Кіріспе

Blue Jam – Крис Моррис жазған және режиссерлік еткен атмосфералық, сюрреалистік қара комедия және қорқыныш радио бағдарламасы. Ол 1997 жылдан 1999 жылға дейін үш маусым бойы таңертеңгі сағаттарда BBC Radio 1 арнасында эфирге берілді. Бағдарлама өзінің ерекше сюрреалистік монологтары, қоршаған ортаның дыбыстық көрінісі, синтезделген дауыстар, күшті өңделген хабарлар және қайталама кескіндерінің арқасында культты мәртебеге ие болды. Кевин Элдон, Джулия Дэвис, Марк Хип, Дэвид Канн және Амелия Буллмор дауыстарын сомдады, ал Моррис өзі алаңдататын монологтар оқыды, олардың бірі BAFTA жүлдесіне ие болған My Wrongs #8245–8249 & 117 қысқаметражды фильміне негіз болды. Бағдарламаға Грэм Линехан, Артур Мэтьюс, Питер Бейнхэм, Дэвид Квантик, Джейн Буссман, Роберт Кац және актерлік құрам жазушылық жұмыстарын қосты. Бағдарлама 2000 жылы көрсетілген Jam телесериалына негіз болды. Blue Jam-нің барлық бөлімдері қазіргі таңда Интернет мұрағатында және Youtube-та көруге және жүктеуге қолжетімді.

Өндіріс

Шоу жасау үшін өзінің шабыты туралы Моррис былай түсіндірді: "Бұл өте ерекше болды, және ол бір көңіл-күйден, өте уайымды көңіл-күйден туындады. Менде бұрыннан тұманды, күзгі, батпақты көңіл-күй болғандықтан, соған бой алдым. Бірақ Brass Eye сияқты бір нәрсені аяқтағаннан кейін, онда сіздің орныңызға заңгер қойылғандай сезінуге мәжбүр боласыз, бұл шығармашылық тұрғыдан ең қиын жағдай". Моррис шоуды "BBC World Service тыңдап ұйықтап қалғандағы түс сияқты" деп сипаттады (Дүниежүзілік радиоға сілтеме Моррис оқыған монологтардың бірінде де кездеседі). Моррис бағдарламаның таңғы сағат 3-те 1-радиодан көрсетілуін сұрады, "өйткені ұйқысыз радиодағы қорқынышты нәрселердің күші ерекше күшейеді". Келісімге келген соң, шоу түнгі сағат 12-де, көп жарнамасыз көрсетілді. Моррис радио үшін тым графиктік немесе шектен шығушы эскиздерді қосты, олардың кесілетінін және қалған материалдарын салыстырғанда олардың аз шектен шыққандай көрінетінін білген. Бірінші серияның 6-шы эпизоды эфирге шыққан кезде, Кенттерберий архиепискобының Диана ханшайымының жерлеу рәсімінде айтқан сөзінің өңделуі эфирге шығаруға тым наразылық тудырды, сондықтан ол басқа эпизодпен ауыстырылды.

Формат және стиль

Әрбір эпизод қысқа сөздік монологпен (Моррис орындайтын) ашылып, (және жабылатын) еді, бұл монолог сюрреалистік, үзіліс-құбылысты тілмен әр түрлі ерекше сезімдер мен жағдайларды сипаттайтын (мысалы: "қашан ауырсың, соншалықты қайғылы боласың, жылайсың, ал жылағанда көзіңнен бүкіл барс шығады"), қоршаған ортаның музыкасына қосылып, басқа әндер мен дыбыстардың қысқа үзінділерімен араласатын. Кіріспе әрқашан "Blue Jam-ге қош келдіңіз" деген сөздермен аяқталып, тыңдаушыны, осындай сезімдерді басынан өткеріп жатқан адамды, бағдарламаға толыққанды берілуге шақыратын. (Бұл формат телеверсияда да қайталанды, Jam, көбінесе радиосерияның 3-маусымынан бастапқы монологтарды қайта пайдаланды.) Эпизодтардың ішіндегі көріністер кісі өлтіру, өзіне қол жұмсау, жоғалып кеткен немесе қайтыс болған балалар және зорлау сияқты ауыр және тыйым салынған тақырыптарды қамтыды.

Жиі қайталанатын эскиздер

Доктор (Дэвид Канн ойнады): "Доктор" - стандартты британдық медициналық практикада жұмыс істейтін "әдеттегі" дәрігер. Алайда, ол пациенттерін ерекше және жиі алаңдататын тәсілдермен емдеуді әдетке айналдырады, мысалы, суық тигенде героинді жазып беру, ауруларды денелерінің әртүрлі бөліктеріне жұтып, ісік кетіру, бас ауруы бар адамды жоғары және төмен секіру арқылы жыныстық мүшелерін шайқату (осы кезде науқастың өзін секіруіне айналдырады) және науқасты телефон арқылы тексеру үшін көрші бөлмеге жіберіп, онымен бірге. Оның есімі Майкл Перлин екені бірнеше скетчтерде көрсетілген. Монологты адам (Крис Моррис ойнады): 10 минутқа дейін созылған қысқа әңгімелер, жалғыз және әлеуметтік тұрғыдан жарамсыз адамның көзқарасынан жазылған. Әр оқиғаға кейіпкердің танысы Сюзи қатысады. Майкл Александр Сент-Джон: Гиперболалық және каламбурмен жүкті радионың пародиясы, Сент-Джон үздік 10 сингл чарты және демалыс күндері концерттері сияқты нәрселерді ұсынады. Жаман жыныстық қатынас: Екі ғашықтың (Джулия Дэвис пен Кевин Элдон ойнады) бір-біріне "аяғыңды құрт" және "құрттарыңды жасылдан шығарып тастау" сияқты бірінен кейін бірі ерекше эротикалық өтініштерін жасайтын қысқа клиптер. Сұхбат беруші (Крис Моррис ойнады): Эндрю Мортон және Джерри Спрингер сияқты танымал адамдармен нақты сұхбаттар жүргізгенде, Моррис өзінің тақырыптарын екіжақты және таңғажайып сұрақтармен шатастырады және мазақ етеді. Мистер Вентем (Марк Хип ойнады): Ең қарапайым мәселелерге байланысты өзінің психологы болып көрінетін мистер Райлимен (Дэвид Канн ойнады) жеке кеңесуді қажет ететін өте ыңғайсыз адам. Тізімде жоқ эскиздер көбінесе деректі фильм стиліне ұқсас; кейіпкерлер жақында болған оқиға туралы сұхбат алғандай сөйлейді. Бір эскизде Моррис дауыстаған кейіпкер екінші қабаттағы балконнан бірнеше рет секіріп, өзін-өзі өлтіруге тырысқан адамды сипаттайды; басқасында ашуланған адам (Эльдон) гараждан алынған машинаның ұзындығы төрт фут екендігін айқайлайды.

Радиосырақтар

Моррис "радио-сигналдар" сериясын қосты, бұл дыбыстар мен мәтіннің ерекше тізбегі, қазіргі диджейлердің өздерінің сөздері мен өзін-өзі таныстыру материалдарының пародиі ретінде. Олардың әрқайсысы Крис Мойлс, Джо Уайли және Марк Гудиер сияқты заманауи диджейлерге арналған, көбінесе диджейлердің қаншалықты зорлықпен өлгенін немесе қандай да бір жолмен ақылдан безгенін көрсетеді. Мысалы, Крис Мойлс өзін джеммен жауып, ғимараттың шатырынан ілініп қояды.

Эпизодтар

Үш серия түсірілді, барлығы он сегіз эпизодтан тұрады. Барлық эпизодтар бастапқыда BBC Radio 1 арнасында апта сайын эфирге шықты. 1-ші серия 1997 жылдың 14 қарашасынан 19 желтоқсанына дейін, 2-ші серия 1998 жылдың 27 наурызынан 1 мамырына дейін, ал 3-ші серия 1999 жылдың 21 қаңтарынан 25 ақпанына дейін көрсетілді. 1-серия (жұма) 1997 жылдың 14 қарашасынан 1997 жылдың 19 желтоқсанына дейін, сағат 00:00-ден 01:00-ге дейін. 2-серия (жұма) 1998 жылдың 27 наурызынан 1 мамырына дейін, сағат 01:00-ден 02:00-ге дейін. 3-серия (бейсенбі) 1999 жылдың 21 қаңтарынан 1999 жылдың 25 ақпанына дейін, сағат 00:00-ден 01:00-ге дейін. Blue Jam 1-ші сериясының алғашқы бес эпизоды 2014 жылдың ақпан және наурыз айларында BBC Radio 4 Extra арнасында қайта ойнатылды, ал 2-ші сериясы желтоқсанда қайтадан эфирге шықты. Сондай-ақ, "The Independent" газетінен оң пікір алды. Digital Spy 2014 жылы былай деп жазды: "Бұл тыңдаушыда ерекше, мазасыз сезім тудыратын құлқылы коктейль, бірақ Blue Jam әлі де күлкіге толы және жиі қатты күлдіреді". "Hot Press" газеті оны "комедияның ең ерекше түрі" деп атады.

Қатысушы шоулар

Кейіннен Blue Jam теледидар үшін жасалып, Channel 4 телеарнасында Jam ретінде көрсетілді. Радиошоуға сай, мазасыздық тудыратын атмосфераны құру үшін ерекше монтаждау тәсілдері қолданылды. Көптеген сахналар радио нұсқасынан алынды, тіпті кейде радио дыбыстық жолына суреттерді қою арқылы ғана жасалды. Соңғы "қайта өңделген" Jaaaaam деп аталған көрсетілімде пост-өндіріс құралдарын пайдалану одан да күшті болды, көбінесе бейнелерді қатты бұрмалап көрсетті. Blue Jam 1980 жылдардың ортасында Джо Франк Калифорнияның Санта-Моника қаласындағы NPR филиалы KCRW радиостанциясында жасаған Joe Frank: Work in Progress радиошоуының алғашқы шығарылымдарымен ұқсастықтарды бөліседі.