қауымдастықтың мүшелері COVID-19 жұқтырған науқастарды емдесе, аурухананы өртеп жібереміз деп угроза жасады; 5 мамырда COVID-19-дан қайтыс болған көшбасшылардың бірі дүние салды. 6 маусымда COVID-19-дан екі адам қайтыс болды, ал билік органдары мәйіттерді қате отбасыларға тапсырды, бірақ қателік кремацияға дейін анықталды. 2020 жылдың 27 желтоқсанында муниципалитетте 138 жағдай тіркелді. COVID-19-дың ауыр жағдайларына арналған аурухана 2021 жылдың 15 қаңтарында 100% толып кетті. 60 жастан асқан азаматтарға вакцина салу 2021 жылдың 12 наурызынан басталады. Аналар күнінде салынған арақтан Аксочиапан, Жантетелко және Тепальцингода 15 адам қайтыс болды. Қауым мүшелері салынған арақты сатқан үйді өртеп жіберді, ол кезде үйде ешкім болған жоқ. Алкоголь Ахочиапанда 18 адамның, ал көршілес муниципалитеттерде 11 адамның өліміне себеп болды. 26 мамырда DIF штатының кеңсесі Ахочиапанды қоса алғанда, сегіз муниципалитеттегі осал топтарға азық-түлік пен су жіберді.

Қауымдастықтар

Аксочиапан муниципалитет орталығы болып табылады. Оның халқы 19 085 адамды құрайды. Куернавака қаласынан 108 км, Мехико қаласынан 157 км қашықтықта орналасқан. Телихтактың халқы 5 534 адамды құрайды. Атлакауалояның халқы 3 818 адамды құрайды, ол Аксочиапаннан 7 км қашықтықта жатыр. Кебрандадероның халқы 2 462 адамды құрайды, ол Аксочиапаннан 5 км қашықтықта жатыр. Марселино Родригес (Сан-Игнасио) 2 223 тұрғыны бар, ол Аксочиапаннан 10 км қашықтықта орналасқан. Тлалайоның халқы 807 адамды құрайды, ол Аксочиапаннан 6 км қашықтықта жатыр.

Мексика революциясымен байланысы

Мексика революциясы кезінде Ахочиапан да зардап шекті. Оңтүстік азаттық армиясының мүшелері Алехандро Касалес, Хоакин Камано, Марселино Родригес, Марселино Вергара, Бениньо Абундес және Хосе Палма қаламен байланыста болды. 1093 гектар (2700 акр) жер егіс шаруашылығына, ал 780 гектар (1927 акр) мал шаруашылығына пайдаланылады.

Топография

Ахочиапан шатқалдармен кесілген аңғарда орналасқан. Жері өңдеуге қиын, геологиялық құрылымы ірі шөгінділер, конгломераттар және әртүрлі ұсақтықтағы құмдардан тұрады. Қаланың оңтүстік-шығыс жағы төбелі, және осы төбелер қаланың шамамен 12,2 пайызын құрайды. Ахочиапанның қалған бөлігі көбінесе жазық.

Гидрографиялық

Қаланың негізгі су ресурстары негізінен қала арқылы өтетін Amatzinac және Tenango өзендерінен құралған. Тохатлако, Лос Ахуэтес және Эль Пахарито атымен белгілі шатқалдар бар. Каррос және Кайехуакан тоғандары қалаға Сан-Франциско өзенінің Некспа өзенінен берілетін саласының суын пайдалануға мүмкіндік береді, бұл 1000-нан астам отбасыға көмектеседі, 45 терең құдықты қамтамасыз етеді және сондай-ақ ауыл шаруашылығы үшін де қолданылады.

Климат

Жылдық орташа температура 22 °C-тан 24 °C-қа дейін (71 °F-тан 75 °F-қа дейін), жауын-шашын мөлшері жылына 1000 мм-ден аспайды (39@) және маусым мен қыркүйек айларында жауады. Желдер солтүстіктен оңтүстікке қарай соғады.

Флора мен фауна

Өсімдіктер негізінен төменгі жапырақты орман: амате (биіктігі 75 футқа дейін жететін інжір ағашы), кубата (биіктігі 25 футқа дейін жететін акация), мескит, жержаңғақ, сейбас (биіктігі 25 футқа дейін жететін тікенді ағаш), куатекоматтар (сары немесе күлгін жемісі бар ағаш), гуахес (бұршақ тұқымдас өсімдік), шалғын, гуамучил (қызыл жемісі бар ағаш), тепехуахе (кішкентай ағаш) және тағы да басқалары. Мұнда койот, опоссум, скунк, түлкі, батпақ тышқаны, армадилло және қоян сияқты сүтқоректілерді кездестіруге болады. Игуана және тасбақа сияқты бауырымен жорғалаушылар, сондай-ақ бақалар сияқты қосмекенділер де бар. Құстардың ішінде: шырық, бүркіт, көгершін, қарға, бөдене, тұзбала және чачалакалар кездеседі. Балықтарға шабақ, можарра және сазан жатады.

Табиғи ресурстар

Бұл аймақта әртүрлі типтегі құмның ірі қоймалары бар, олар гипс жасауға өте қолайлы. Тау-кен өндірісі бұл аймақтағы маңызды өнеркәсіп саласы болып табылады.