Кіріспе

Диск пішінді қанат – Сыртқы контуры шеңбер пішіндес қанат. Егер ұшақта фюзеляж немесе құйрық болмаса, мұндай диск пішіндес аппарат кейде «ұшатын тәрелке» деп сипатталады. Егер бүкіл диск айналса, онда ол диск қанат деп аталады. Диск пішіндес ұшақтарды әзірлеу тарихы Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін жетеді. Соңғы жылдары көптеген диск пішіндес ұшақтар ұсынылған, және олардың бірнешеуі құрастырылған.

Немет шатырша ұшағы

1934 жылы Огайо штатындағы Майами университетінде "Немет" (кейде "Нунет" деп те жазылады) деп аталған ұшақ сынақтан өтті. Бұл ұшақтың қондырғысының және қалыпты фюзеляж мен құйрығының үстінде орналасқан дөңгелек пішінді парасол қанаты болды және ол алдыңғы пропеллермен қоздырылды.

Қаптық AS.6

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Германиядағы ұшақ конструкторлары бірнеше диск тәрізді ұшақтарды ұсынды. Олардың ішінде суреттерден асып, жасалуға жақын болғандарының бірі – 1944 жылы алғаш ұшқан, дөңгелек қанатты AS 6 эксперименталды жеңіл ұшағы еді. Ұшақ табыссыз болып шықты және 1945 жылдың басында бұзылып жіберілді.

Ұшқыш шұбар

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Чарльз Х. Циммерман "Chance Vought" компаниясының командасын басқарды, олар бірқатар жобалар жасады, нәтижесінде "Vought Flying Flapjack" әуеайлақ жасалды – аэродинамикалық себептерге байланысты дискі тәріздес жасалған алғашқы ұшақтардың бірі. Flapjack ұшағының қанаты үлкен және қанатының жүктемесі өте төмен болды, бұл оны ұшақ тасымалдаушылардан оңай ұшып шығуға мүмкіндік берді. Бұрынғы Vought V 173 сияқты, Flapjack қарсы айналатын винттері қанаттардың ұшында орналасқан, бұл әдетте осындай төмен қанат арақатынамынан туындайтын соқтығысуды тудыратын айналымдарға қарсы тұру үшін жасалған. Алайда, соғыстан кейінгі кезеңде реактивтік қозғалтқыштар осы конструкцияны ескірген, ал АҚШ Әскери-теңіз күштері қызығушылығын жоғалтты. 1943 жылы "Boeing Aircraft" компаниясы 3 масштабты модельді ұшақ жасады, олардың конструкциясы алдыңғы жағында пропеллер, артқы жағында рульмен бірге табақ пішінді қанаттарынан тұрды. Кокпит қанаттардың алдында орналасатын болды, ал орталық бөлігінде фюзеляж болған жоқ. Ұшақ модельдерінің нөмірлері 390, 391 және 396 болды. Олар "Pratt & Whitney R 4360 3 Wasp Major" радиалды қозғалтқышымен жабдықталған және сағатына 414 миль жылдамдыққа жете алатын еді. Олар 20 мм-лік 4 зеңбірекпен және қанат астындағы бомбалар мен қосымша жанармай бактерілерін орнатуға арналған бекіткіштермен қаруланған күресуші ұшақтар ретінде жоспарланған. "Boeing" компаниясы бұл ұсыныстарын АҚШ Әскери-теңіз күштеріне ұсынды. Қанат конструкциясы қысқа ұшып-қону және қону (STOL) қасиеттерімен ерекшеленді, бұл тұрақты қанатты ұшақ тасымалдаушылары үшін маңызды. Алайда, Теңіз күштері ұқсас пішіндегі "Chance Vought V 173/XF5U 1" ұшағының пайдасына "Boeing" жобаларын қабылдамады.

Аврокар

Соғыстан кейін Avro Canada компаниясы дискі тәрізді ұшақ құрастырды. Джон Фрост көтеру күшін жасау үшін Коанда эффектісіне қызығушылық танытып, ақырында дискі пішіндес ұшақты жобалады, онда итергіш күш ұшақтың шетімен орналасқан қақпақ арқылы бүкіл дискінің айналасына төмен бағытталды, бұл тік ұшуға және қонуға мүмкіндік берді. Ұшу кезінде қақпақ сәл бұрылып, артқа қарай бағытталды, аз итергіш күш жасады. Көтеру күші дәстүрлі тәсілдермен аз ғана пайда болды; сондықтан қозғалтқыш ауа ағынын ұшақтың айналасына бағыттап, «жасанды қанат» құру үшін қолданылды. Ол үнемі жоғары өнімділік көрсеткіштерін ұсынды, әдетте 4 Мах жылдамдығына жететінін айтты, сол кезде АҚШ Әскери-әуе күштері 606А қару жүйесі аясында қаржыландыруды өз мойнына алды. Нәтижесінде 8,9 метр диаметрі бар Project Y2 жобасы пайда болды. Тестілеу кезінде тұтас концепцияның жұмыс істемейтіні анықталды; аппарат дыбыс жылдамдығынан асып кеткенде өте тұрақсыз болар еді. Авро бұл жобаны Silver Bug деп аталған, дыбыс жылдамдығынан төменгі ұшақ ретінде жалғастырды. Silver Bug жобасы АҚШ Армиясын қызықтырды, олар соғыс даласында көлік және қолдау үшін шешімдер іздеді және жобаның көп бөлігін қаржыландырды. Silver Bug жобасының соңғы нәтижесі Avrocar немесе VZ 9AV болды, ол 1961 жылы жарияланды. Бұл, әсерлі де болса, ұшақ емес, қозғалмалы платформаның прототипі болды.

Линзикулярлы зымырандар

1950 жылдардың соңынан бастап АҚШ линза тәрізді пішіндес, пилотсыз аппараттарды зерттеді. Олардың ішінде Lenticular Defense Missile (LDM) – "Пай Уэкет" және ядролық бомба жеткізуге арналған Lenticular Reentry Vehicle болды.

Moller M200G Volantor (Моллер М200Г Волантор)

M200G Volantor – авиациялық инженер Пол Моллер жобалаған, ұшатын тарелка пішіндес прототиптік ауа кемесі. M200G Volantor жерден 3 метрге дейін көтерілу үшін компьютерлік бақылаудағы сегіз арналы желдеткіштер жүйесін пайдаланады. "Volantor" терминін Моллер өзі жасаған, ол "тік қанатымен ұшып-қонуға арналған ұшақ" дегенді білдіреді.