Прага метрополитенінің жедел транзиттік желісі

Кіріспе

Чехиядағы жылдам транзиттік желі

Прага метрополитені – Чехияның Прага қаласындағы жылдам транзиттік желі. 1974 жылы құрылған бұл жүйе үш желіден (A, B және C) тұрады, 61 станцияға (көбінесе аралдық платформалары бар) қызмет көрсетеді. 2021 жылы жүйе 568 миллион жолаушыны тасымалдады (күн сайын шамамен 1,55 миллион адам). Метрополитенде екі түрлі пойыз паркі қолданылады: 81 71M (түпнұсқалық 81 717/714.1 толыққанды модернизацияланған нұсқасы) және Metro M1. Барлық желілер И. П. Павлова станциясының жанындағы орталық диспетчерлік пункттен автоматты түрде басқарылады. Метрополитенді Прага қалалық көлік компаниясы (Dopravní podnik hl. m. Prahy [cs], DPP) басқарады және Прага біріктірілген көлік жүйесіне (Pražská integrovaná doprava, PID) енгізілген.

Негізгі ақпарат

Прага метрополитенінде үш желі және құрылысы жүріп жатқан бір «D желісі» бар, олардың әрқайсысы карталар мен белгілерде өздерінің түсімен көрсетілген: А желісі (жасыл, 17 станса), B желісі (сары, 24 станса) және С желісі (қызыл, 20 станса). Барлығы 58 станса бар (оның ішінде 3 ауыстыру стансасы), олар 66 шақырымға жуық жер асты темір жолымен байланысқан. Қызмет таңғы 4–5-тен түнгі жарыққа дейін, жүктеме басым уақытта пойыздар арасында 2–3 минуттық интервалмен, ал қалған уақытта 4–10 минуттық интервалмен жүзеге асырылады. Жыл сайын Прага метросынан шамамен 600 миллион жолаушы пайдаланады (күнделікті 1,6 миллионға жуық). Жүйені Прага қалалық көлік компаниясы (Dopravní podnik hl. m. Prahy [cs], DPP) басқарады, ол сонымен қатар трамвайлар, автобустар, бес паром, Петршин төбесіне дейін жүретін фуникулер және Прага хайуанатбағындағы креслолы көлік сияқты қала ішіндегі қоғамдық көліктің басқа да түрлерін басқарады. 1993 жылдан бері жүйе қала маңындағы пойыздар мен автобустарға, сондай-ақ «тұрақтап жүру» тұрақтарына қосылған. Олар бірігіп, қаладан тысқары қарай жететін, Прага біріктірілген көлігі (Pražská integrovaná doprava, PID) деп аталатын кең ауқымды қоғамдық көлік желісін құрайды. Жүйе аумақтық принцип бойынша бағаланғанмен, метро толығымен орталық аймақта орналасқан. Көптеген стансалар өте үлкен, бірнеше кіреберістері салыстырмалы түрде алысқа орналасқан. Бұл жүйемен таныс емес адамдарды, әсіресе Můstek немесе Muzeum сияқты орталықтарда шатастыруға әкелуі мүмкін. Жалпы алғанда, стансалар тіл білмейтіндерге де түсінікті белгілермен жабдықталған. Прага метросы өте қауіпсіз.

Ұзартулар

1974 жылы Флоренц пен Качеров арасындағы C желісінің бірінші бөлігінде үздіксіз қызмет басталғаннан кейін, желіні кеңейту жұмыстары осыдан кейін жылдам қарқынмен жалғасты. 1978 жылы А желісі, ал 1985 жылы В желісі ашылды, осылайша үш қиылыс нүктесі бар үшбұрыш қалыптасты. Влтава өзенінің астына ерекше "қуып шығару туннельдері" технологиясы арқылы жаңа туннельдер салынды. Бірінші кезекте, өзен төсегінде ор қазылып, жағалаудағы құрғақ доктарда бетон туннельдер құрылыс жасалды. Содан кейін доктар суға толтырылып, су бетіндегі туннельдер бірнеше бөліктен тұратын жүйе ретінде соңғы орнына жеткізіліп, батырылып, бекітіліп, жабылды. А желісі 2006 жылдың 26 мамырында Depo Hostivař жаңа терминалы ашылғанда шығысқа қарай ұзартылды. Станция теміржол депосының ішінде салынды. 2015 жылдың сәуір айында А желісі Dejvická станциясынан Nemocnice Motol станциясына дейін батысқа қарай төрт жаңа станциямен – Bořislavka, Nádraží Veleslavín, Petřiny және Nemocnice Motol – ұзартылды. Nádraží Veleslavín станциясы Вацлав Гавел әуежайына қатынайтын 119 автобусының жаңа терминалы болып табылады. Әуежайға желіні ұзарту жоспарлары ұсынылған, бірақ олар әлі іске асырылмады. 2018 жылғы есептерге сәйкес, жобаның құны шамамен 26,8 миллиард кронаны құрайды және оны аяқтауға 11 жыл уақыт қажет.

Болашақ жоспарлары

А желісін ұзартудың тағы бір кезеңі Немоцница Мотолдан Вацлав Гавел әуежайына дейін жоспарланған еді, бірақ бұл ұзарту жүзеге аспайтын сияқты және әуежайға жаңа теміржол арқылы қызмет көрсетіледі.

D жолы

Қала орталығын қаланың оңтүстік аймақтарымен байланыстыратын жаңа D (көк) желісін салу жоспарлануда. Қазіргі жоспарлар бойынша, желінің ұзындығы 11 шақырымды құрайды және ол қала орталығынан басталып, Вршовице, Крч, Либуш және Писницеге дейін созылады.

E сызығы

Сондай-ақ, Е желісі жоспарлануда, ол, ықтимал, сақина тәрізді болады. Нақты маршруты әлі анықталған жоқ. XXI ғасырдың басында Прагада жазғы Олимпиада ойындарын өткізу жоспарларымен байланысты осы желі туралы пікірталас болды, алайда ол жоспарлар күшін жойды. «Прага sobě» тізімі 2022 жылғы Прага қалалық сайлауы алдында сақина тәрізді метро желісі идеясын қолдады.

Ерекшеліктері

Мостек станциясының атауы "кіші көпір" дегенді білдіреді және станция маңындағы аймаққа сілтеме жасайды. Аймақтың атының шығу тегі станция құрылысы кезінде ортағасырлық көпірдің қалдықтары табылғанға дейін белгісіз болды. Қалдықтар станцияға енгізілді және станцияның солтүстік-батыс жағындағы шығу орнынан көруге болады. Виноградыдағы Náměstí Míru (Бейбітшілік алаңы) станциясындағы эскалаторлар Еуропалық Одақтағы ең ұзын эскалаторлар болып табылады (ұзындығы 87 метр, тік биіктігі 43,5 метр, 533 саты, жоғары көтерілуге 2 минут 15 секунд уақыт кетеді). Náměstí Míru сондай-ақ Еуропалық Одақтағы ең терең станция, тереңдігі 53 метр. I. P. Pavlova және Vyšehrad станциялары арасында C желісі үлкен Нусле көпірінің қорап тәрізді құрылымының ішінде, тік жар арқылы өтеді. Depo Hostivař терминалды станциясы қолданыстағы теміржол депосының ғимаратында салынған. Бұл кеңейтім жүйедегі алғашқы бөлік, ол жер үстінде салынды, туннель арқылы емес. Терминалда разворот жолдары жоқ; пойыздар келген жолмен кетеді. Anděl станциясы 1990 жылға дейін Moskevská (Мәскеу станциясы) деп аталды. Ол 1985 жылы Мәскеу метросының Prazhskaya (Прага) станциясымен бір күні ашылды. Онда кеңестік Чехословакиялық достықты насихаттайтын бірнеше өнер туындылары бар. Андэль станциясы, Смихов теміржол станциясы сияқты, Прагада сақталған коммунистік дәуір өнерінің ең жақсы үлгілерін қамтиды. 2014-15 жылдары станцияны коляскамен жүретін адамдар үшін қолжетімді ету жұмыстары жүргізілді. Градчанская станциясының кіреберіс залында әлі де Чехословакия Социалистік Республикасының елтаңбасы және "Všechna moc v Československé socialistické republice patří pracujícímu lidu" ("Чехословакия Социалистік Республикасындағы барлық билік еңбек ететін халыққа тиесілі") деген ұран сақталған, бұл станцияның бастапқы социалистік реализм дизайнының бөлігі болды. Коммунистік кезеңде ядролық шабуыл болған жағдайда үкіметтің жоғары лауазымды шенеуніктері үшін үлкен "аман қалу паналары" салынып жатыр деген қауесет тарады. Коммунизм құлағаннан кейін мұндай аймақтардың бар екені расталды, бірақ олар күткендей үлкен емес және сәнді жабдықталмаған.

The name of the Můstek station means "little bridge" and refers to the area around the station. The origin of the area's name was not known until remains of a medieval bridge were discovered during construction of the station. The remains were incorporated into the station and can be seen near the northwestern exit of the station. The escalators at Náměstí Míru (Peace Square) station in Vinohrady are the longest escalators in the European Union (length 87 m, vertical span 43.5 m, 533 steps, taking 2 minutes and 15 seconds to ascend). Náměstí Míru is also the deepest station in the European Union, at 53 metres. Between I. P. Pavlova and Vyšehrad stations, Line C runs inside the box structure of the large Nusle Bridge over a steep valley. The terminal station Depo Hostivař was constructed within the buildings of an existing railway depot. The extension is the first segment of the system to be built above ground and not through a tunnel. There are no reversing tracks in the terminus; trains depart from the same track on which they arrive. Anděl station was known as Moskevská (Moscow station) until 1990. It opened on the same day in 1985 as the Prazhskaya (Prague) station on the Moscow Metro. It contains several pieces of art promoting Soviet Czechoslovak friendship. Anděl station, like the Smíchov train station, contains some of the best preserved examples of Communist era art remaining in Prague. Works were carried out from 2014 15 to make the station accessible for wheelchair users. The entrance hall of the Hradčanská station still features the coat of arms of the Czechoslovak Socialist Republic and the motto Všechna moc v Československé socialistické republice patří pracujícímu lidu ("All the power in the Czechoslovak Socialist Republic belongs to the working people"), which were parts of the station's original socialist realist design. During the communist period, rumours circulated that large "survival chambers" were being built for high officials of the government in case of a nuclear attack. After the fall of communism such areas were shown indeed to exist, but not on the scale envisioned nor fitted out in luxury.

Билеттер

Прага метрополитені, PID желісінің қалған бөлігі сияқты, төлемді растау жүйесі бойынша жұмыс істейді. Жолаушылар стансаның ақы төленетін аймағына кірмес бұрын билет сатып алып, оны тексеруден өткізуі керек. Ақы төленген аймақта жолаушылардың билеттерін кездейсоқ тексеру үшін бірыңғай және қарапайым киім киген билет инспекторлары жұмыс істейді. Бастапқы бір жолғы билеттер 90 минуттық саяхат үшін 40 CZK (2021 жылдың 1 тамызынан бастап) немесе 30 минуттық саяхат үшін 30 CZK тұрады. 2007 жылдың қараша айында негізгі бір жолғы билеттер мен күндізгі билеттерді SMS арқылы сатып алу мүмкіндігі енгізілді (тек чех ұялы телефондары арқылы қолжетімді). 24 сағаттық (120 CZK) және 3 күндік (330 CZK) мерзімге қысқа мерзімді туристік билеттер қолжетімді. 2019 жылдан бастап бір жолғы билеттер мен қысқа мерзімді билеттерді PID Lítačka смартфон қосымшасы арқылы онлайн сатып алуға болады. 2019 жылдың сәуір айынан бастап барлық трамвайлар мен метро станцияларында, байланыссыз төлемді, соның ішінде Google Pay немесе Apple Pay сияқты төлем қосымшаларын пайдалана отырып, бір және 24 сағаттық билеттерді сатып алуға болады. Мұндай билеттер сатып алынған сәттен бастап жарамды болып саналады. Ұзақ мерзімді маусымдық билеттер Lítačka картасы арқылы бір айлық (550 CZK), үш айлық (1480 CZK) немесе жылдық абонементті 3650 CZK (күніне 10 CZK) үшін сатып алуға болады. Чехияда оқуға рұқсаты бар студенттер, 18 жасқа дейінгі балалар және 60 жастан асқан зейнеткерлер маусымдық билеттерді жеңілдетілген бағамен сатып ала алады. Жеңілдетілген билет бағалары: 30 күнге 130 CZK, 90 күнге 360 CZK және бір жылға 1280 CZK. 65 жастан асқан зейнеткерлер мен 14 жасқа дейінгі балалар тегін жол тарта алады. Билеттер Прагадағы барлық көлік түрлеріне (метро, трамвай, автобус, фуникулер және паром) жарамды.

Хабарландырулар

Есіктер жабылып жатқан кезде, "Ukončete, prosím, výstup a nástup, dveře se zavírají" ("Өтінемін, түсіп, мінуді аяқтаңыз, есіктер жабылуда") деген хабарлама көптеген туристер үшін Праганың символына айналды, және көптеген саяхатшылар естіген алғашқы анық чех тіліндегі сөздердің бірі болуы мүмкін. 1974 жылы алғашқы желі ашылғаннан бері хабарламада көп өзгеріс болған жоқ; бастапқы нұсқада "өтінемін" деген сөз болмаған. А желісіндегі хабарламаларды Светлана Лавичкова [cs], B желісіндегі хабарламаларды Ева Юринова [cs], ал C желісіндегі хабарламаларды Томаш Черны (тележүргізуші) [cs] жасайды. Басқа хабарламалар: "Vystupujte vpravo ve směru jízdy" ("Жүрген бағытында оң жақтан түсіңіз"), "Konečná stanice, prosíme, vystupte" ("Соңғы станция, пойыздан түсіңіз"), және "Přestup na linky S a další vlakové spoje" ("S желілеріне және басқа теміржол қатынастарына ауысу").