Кіріспе

Шанхай метрополитені (; Шанхай диалектісі: Zaon6he5 Di6thiq7) – Шанхайдағы жылдам транзиттік жүйе. Ол қалалық және қала маңындағы көлік қызметтерін Шанхайдың 16 муниципалды ауданының 14-іне және Цзянсу провинциясының Куньшань қаласындағы Хуацзяо кентіне жеткізеді. Шанхай метрополитені – көп операторлы Шанхай теміржол транзиттік желісінің басым бөлігін құрайды, әлемдегі маршрут ұзындығы бойынша екінші ең ұзын метро жүйесі, жалпы ұзындығы және станциялар саны бойынша екінші ірі жүйе, 20 бағытта 508 станциядан тұрады. Сонымен қатар, ол жылдық жолаушылар ағыны бойынша әлемде бірінші орында, 2019 жылы 3,88 миллиард жолаушы тасымалданды.

Тарих

1993 жылы ашылған, құрылысы 1986 жылдан басталып толыққан Шанхай метрополитені, Пекин метросы мен Тяньцзинь метросынан кейін Қытай материгіндегі үшінші ең көне жедел көлік жүйесі болып табылады. Шанхай метрополитенінің құрылысы мен ашылуы Пекин мен Тяньцзиньдегі жүйелерден кейін болғанымен, олардың жоспарлау жұмыстары осыған дейін, 50-ші жылдардың соңы мен 60-шы жылдардың басына, Мәдени революцияның басталуына дейін қарайды. Жүйе 2010 жылғы Әлемдік көрменің алдында, яғни 2003-2010 жылдар аралығында ең қарқынды дамыды. 2007-2010 жылдар аралығында жаңа желілер мен салалар жыл сайын ашылып тұрды. Жүйе кеңеюде, соңғы жаңа салалар 2024 жылдың басында пайдалануға берілді, ал бірнеше жаңа желілер мен салалар құрылыс кезеңінде.

1950-1965: Ұсыныстар және алғашқы іргетастар

Шанхай метросының алғашқы ұсынысы 1950 жылға дейін барып жетеді. Сол жылы Шанхайға шегініп келе жатқан ұлтшыл күштердің әуе шабуылы кезінде, қалаға келген кеңестік техникалық мамандар тобы қалалық қала құрылысы және жоспарлау жөніндегі қалалық комитетке екі мақсаттағы жер асты теміржолы жүйесін ұсынды – бейбіт уақытта жаппай көлік жүргізу және соғыс кезінде баспана ретінде пайдалану. Кейін, 1953 жылы, Шанхай қалалық құрылыс комитетінің сол кездегі бас директорының орынбасары және партия хатшысы Ли Ганченг кеңестік қала құрылысы мамандарымен құпия кеңес өткізген кезде, қала картасына солтүстік-оңтүстік және шығыс-батыс бағыттарындағы алғашқы желілердің жобалары салынды, олар кейіннен 1-ші және 2-ші желілерге айналды. 1959 жылы қалалық метро жоспарлау комитеті мен коммуналдық пайдалы қызметтер басқармасы бірлесіп, метро жүйесі үшін бірнеше балама жоспарларды анықтады. 1960 жылы, жаңа құрылған Түннельдік инженерлік бюросымен қала, Пудунның Танкьяо ауданында эксперименталдық қалқандық тоннель салу жобасын іске қосты, 4,2 метрлік диаметрі бар қалқанды қолданып 100 метрден астам тоннель қазылды. Бұл жоба «60-шы жоба» деп аталды және қатаң құпиялылықта жүргізілді. Кейін, 1985 жылдың тамызында, Солтүстік-Оңтүстік жылдам транзиттік теміржол желісіне дайындық жұмыстарын жүргізген топ, қалалық жоспарлау комитеті мен қалалық және ауылдық құрылыс және басқару жөніндегі комитетке ұсынған жобалық есепте Синьлунхуадан Жаңа теміржол стансасына дейінгі учаскеге басымдық берді және бұрын белгісіз болған желінің орталық бөлігін Хуахай көшесінің астына орналастыруды ұсынды. Осылайша, алғашқы жер асты теміржолының бірінші кезеңі, кейіннен 1-ші желі, анықталды. 1-ші желінің құрылысын және Шанхай метрополитенінің ұзақ мерзімді жоспарын бекітуге ресми орталық үкімет деңгейіндегі келісім 1986 жылы берілді. Сол жылы Мемлекеттік кеңес Шанхай қаласының бас жоспарын (1983-2000) бекітті, Шанхай тарихында Мемлекеттік кеңес бекіткен алғашқы бас жоспар осы болды. Бұл бас жоспардың бір бөлігі 40 жылдық кезең-кезеңмен іске асырылатын бағдарламаны қамтиды, ол 2025 жылға дейін 325 км-ден астамды қамтитын 11 метро желісінің салынуын көздеді. 1986 жылдың 14 тамызында Мемлекеттік кеңес «Синьлунхуа стансасынан Шанхай теміржол стансасына дейінгі Шанхай қалалық метро желісінің құрылысы туралы ұсынысты» мақұлдады, бұл 1-ші желінің құрылысын бастауға мүмкіндік берді.

1993-2002: ашылу және алғашқы кеңейту

1-жолдың оңтүстік бөлігі (төрт станса) 1993 жылғы 28 мамырда ашылды. Толық желі (оның ішінде орталық және солтүстік бөлімдері) 1995 жылғы 10 сәуірде ашылды, ал алғашқы жылы күніне орташа есеппен 600 000 жолаушы тасымалдады. 2-жолдың бірінші кезеңі 2000 жылғы маусымда пайдалануға берілді, ол 2010 жылы Хунцзяо халықаралық әуежайын (SHA) және Пудун халықаралық әуежайын (PVG) байланыстырды. 25 шақырымдық «Жемшік» желісі (3-жол) 2001 жылы жолаушылар тасымалына ашылды. 5-жол 2003 жылы ашылды. 4-жол 2006 жылғы қаңтарда желіге қосылды және 2007 жылы айналма жолға айналды. 1999–2020 жылдарға арналған Шанхай метрополитенінің бас жоспары Қытай Мемлекеттік кеңесінің 2001 жылғы 11 мамырдағы қаулысымен бекітілді. Жоспарда барлығы 17 жол көзделген, оның ішінде қала ішіндегі экспресс-желілердің төрт бағыты, қалалық метро желілерінің сегіз бағыты және қалалық жеңіл теміржол желілерінің бес бағыты бар, олардың жалпы ұзындығы шамамен 780 шақырымды құрайды. Орталық қаладағы жоспарланған МТР желісінің жалпы ұзындығы 488 шақырымға жетеді. Бұдан өзге, Шанхай қала маңындағы теміржол көлігі желісін дамытуды күшейтеді, осылайша ол мемлекеттік теміржол желілерімен, метро желілерімен және жеңіл теміржол желілерімен байланысып, үйлесімді жұмыс істей алады. Әрбір жаңа қала мен орталық қала арасында бір немесе екі теміржол желісі салу жоспарлануда.

2003-2010: ЭКСПО-2010 көрмесі қарқынды кеңейтілді

2003 жылы метроның ұзындығы 3 желіге 65 шақырымды құрағанда (ал тағы 5 желі құрылыс кезінде болды), Шанхай қаласы 2010 жылғы Әлемдік көрмені қабылдаушы қала деп жарияланды. Көрме ашылған 2010 жылға қарай метроның ұзындығын 400 шақырымға дейін жеткізу жоспары жасалды. Осылайша, бастапқы 40 жылдық жоспар 15 жылға ертерек орындалды. Экспо-2010 кезінде метро жүйесі 11 желі, 407 шақырым және 277 станциядан тұрды.

2011-2021: Бас жоспарды аяқтау

2009 жылы Шанхай 2020 жылға қарай 21 желінің жұмыс істейтінін, ал желілердің қала маңындағы аудандарға дейін кеңейетінін хабарлады. 2021 жылдың соңында (күтілуде) жоспарланған желілердің көпшілігі ашылды (20-шы желі, Цзямин желісі және Чонгмин желісінен басқа), нәтижесінде 19 желі (1-18 желілер және Пуцзян желісі), 802 км және 516 станция пайда болды. 2013 жылдың 16 қазанында 11-ші желінің Цзянсу провинциясының Куншань қаласына (шамамен 6,5 км) ұзартылуымен Шанхай метрополитені Қытайдағы провинциялар арасында қызмет көрсететін алғашқы жылдам транзиттік жүйе және Гуанфо метрополитенінен кейінгі екінші қалааралық метрополитен атанды.

2021 жылдан бастап: ІІІ кезең құрылысы

Ұлттық даму және реформалар комиссиясы қаланың метро желісінің 2018-2023 жылдарға арналған құрылыс жоспарын бекітті. Бес жаңа метро желісін (және екі қала маңы темір жолын) салу, сондай-ақ ашылған желілердің екі бағытын кеңейту бес-алты жылға созылып, 2023 жылға дейін басталуы жоспарлануда. Құрылысы аяқталғаннан кейін 1,154 шақырымды қамтитын 27 метро және қала маңы темір жолы желісі пайда болады. 2017-2035 жылдарға арналған Шанхайдың бас жоспары басқа да рельстік көлік түрлеріне көбірек назар аударды. Жоспарда көп түрлі рельстік көлік жүйесінен тұратын кешенді көлік жүйесі көзделген. Оған қалааралық желілер (қалааралық темір жол, муниципалитет темір жолы және жылдам темір жол), қалалық желілер (метро және жеңіл темір жол) және жергілікті желілер (заманауи трамвай, дөңгелекті көлік жүйесі) кіреді, олардың әрқайсысының ұзындығы 1,000 шақырымнан аспайды. 2035 жылға қарай қоғамдық көлік құралдарының үлесі барлық көлік құралдарының 50%-дан асып, негізгі қаланың орталық аудандарындағы рельстік көлік станцияларының 60%-ы 600 метрлік аумақты қамтиды. Ұлттық даму және реформалар комиссиясы мәліметінше, Шанхай метро желісі (қала маңы темір жолымен қоса) 2030 жылға қарай барлығы 1,642 шақырымды, ал 2035 жылға қарай 2,000 шақырымнан астамды қамтиды.

Жүргізуші

1993 жылдан бері жаңа желілер немесе бөлімдер пайдалануға берілген сайын, бүкіл желі бойынша жолаушылар саны артып келеді. 1995 жылы, операцияның бірінші жылы, 1-ші желі 62 миллион жолаушы тасымалдады (күнделікті орташа жолаушылар ағыны 223 000). 2011 және 2016 жылдар аралығында жолаушылар саны жылына 10% артты, ал 2017 және 2019 жылдар аралығында 5% артты. 2020 жылы жолаушылар санының төмендеуі COVID-19 салдарынан болды. 2021 жылы жолаушылар саны пандемияға дейінгі деңгейге жақын қалпына келді, 31 желтоқсанда 13,014 миллион жолаушы тіркелді.

+ 25 қыркүйек 2015 жыл 31 желтоқсан 2015 жыл 1 сәуір 2016 жыл 3 наурыз 2017 жыл 17 наурыз 2017 жыл 28 сәуір 2017 жыл 9 наурыз 2018 жыл 14 наурыз 2018 жыл 8 наурыз 2019 жыл 8 наурыз 2024 жыл

Жалпы жолаушылар саны 10,343 10,830 11,299 11,559 11,792 11,867 12,231 12,306 13,294 13,397
Көшірулер 4,340 4,435 4,886 4.977 5,240 5,240 5,931
1-ші желі 1,370 1,410 1,420 1,370 1,410 1,430 1,410 1,410 1,507* 1,280
2-ші желі 1,770 1,750 1,770 1,770 1,830 1,850 1,820 1,860 1,903 1,458
3-ші желі 610 600 640 610 630 640 610 610 621 469
4-ші желі 940 890 950 940 950 950 950 960 976* 763
5-ші желі 160 170 180 170 170 170 160 160 221* 208
6-шы желі 440 450* 470 490 500* 490 480 480 520* 472
7-ші желі 850 800 890 920* 920 900 950 960* 958 782
8-ші желі 1,080 1,080 1,080 1,110 1,120* 1,120 1,160* 1,150 1,221* 1,100
9-шы желі 940 970* 970 1,010* 1,020* 1,020 1,150* 1,150* 1,228* 1,243
10-шы желі 860 860 880 910 940 960 990* 1,000* 1,067* 1,007
11-ші желі 740 800* 860 920* 940* 960 960 950 1,012* 1,056*
12-ші желі 220 540* 620 700 710 710 740 740 826* 844*
13-ші желі 200 340 370 450* 450* 430 490* 500* 710* 712
14-ші желі 505*
15-ші желі 418*
16-шы желі 160 180 190 210 220 230 230 230 254 252
17-ші желі 120 120 175* 234
18-ші желі 555*
19-шы желі 36* 38

Болашақтағы кеңейту

Шанхай метро жүйесі әлемдегі ең жылдам дамып келе жатқан метро жүйелерінің бірі болып табылады. Амбициялы кеңейту жоспарлары 2025 жылға дейін 25 желіні, жалпы ұзындығымен салуды көздейді. Сол кезде Шанхайдың орталық аймағындағы әрбір нүкте метро стансасынан жақын болады. Шанхай метросы Сучжоу теміржол транзиті метро жүйесімен байланысты; Сучжоу теміржол транзитінің 11-желісі Шанхай метросының 11-желісін Сучжоу теміржол транзитінің 3-желісімен қосып тұрады. Жоспарланған ашылу күні LineName Терминалдар Ұзындығы Станциялар StatusRef. Толықтыру станциясы 1 Күтілуде 6Батысқа қарай кеңейту салынып жатыр 5Шығысқа қарай кеңейту салынып жатыр 2І кезең 6І кезең 32Жоспарлау жұмыстары жүргізілуде І кезең Батыс бөлімі 7І кезеңнің қалған бөлігі салынып жатыр I кезең Шанхай цирк әлемі 16І кезең 18І кезең Салынып жатыр Оңтүстікке қарай кеңейту 1 Бекітілді Оңтүстікке қарай кеңейтуді резервтеу 1 ІІ кезең батысқа қарай кеңейту 1 І кезең шығысқа қарай кеңейту 4 І кезең шығысқа қарай кеңейту 4 ІІ кезең 3

Платформалық экран есіктері

Дерлік барлық станцияларда платформа шетінде жылжитын акрил шынысы бар (толық биіктіктегі) платформа экраны есіктері орнатылған. Автоматты платформа қақпалары деп аталатын жарты биіктіктегі есіктер көтерілген участақтардың көп бөлігіне және 2-ші желінің Songhong жолынан Longyang жолына дейінгі бөлігіне орналастырылған. Пойыз платформа шетіндегі жылжитын есіктермен қатар тұрып тоқтайды, пойыз есіктері ашылғанда олар да ашылады және қалған уақытта жабылады. Алғашқы желілер салынып жатқанда платформа экраны есіктерін орнатуға жағдай жасалған, бірақ шығынға байланысты орнатылмады, сондай-ақ оларды отандық компаниялар өндірмеді. 2000-жылдардың басында, экранды есіктер орнатылмас бұрын, Шанхай метросындағы жылына өзін-өзі өлтіру көрсеткіші шамамен сегізге жететін. 2003 жылы Шанхай метро операциялық технологияны дамыту компаниясы импортталған платформа экраны есіктерінен 40% ғана төмен құнмен отандық платформа экраны есіктерін жасады (олардың әрқайсысын орнатуға 6 миллион юаньнан астам қаражат жұмсалды). 2004 жылдың 28 желтоқсанында ашылған станция платформа экраны есіктері орнатылған алғашқы станция болды. Жолаушылар ағынын жеңілдету үшін 4-ші желіден бастап платформа қауіпсіздік есіктері салынды және ескі желілерді қайта жабдықтау бағдарламасы іске қосылды. Қолданыстағы желілерді жаңарту 2005 жылдың қараша айында 1-ші желіде басталды (бірінші станциясы – ) және 2006 жылдың соңына дейін негізгі станциялары есіктермен жабдықталды. Алғашқыда платформа экраны есіктері адам өмірін сақтау үшін емес, станциядан салқын немесе ыстық ауаның шығуына жол бермей, электр энергиясын үнемдеу мақсатында қабылданды.

Жаңартылатын энергия

Шанхай метрополитені 2013 жылдан бері күн электр станцияларын салуды бастады, ал 2019 жылдан бастап бұл процесс қарқындады. 2021 мен 2025 жылдар аралығында жалпы қуаты 30-50 мегаватт болатын шатырға орнатылатын күн электр станцияларын салу жоспарлануда. 2021 жылы, «Шанхай Метро Нью Энерджи Ко., Ltd.» еншілес компаниясы арқылы, метрополитен Чуаньянхе, Жибэй, Цзиньцяо, Лоньян Роуд, Санлин, Фуцзинь Роуд, Чжунчунь Роуд, Бейжай Роуд, Чентаи Роуд және Пуцзян қаласының деполары мен тұрақтарында орналасқан он шатырлық күн электр станциясына ие болды, олардың жылдық орташа электр энергиясын өндіруі шамамен 23 миллион кВт·сағатты құрайды. Шанхай метрополитенінің жылдық электр энергиясын тұтынуы 2,5 миллиард кВт·сағаттан аспайды.

Станциялар

Ұялы телефон желісі барлық желі бойынша қолжетімді. 2020 жылы барлық станциялар 5G желісімен қамтылған. Тегін Wi-Fi де ұсынылады. Шанхай метросының 90%-дан астам станцияларында жолаушыларға арналған дәретханалар бар. Жүйе 100% мүгедектерге қолжетімді, барлық станцияларда лифттер орнатылған.

Қауіпсіздік

Жолаушылар мен олардың заттары барлық станцияларда қауіпсіздік инспекторларымен металл іздегіштер және рентген аппараттары арқылы тексеріледі. Қоғамдық көлікте тасымалдауға тыйым салынған заттар, мысалы, "оқ атар қару, оқ-дәрі, пышақтар, жарылғыш заттар, жанғыш және радиоактивті материалдар, сондай-ақ улы химиялық заттар" тәркіленеді. Станциялар жабық телеарнамен жабдықталған. Полиция оны, мысалы, жабық телеарнаға түсірілген ұрыларды ұстау үшін пайдаланады. Метро ғимараттарында темекі шегуге қатаң тыйым салынған. Велосипедтер (қосымша бүгілетін велосипедтер) және үй жануарлары (мысықтар, иттер және т.б. сияқты) станцияларға кіргізілмейді. Скейтбордтар, роликтер және басқа да жабдықтарды станцияларда және вагондарда пайдалануға рұқсат жоқ. 2020 жылдың 1 сәуірінен бастап Қытай метрополитендерінде "Мәдениетсіз мінез-құлыққа" ұлттық тыйым салынды, ол орындықтарға аяқ қою, орындыққа немесе еденге жату, музыканы немесе бейнелерді қатты қосу сияқты жаман әдептілікке қарсы күреске бағытталған қағидаларды қамтиды. Сондай-ақ, бүкіл ел бойынша метро вагондарында тамақтандыру мен су ішуге тыйым салынды, бірақ нәрестелер мен белгілі бір медициналық жағдайлары бар адамдарға рұқсат етіледі. Алғашқы АЭД (автоматты сыртқы дефибрилляторлар) 2015 жылы метро станцияларында орнатылды, ал 2021 жылдың соңына қарай барлық метро станцияларында АЭД болды. 2022 жылдың 14 ақпанынан бастап Сучжоудағы COVID-19 жағдайларына байланысты Куншандағы 11-ші желінің жұмысы тоқтатылды.

Жолаушылар туралы ақпараттық жүйелер

Платформадағы плазмалық экрандар жолаушыларға келесі екі пойыздың қашан келетінін көрсетеді, сонымен қатар жарнамалар мен қоғамдық хабарламалар да көрсетіледі. Метро вагондарының ішінде жарнамалар мен кейбір бағыттарда келесі аялдаманы көрсететін LCD экрандар орнатылған, ал жер үсті пойыздарында келесі аялдаманы көрсететін LED экрандар бар. LED экрандары 1-бағытта және 7-ші және 9-шы бағыттарда, екі жер асты бағытында пайдалануға енгізілуде. Станция таңбалары қарапайым қытай және ағылшын тілдерінде жазылған. Келесі аялдама мандарин, ағылшын және (тек 16-шы және 17-ші бағыттарда) шанхай диалектісінде жарияланады, бірақ белгілі бір станция маңындағы көңіл көтеру орындары немесе дүкендер туралы хабарламалар (ақылы жарнаманың бір түрі) тек мандарин тілінде беріледі. Метро операторы компаниясы аялдамаларды хабарлау үшін шанхай диалектін қолдануды кеңейтуге қарсы, себебі көптеген бағыттарда жолаушылардың көпшілігі мандарин немесе ағылшын тілін түсіне алады. Метро басқармасы 10-шы бағыттағы станциялар үшін жаңа жүйелі нөмірлеу жүйесін сынақтан өткізді, бірақ оны басқа бағыттарға таратпады. 2009 жылдың 31 желтоқсанында Шанхайда жолаушылар ағыны туралы толыққанды ақпаратты нақты уақыт режимінде көрсететін веб-сайт іске қосылды. Әр станция мен бағыт жасыл (қалыпты жұмыс), сары (жолаушылар көп) және қызыл (тоқтатылған/жұмыс істемейді) түспен көрсетіледі.

Қысқа кезекпен қызмет көрсету үлгілері

16-шы желіден басқа барлық желілерде қысқа маршруттық схемалар бар. Бөлігі қызметтер толық физикалық желінің тек бір (әдетте көбірек жолаушысы бар) бөлігіне ғана қызмет көрсетеді.

Жұмыс істеу уақыты мен пойыз аралығы

Шанхай метро станцияларының көпшілігі таңғы сағат 5:00-ден 6:00-ға дейін жұмыс істейді және 22:30-дан 23:00 аралығында аяқталады. Қазіргі уақыттағы кесте Шанхай метросының веб-сайтында қолжетімді. Топтық уақытта пойыздардың аралығы 9-жолда 1 минут 50 секундтан, ал 18-жолда 6 минутқа дейін өзгереді. Ішкі учаскелердегі желілерде таңертеңгі ең көп жүру уақытында пойыз аралығы үш минуттан аз, ал кешкі ең көп жүру уақытында 3 минут 45 секундтан аз болады. Сыртқы, қаладан алыс учаскелерде ең көп жүру уақытынан тыс пойыз аралығы ұзақ болады.

+ Желі бойынша интервалдар

Желі Таңертеңгі ең көп жүру уақыты Күндізгі уақыт Кешкі ең көп жүру уақыты Демалыс күндері Басқа уақыттар
1 2'30 4'00 3'00 4'00 4'00
2 2'30 4'00 3'00 3'40 5'00
3 5'00 7'00 5'00 4'00 6'30
4 3'10 8'00 5'00 6'30 5'00
5 2'30 4'30 3'00 4'00 7'30
6 2'00 4'30 2'30 3'20 5'00
7 1'55 5'30 2'44 5'00 5'00
8 2'00 4'20 2'45 3'40 5'00
9 1'50 5'30 2'30 5'00 6'00
10 2'30 4'00 3'00 3'45 5'00
11 2'00 6'00 3'00 6'00 6'00
12 2'30 6'00 3'45 5'00 6'00
13 2'30 6'00 3'00 5'00 5'00
14 3'20 6'00 4'00 6'00 5'00
15 3'40 8'00 4'30 6'00 5'00
16 3'30 7'00 4'00 5'00 8'00
17 3'30 10'00 7'00 7'00 6'30
18 3'00 7'00 3'30 4'00 12'00

Ескертулер:
Соңғы жаңарту: 2023 жылдың шілдесі.

Таңертеңгі ең көп жүру уақыты 2'30 4'00 10'00 7'30 4'00 4'00 3'30 5'30 9'00 10'00 5'00 5'00 6'40 7'20 7'00 6'00 3'20
Күндізгі уақыт 6'00 8'00 14'00 9'00 9'00 11'00 8'00 5'30 12'00 12'00 6'00 6'00 12'00 12'00 10'00 7'00 6'30
Кешкі ең көп жүру уақыты 3'00 6'00 10'00 9'00 3'45 6'55 5'30 5'00 9'00 7'00 7'30 5'00 8'00 9'00 8'00 7'00 3'50
Демалыс күндері 4'00 7'20 13'00 8'00 10'00 10'00 7'20 5'00 10'00 10'00 6'00 5'00 10'00 12'00 7'00 6'30 6'00
Басқа уақыттар 4'00 5'00 13'00 7'30 10'00 10'00 10'00 6'00 6'00 11'00 6'00 6'00 5'00 5'00 8'00 6'30 9'00 12'00 11'00 17'00 10'00 12'00 11'00 12'00 10'00 14'00 18'00 10'00 10'00 12'00 13'00 10'00 12'00

Жұма және сенбі күндері жұмыс уақыты ұзартылады

Қала орталығындағы бағыттарда жұма және сенбі күндері жұмыс уақыты қосымша бір сағатқа ұзартылады. 2017 жылдың 1 сәуірінен бастап 1, 2, 7 және 10 бағыттарының жұмыс уақыты әр жұма, сенбі және Қытайдың мемлекеттік мерекелеріне дейінгі соңғы жұмыс күндері әдеттегі соңғы пойыз кеткеннен кейін бір сағатқа ұзартылды. 2017 жылдың 1 шілдесінен бастап бұл шара 1, 4 және 5, 13 бағыттарына да қолданыла бастады. 2018 жылдың соңына қарай қала орталығындағы барлық станциялардың жұмыс уақыты жұма және сенбі күндері түнгі жартыдан кейін ұзартылды. 2020 жылдың 30 қыркүйегінен бастап 1, 2, 9 және 10 бағыттарында ұзартылған жұмыс қайта басталды. 2021 жылдың 30 сәуірінен бастап 7 және 13 бағыттарының демалыс күндеріндегі ұзартылған жұмысы да қайта басталды.

Хонгкиао темір жол стансасынан қосымша пойыздар

Жексенбіден бейсенбіге дейін 2 және 10-шы жолдардағы екі пойыз Хуньчьяо теміржол вокзалынан және әуежайдан жұмыс уақыты аяқталған соң жолаушыларды тасымалдайды және тек қана белгілі бір станцияларда тоқтайды.

Тарифтер мен билет жүйесі

Әлемдегі көптеген метро жүйелері сияқты, Шанхай метрополитені де қашықтыққа негіделген тарифтік жүйені қолданады. Жүйе "бір билет желісін" пайдаланады, яғни барлық алмасу станцияларында ауысу мүмкін. Шанхай метрополитенінің ішінде ауысу кезінде қосымша билет сатып алудың қажеті жоқ, бірақ кейбір станцияларда басқа желіге ауысу үшін тарифтік аймақтан шығып, содан соң басқа желіге кіру үшін бір жолғы билет алу қажет (Шанхай қоғамдық көлік карталары мұндай жағдайда қолданылмайды, себебі олар шығу кезінде ақшадан кемітілмейді). Шанхай қоғамдық көлік картасы – бұл бір карта арқылы Шанхай қаласының көптеген қоғамдық көлік түрлеріне қол жеткізуге мүмкіндік беретін төлемнің тағы бір түрі. Барлық станцияларда Шанхай қоғамдық көлік картасын өздігінен зарядтау автоматтары орнатылған, олардың кейбіреулері карта сату және қайтару операцияларын қолдайды. Жолаушылар қоғамдық көлік карталарын сатып алып саяхаттауға да болады. 2005 жылдан бастап Шанхай метро станцияларында банкноттарды қабылдайтын автоматты билет сату автоматтары пайда болды. Автоматты билет сату автоматтары "тек монеталарға арналған" және "монеталар мен банкноттарды қабылдайтын" болып бөлінеді. "Тек монеталарға арналған" автоматтары 1 және 0,5 юаньдық монеталарды қабылдаса, "монеталар мен банкноттарды қабылдайтын" автоматтары 5, 10, 20 және 50 юаньдық банкноттар мен 1 және 0,5 юаньдық монеталарды қабылдайды. Аталған автоматтары қолма-қол ақшаны қайтарып береді.

1,3 метрге дейінгі балалар

Бір немесе екі бала, бойы 1,3 метрден аспаса (оның ішінде), басқа жолаушымен бірге келе жатқанда жол төлемінен босатылады. Егер екі баладан көп болса, жолаушы билет алуы тиіс. Ересек адамның қадағалауынсыз мектепке дейінгі баланың жалғыз пойызға отыруына рұқсат етілмейді.

Кезекті рұқсат қағазы

Метро жүйесінде 24 немесе 72 сағатқа дейін шексіз саяхаттауға мүмкіндік беретін билет ұсынылады. Бұл билет автоматтар арқылы сатылмайды, оны метро станцияларындағы қызмет көрсету орталықтарынан сатып алу қажет. Бір күндік билеттің бағасы 18 юань. Бұл билет 2010 жылғы 24 сәуірде Шанхайда өткен ЭКСПО-2010 көрмесіне арналған ретінде енгізілді. Үш күндік билеттің бағасы 45 юань. Бұл билет 2012 жылғы 8 наурыздан бастап қолжетімді болды. Маглевтің бір бағытты билеті және метро билетінің бағасы 55 юань. Бұл билет Шанхай Маглев пойызында бір рет саяхаттауға және метро жүйесінде 24 сағат бойы шексіз саяхаттауға мүмкіндік береді. Маглевтің барып-қайту билетінің бағасы 85 юань.

Қашықтыққа негізделген жол ақысы

Базалық жол ақысы 6 км-ден төмен саяхат үшін 3 юань (RMB), ал одан кейін әрбір қосымша 10 км үшін 1 юань. 2017 жылдың желтоқсанына дейін ең жоғары жол ақысы 15 юаньды құрады (Шығыс жері мен Дишуй көлі арасындағы саяхат, қазіргі уақыттағы ең ұзақ қашықтық). Бұл тариф схемасы 2005 жылғы 15 қыркүйектен бері өзгерген жоқ. Ең қысқа маршрут кез келген кіру-шығу станциялары арасындағы бірнеше маршрут ретінде есептеледі. Саяхат уақыты лимиті 4 сағат. Егер уақыт лимиті сақталмаса, қосымша ең төменгі бір жол ақысы (3 юань) талап етіледі. Тек Синьцзюан станциясынан Халық алаңы станциясына дейінгі саяхат үшін жол ақысы 4 юань, бірақ Халық алаңы станциясы мен Синьцзюан станциясы арасындағы қашықтық шамамен... Станцияда сол күні қолданылмаған билеттері бар жолаушылар ғана билеттерді қызмет көрсету орталығында қайтара алады. Пойыз 15 минуттан астам кешіккен жағдайда ақшаны қайтаруға болады, ал кешірім хаттарын ресми веб-сайттан, WeChat жеке аккаунтынан және Metropolis қосымшасынан жүктеуге болады.

Бір жолға арналған билет

Бір жолға арналған билеттерді билет сату автоматтарынан, ал кейбір станцияларда билет кассасынан сатып алуға болады. Бір реттік сапарға арналған билеттерге контактісіз RFID чипі орнатылған. Жүйеге кіргенде жолаушылар билетті турникеттің үстіндегі сканерге тигізеді, ал шығарда билетті сақтап, қайта пайдалануға жіберілген орынға салады. Бұл билет виртуалды айырма станциясында көшуге мүмкіндік бермейді. Жолаушылар қайтадан ақы төлейтін қақпадан кіргенде жаңа билет алуға тиіс.

C класындағы автомобильдер

1999 жылы «Шанхай Электрик» және «Alstom Metropolis» компаниялары «Шанхай Alstom Transportation Equipment Co., Ltd.» құруға 28 миллион АҚШ долларын инвестициялау туралы келісімге келді және Минханг қаласында рельстік көліктің пойыз өндіріс желісін құрды, ол жылына 300 пойыз жинауға қабілетті болды. «Шанхай Alstom» компаниясы құрылғаннан бастап тек C класты вагондарды өндіруге ғана лицензия алды, ал A класты вагондарды өндіруге лицензиясы болған жоқ. Сол кезде қалалық әкімдік «Шанхай» болашақ рельстік көліктің 5, 6 және 8-ші желілерінде жаңа компания өндірген 300 C вагонын сатып алатынын белгіледі. Екі тарап сол кезде 300 вагонды сатып алу туралы келісімге келді. Осы себепті Көлік зерттеу институты C класты вагондарға сәйкес келу үшін жолаушылар ағынын «төмендетуге» мәжбүр болды, бұл кішірек пойыздар үшін станция құрылысының аумағын қысқартуға мүмкіндік берді. 5, 6 және 8-ші желілерді салу кезінде вагондар тендер аяқталғаннан кейін емес, «Shentong Group» және «Shanghai Alstom» арасындағы «ішкі консультациялар мен келісімдер» нәтижесінде жасалған келісім бойынша жеткізілді, бұл Қытай Халық Республикасының тендерлер және конкурстар туралы заңының 3 және 4-баптарын бұзу болып табылды. 8-ші желідегі жолаушылар ағынын болжау жобасының жетекшісі 2005 жылға дейін жолаушылар ағынының болжамдық есебінің үздіксіз түзетулерден кейін ғана аяқталғанын растады. Дегенмен, 2003 жылы 8-ші желіге 168 C класты вагонды жеткізу туралы келісімге қол қойылды, яғни «Shentong Group» компаниясы «Shanghai Alstom» компаниясымен болжамдық есеп жарияланғаннан екі жыл бұрын келісімге келді және C класты вагонды пайдалану туралы шешім қабылдады. Ол кезде 2007-2010 жылдар аралығында 8-ші желінің күндізгі жолаушылар ағыны шамамен 500 000 жолаушыға жетеді деп болжаныпты. Оператор күніне тек 200 000 жолаушыны күткен. 8-ші желі ашылған кезде тығыздық өте жоғары болды, тіпті жолаушылар арасында дене жарақаттарына дейін соқты. 2010 жылы Шанхай метрополитені 8-ші желідегі пойыздарға жолаушыларды мінгізуге көмектесу үшін жолаушыларды итерушілерді жалдады, себебі тығыздық өте жоғары болды. Бүгінде 8-ші желі күніне 1 миллионнан астам жолаушыны тасымалдайды. 6-шы желідегі жолаушылар ағыны 105 000-нан асты. Алайда, ашылған күндері жолаушылар ағыны 150 000-ға жетті. Ашылу кезінде 13,5 минуттық интервалмен және тек төрт вагонмен, ең көп жүретін уақытта көлік күтуге 45 минутқа дейін соқты. Тиісті ведомстволар жолаушылар ағынын бағалау үшін жоспарланған желі маңындағы тұрғындарды жан-жақты зерттеу жүргізбеді, керісінше, көшіп-қонғандарды есепке алмаған үй шаруашылық тіркеу деректерін пайдаланды.

Басқа да даулар

2012 жылдың маусым айында Шанхай метросы Weibo әлеуметтік желісінде әйелдердің қоғамда көбірек киім киюін сұраған жазба жариялады. Жазбада, егер әйелдер ашық киім кисе, метрода қорлауға ұшырауының таңқаларлық жайт емес екені айтылды және әйелдер өздерін бағалауға шақырылды. Бұл жазба әйелдер құқығын қорғаушылар мен феминистердің қарсылығын тудырып, оны әйелдерге деген жеккөрушілік деп бағалады.

Пойыздардағы соққылар мен оқиғалар

2004 жылғы 24 наурыз: Тунхэ Синькун станциясының солтүстігіндегі айналыс жолында 1-ші желінің солтүстікке қарай созылуының сынақ жүргізілуі кезінде кешкі апат болды (бұл желі 2004 жылғы 28 желтоқсанда ашылды), 122-ші пойыз 102-ші пойызбен жанасып, 102-ші пойыздың жөндеуге келмейтіндей зақымдануына әкелді. 2007 жылы пойыздың зақымдалған бөлігі жаңа бөлікпен ауыстырылды. Апаттың толық мәліметтері әлі жарияланбады. 2009 жылғы 22 желтоқсанда сағат 5:58-де Оңтүстік Шанси жолы станциясы мен Халық алаңы станциясы арасындағы туннельдегі электрлік ақау бірнеше пойыздың тоқтауына себеп болды. Электрмен жабдықтау желісінің істен шығуына туннельдің жоғарғы бөлігінің құлауы және қысқа тұйықталу себеп болды. Белгілі бір учаске қызметтен тоқтатылды. Сағат 6:54-те, жол жөндеу жұмыстары жүргізіліп жатқанда, 1-ші желідегі екі пойыз арасында төмен жылдамдықты соқтығысу орын алды. 150-ші пойыз Шанхай теміржол вокзалының айналыс жолына бағытталғанда, сигнал беру жүйесі 20 км/сағ орнына 65 км/сағ жылдамдық кодын жіберді, нәтижесінде 150-ші және 117-ші пойыздар арасындағы қашықтық жеткіліксіз болды – сигнал жүйесі 0 км/сағ жылдамдық кодын жіберген кезде бұл қашықтық 118 метрді құрады. 150-ші пойыздың жылдамдығы 60,5 км/сағ-тан 62 км/сағ-қа дейін артқанда, пойыз машинисі шұғыл тоқтату жүргізіп, одан да ауыр соқтығысудың алдын алды. Пойыз сағатына 17 км жылдамдықпен 117-ші пойыздың артқы бөлігіне соқтығысты, ол төменгі платформадан кері бағытта айналыс жолына кірген еді. Ешкім зардап шекпеді, бірақ 150-ші пойыздың алдыңғы бөлігі және 117-ші пойыздың орта және артқы бөлігі қатты зақымдалды. 117-ші пойыздың ішінде жолаушылар болған жоқ. Қызмет сағат 11:48-де қайта жаңартылды. 150-ші пойыздың бірнеше жолаушылары сағат 11-ге дейін пойыздың ішінде күтіп отырды. Бұл апат миллиондаған таңғы жолаушыларға әсер етті және Дунчжи мерекесінде, яғни адамдар ата-бабаларының қабірлеріне барып құрмет көрсеткен кезде орын алды. Сағат 20:40-та тағы бір апат болды және учаске қайтадан жабылды. Сыртқы желінің қуат көтеріліміндегі ауытқулар салдарынан қосалқы станцияда трансформатордың істен шығуына байланысты өрт шықты. 2011 жылғы 27 шілдеде кешке 10-шы желінің пойзы станциядан жіберілгеннен кейін, оның филиалдық желіге баруы тиіс еді, бірақ қате жіберіліп, станцияға тоқтады, онда станцияға бара жатқан жолаушылар түсіп кетті. Шанхай метрополитені бұл оқиғаның себебі "сигналды тексерудің қателігі" болғанын мәлімдеді. 2011 жылғы 27 қыркүйекте сағат 14:51-де 10-шы желідегі екі пойыз Ююань бағы станциясы мен Лаоксимен станциясы арасында соқтығысып, 284-300 адам жарақат алды. Алғашқы тергеулер көрсеткендей, желіде қуат жоғалғаннан кейін сигнал жүйесі істен шыққандықтан, пойыз операторлары пойыздарды қолмен басқарғанда ережелерді бұзған. Өлім-жітім туралы хабарлама жоқ. 2013 жылғы 12 наурызда сағат 16:12-де 5-ші желінің екінші вагоны станцияның жанында рельстен шығып кетті. Зардап шеккендер болған жоқ. Бұл 5-ші желінің кестеден 48 минутқа қалып қоюына себеп болды. Кешігу кезінде желі қысқартылып, станцияға дейін Jiangchuan маршрутының 1-ші шаттл автобусы арқылы қызмет көрсетілді. Метро басшылығы апаттың себебі "сигнал жабдығының ақаулығы" болғанын мәлімдеді.

Платформадағы экран есіктерінің оқиғалары

2006 жылдың шілде айының соңында, сағат 19:50 шамасында 4-жолақтың Шанхай стадионы бекетінде орта жастағы әйел пойызға жолаушылар көптеп мінген кезде аяғы пойыз бен платформаның арасына ілігіп қалды. Ол аяғын шығарып алды, бірақ аяқ киімі платформаның астына түсіп, тері жарақаттарын алды. 2007 жылдың 24 шілдесі, сағат 14:41-де Сюдзяхуй станциясында бір жолаушы солтүстік бағытқа қарай келе жатқан 1-жолақтың пойызына дабыл естілгенде кірді. Оның ноутбугі пойыз есігі мен қақпа есіктің арасында қысылып, туннельдің қабырғасына соғылып, поезд қозғалғанда рельс жолына құлап түсті. Ноутбуктің құны 11 350 юань болды, ал Шанхай метрополитені тек 2 500 юань өтемақы төлеуге келісті. Жолаушы мәселені сотқа жүгінді, нәтижесінде екі тарап та кінәлі деп танылды. 2018 жылдың 6 маусымында, сағат 16:00 шамасында 8-жолақтың Халық алаңы станциясында әйел платформаның қақпа есіктерінің арасында қысылып, бас жарақатын алды. Кейіннен ол аурухана шығындарын өтеу үшін метро операторын сотқа берді және есік жабылар кезде дабыл естімегенін айтты. 2022 жылдың 22 қаңтарында, сағат 16:30-да 15-жолақтың "Циань" станциясындағы қарт әйел платформаның қақпа есігі мен пойыздың арасында қысылып жарақат алды және кейіннен көз жұмды.

Басқа

2021 жылғы 13 тамызда ашылған Сюдзяхуй станциясында 1990 жылы 1-ші желі құрылысында Шанхай метрополитенінің бас инженері Лю Цзяньханның ескерткіші орнатылған.

Желі картасы мен статистика

Келесі деректер Шанхай метросының ұзындығы мен станциялар санын көрсетеді.