Латвиядағы «Ұлттық келісім» партиясы: социал-демократиялық саяси күш, азаматтық құқықтарды кеңейту, ұлт азаматтығы заңдарын либерализациялау, оқу тілдерін дамыту.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Латвиялық саяси партия
Latvian political party
Ұлттық келісім партиясы (латыш тілінде: Tautas Saskaņas partija, TSP; Партия народного согласия) – Латвиядағы саяси партия. Партия әлеуметтік демократиямен байланысты болды. Ол Латвияда кем дегенде 10 жыл тұрған азамат емес адамдарға азаматтық беру арқылы Латвияның ұлттық заңын одан әрі либералдауды қолдады. (Қазіргі заң кеңес кезеңіндегі көшпендерге ғана натурализация процесі арқылы азаматтыққа өтініш беруге мүмкіндік береді). Сонымен қатар, ол аз ұлт өкілдерінің тілдерінде, әсіресе орыс тілінде білім беруді кеңейтуді қолдады.
The National Harmony Party (Latvian: Tautas Saskaņas partija, TSP; Партия народного согласия) was a political party in Latvia. The party identified with social democracy. It supported further liberalisation of Latvian nationality law by granting citizenship to non citizens who had lived in Latvia for at least 10 years. (The present law only allows Soviet era migrants to apply for citizenship through a process of naturalization). It also supported expanding education in minority languages, particularly Russian.
Тарих
ТСП-нің тамыры Латвия халық фронтының орташа қанатында, 1980 жылдардың соңы мен 1990 жылдардың басындағы Латвия тәуелсіздік қозғалысында жатыр. Оның басшысы Янис Юрканс 1990-1992 жылдары жаңадан тәуелсіз Латвияның алғашқы Сыртқы істер министрі болды, Ресеймен қарым-қатынас мәселесіндегі ұстанымынан кейін үкіметтен кетуге мәжбүр болды. Юрканс басқа белсенділермен бірге 1993 жылғы парламент сайлауында 13 орын жеңіп алған «Латвияға үйлесімділік» (Saskaņa Latvijai Atdzimšana Tautsaimniecībai) альянсын құрды. 1994 жылы альянс екіге бөлінді, еркін нарықтық либералдық қанаты Экономистердің саяси одағына, ал социал-демократиялық қанаты ТСП-ға айналды. Юрканс сол кезден бастап 2005 жылға дейін, отставкаға кеткенге дейін партия басшысы болды. Партияның соңғы төрағасы Янис Урбанович болды. Құрылғаннан бері партия азаматтық мәселелер мен мемлекеттік тілдерге қатысты орташа көзқарастары үшін этникалық орыс сайлаушылары арасында танымал болды. Орыстар арасында танымал болған басқа партиялардан айырмашылығы, оның басшылығында латыштар да көптеп кездесті және латыш саясатындағы этникалық жіктерді жоюға тырысты. ТСП 1995 жылғы парламент сайлауында 6 орын жеңіп алды. 1998 жылы ол екі басым орыс партиясымен – Латвия Социалистік партиясы және «Тең құқықтар» партиясымен одақтасты, олардың екеуі де радикалды про-орыс позицияларын ұстанды. Бұл қадам этникалық латыштар арасында ТСП-нің беделін күрт төмендетті. Үш партия «Біріккен Латвиядағы адам құқықтары үшін» альянсын құрды. 2002 жылғы парламент сайлауында альянс халықтың 18,9% дауысын және 25 орынды жеңіп алды. 2003 жылы ТСП альянстан шықты. 2004 жылғы Еуропалық парламент сайлауында партия ешқандай орын жеңіп алмады, ал 2005 жылы Рига қалалық кеңесіндегі өкілдігін жоғалтты. 2005 жылы партия «Гармония орталығы» сайлауалды альянсын құрды, оған Латвия Социалистік партиясы да кірді, ол «Біріккен Латвиядағы адам құқықтары үшін» альянсындағы бұрынғы серіктестерінің бірі болды. «Гармония орталығы» 2006 жылғы парламент сайлауында 17 орын жеңіп алды. ТСП 2010 жылдың 10 ақпанында құрылған «Гармония» партиясының негізін құрады.
The roots of the TSP lay within the moderate wing of Popular Front of Latvia, the Latvian independence movement of the late 1980s and early 1990s. Its leader, Jānis Jurkāns, was the first Minister of Foreign Affairs of newly re independent Latvia, from 1990 to 1992 when he had to leave the government for his stance on relations with Russia. Together with other activists, Jurkāns founded the Harmony for Latvia (Saskaņa Latvijai Atdzimšana Tautsaimniecībai) alliance, which won 13 seats in the 1993 parliamentary election. The alliance split in 1994, with the free market liberal wing becoming the Political Union of Economists and the social democratic wing becoming the TSP. Jurkāns served as leader from then until 2005, when he resigned. The party's last Chairman was Jānis Urbanovičs. From its foundation, the party was popular with ethnic Russian voters for its moderate views on the citizenship issue and official languages. Unlike other parties popular with Russians, it also had a considerable number of ethnic Latvians in its leadership and was an attempt to bridge the ethnic divide in Latvian politics. The TSP won 6 seats at the 1995 parliamentary election. In 1998, it allied with two other predominantly Russian parties, the Latvian Socialist Party and Equal Rights, both of which held more radical pro Russian positions. This step seriously damaged the reputation of the TSP amongst ethnic Latvians. The three parties founded the For Human Rights in United Latvia alliance. At the 2002 parliamentary election, the alliance won 18.9% at the popular vote and 25 seats. In 2003, the TSP left the alliance. It won no seats at the 2004 European Parliament election, and in 2005 lost its representation on Riga City Council. In 2005, the party created the electoral alliance Harmony Centre, containing, amongst other parties, the Latvian Socialist Party, one of its former partners in For Human Rights in United Latvia. Harmony Centre won 17 seats in the 2006 parliamentary election. The TSP formed the basis of the Harmony party which was created on 10 February 2010.