Кіріспе

Американдық актер (1920–1997)

Денвер Делл Пайл (11 мамыр 1920 – 25 желтоқсан 1997) – американдық кино және теледидар актері және режиссері. Ол 1960-шы жылдардан 1980-шы жылдарға дейінгі көптеген теле рөлдерімен танымал болды, соның ішінде "Энди Гриффит Шоуының" бірнеше эпизодтарында Бриско Дарлинг рөлін, 1979 жылдан 1985 жылға дейін "Хезард герцогтарында" Джесси Дьюк рөлін, NBC телесериалы "Гризли Адамстың өмірі мен уақытында" Мад Джек рөлін, ал CBS-тің "Дорис Дей Шоуында" бас кейіпкердің әкесі Бак Уэбб рөлін сомдады. Көптеген рөлдерінде ол билік өкілдерін немесе қатал, талапкер әкелерді бейнеледі, көбінесе комедиялық эффект үшін. Оның ең есте қаларлық кино рөлі, болса, 1967 жылғы "Бони мен Клайд" фильміндегі Техас рейнджері Франк Хамер рөлі еді, онда ол заң өкілі ретінде осы жаман әйгілі екеулікті аяусыз қуып, соңында оларды тықсыру арқылы өлтірді.

Ерте өмір

Пайл 1920 жылғы 11 мамырда Колорадо штатының Бетуне қаласында фермер Бен Х. Пайл мен оның әйелі Модтың отбасында дүниеге келді. Оның ағасы Уиллис Уолт Дисней анимациялық студиясы және UPA компанияларымен жұмыс істегені үшін танымал аниматор болған. Жоғары мектепті бітірген соң Пайл Колорадо мемлекеттік университетінде қысқа ғана оқыды, бірақ 1940 жылы Лос-Анджелеске көшіп, шоу-бизнеске қадам басты. АҚШ Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысқанға дейін ол барабаншы және музыкалық топтың мүшесі болып жұмыс істеді. Оның әскери қызметі нақты белгісіз, ол АҚШ Әскери-теңіз күштеріне немесе сауда флотына, немесе екеуіне де қатысқан болуы мүмкін.

Мансап

Соғыстан кейін Пайл кино және теледидар мансабына қадам басты. 1950-ші және 60-шы жылдарға дейін бірнеше фильмде және теледидарда басты рөлдерде ойнағанға дейін, ол телесериалдар мен фильмдерде эпизодтық рөлдерді сомдады.

Шектелген рөлдер

Пайл 1951 және 1953 жылдар аралығында Джок Махони мен Дик Джонспен бірге "The Range Rider" синдикаттық телесериалда 14 рет қонақ ретінде ойнады. Ол 1951 жылы "The Lone Ranger" телесериалдың "Backtrail" атты эпизодында заңсыз, содан кейін "The Hooded Men" эпизодында орынбасар ретінде пайда болды және 71-ші "The Outcast", 166-шы "Woman in the White Mask" және 187-ші "Cross of Santo Domingo" эпизодтарында қайта оралды. Ол сондай-ақ "The Gene Autry Show" бағдарламасының 1951 жылғы "Frontier Range" эпизодында пайда болды. 1953 жылы Пайл "The Roy Rogers Show" (екінші маусым, "Loaded Guns") бағдарламасында қате айыпталған Том Ларраби рөлінде ойнады. Сондай-ақ 1953 жылы Пайл "The Adventures of Superman" сериясының 46-шы бөлімінде "Beware the Wrecker" деген Эмиль Хэтчтің рөлін ойнады. Ол 1955 жылы Ауди Мерфидің "To Hell and Back" фильмінде және NBC-дің 1955–1956 жылдардағы "Frontier" батыс антология сериясында ("Mother of the Brave" және "The Voyage of Captain Castle" эпизодтарында) екі рет пайда болды. Пайл екі рет Джордж Хансен рөлінде CBS-тің "The Public Defender" сериалына және үш рет ABC-дегі "Crossroads" діни антология сериясына түсті. Ол Реймонд Беррдің қатысуымен 1956 жылы түсірілген "Please Murder Me" фильмінде полиция детективінің рөлін ойнады. Пайл Картер рөлін 1955 жылы "Fury" бағдарламасының "Joey's Father" эпизодында ойнады. Үш жылдан кейін ол сол серияның "The Fire Watchers" эпизодында өрт сөндірушінің рөлін ойнады. 1956 жылы Пайл "The Lone Ranger" теле-вестерн сериясындағы "Quicksand" деп аталатын эпизодта Вэнс Кайли рөлінде пайда болды. Сол жылы ол "Gunsmoke" бағдарламасының 2-ші маусымында "Poor Pearl" эпизодында сүйіспеншілікке берілген, жақын арада кісі өлтіруші болатын Вилли Калхун рөлін ойнады. Ол 1959 жылы "Men into Space" сериясының "Moonquake" эпизодында профессор ретінде көрінді. "Ripcord" сериясында ол суицидке бейім парашютші рөлін ойнады. Сондай-ақ 1959 жылы ол "Gunsmoke" киносына оралып, "The Bear" эпизодындағы Майк Блокердің басты кейіпкерін ойнады. Пайл CBS-тің "My Friend Flicka" және NBC-дің "The Restless Gun" Джон Пейнмен бірге екі рет көрінді. Ол Грант Уизерспен 1959 жылы "Tumbleweed Ranger" эпизодында Трис Коффиннің "26 Men" батыс сериясының қонақ актері болды. Ол Ричард Бунның CBS-дің "Have Gun – Will Travel" сериалында жеті рет пайда болды; оның соңғы көрінісі 1960 жылы "The Puppeteer" сериалында Крофт кейіпкері ретінде болды. 1960 жылы ол бірнеше басқа да вестерн фильмдерінде, соның ішінде "Pony Express", "The Man from Blackhawk" және "Tombstone Territory" фильмдерінде қонақ болып ойнады. Ол 1959 жылы "Bourbon Street Beat" детективтік сериясының "Woman in the River" эпизодында Эндрю Дуган мен Ричард Лонгтің қатысуымен Үлкен Қызыл болып ойнады. Ол "The Andy Griffith Show" бағдарламасында Бриско Дарлинг рөлін бірнеше рет ойнады. Пайл Джон Фордтың бірнеше батыс фильмдеріне, соның ішінде Уильям Холденмен "The Horse Soldiers" және "The Man Who Shot Liberty Valance" фильмдеріне түсті. Ол Джон Уэйннің "The Alamo" (1960) фильмінде Теннесси солдатының (Тимблериг деп аталатын) рөлін ойнады. Ол CBS-тің "The Adventures of Jim Bowie" сериалдарының бірнеше эпизодында Сэм Хьюстонның рөлін сомдаған. Ол Джим Дэвистің басқа синдикатталған сериясы "Rescue 8" сериясында құқық қорғау қызметкері ретінде қонақ болып ойнады, сондай-ақ ABC сериалының бір эпизодында Уолтер Бреннанмен бірге "The Real McCoys" сериясында пайда болды. Пайл 1960 жылы ABC-дің "Stagecoach West" сериясының "Three Wise Men" эпизодында, егер ол Рождествоны отбасымен өткізе алса, өзін билікке беруге уәде берген заңсыз адам ретінде ойнады. Осы уақытқа таман Пайл Уильям Бендикстің 1960 жылы NBC-де шыққан "Overland Trail" сериясының "Lawyer in Petticoats" сегментінде Дуг МакКлюрмен бірге, ал одан кейін 1961 жылы "Two Faces West" синдикатталған Батыс сериясында "Hand of Vengeance" эпизодында пайда болды. Пайл 1961 жылы "National Velvet" NBC отбасылық драмалық сериясының "The Tramp" эпизодында Джед Корриган рөлін сомдады. Пайл қонақ ретінде екі рет CBS сериясында Мартин Милнер мен Джордж Махариспен бірге "Route 66" сериясында, алдымен 1961 жылы "The Newborn" эпизодында және 1962 жылы "A Long Piece of Mischief" эпизодында. Ол "The Twilight Zone" бағдарламасының "Black Leather Jackets" деген антиутопиялық эпизодында жойылған отбасының әкесі ретінде көрінді. 1963 жылы Пайл қонақ ретінде "The Dick Van Dyke Show" бағдарламасында Джордж ағаның "Uncle George" эпизодында ойнады. Ол екі рет "Cheyenne" бағдарламасында Клинт Уокердің рөлін ойнады. Ол Джеймс Арнес ABC сериалының "How the West Was Won" сериясының "The Enemy" эпизодында сержант Трипптің рөлін ойнады. Пайл сондай-ақ "The Rifleman" сериалында қонақ ретінде ойнады. Ол сондай-ақ 1966 жылы "The Case of the Final Fadeout" атты соңғы Perry Mason телеэпизодында күдікті мен кісі өлтіру құрбандығын бейнелеуімен танымал. Ол сериалда құрбан, айыпталушы және нағыз кісі өлтіруші рөлін сомдаған 11 актердің бірі болды (бұрынғы эпизодтарда), ол бұл рөлдерді бес рет сомдады. Оның басқа да рөлдерінің арасында 1958 жылы "The Case of the Deadly Double" эпизодында Роберт Крейн, 1960 жылы "The Case of the Ominous Outcast" эпизодында Том Куинси, "The Case of the Jealous Journalist" эпизодында Тилден Стюарт, 1961 жылы "The Case of the Renegade Refugee" эпизодында Эмери Филлмор және 1963 жылы "The Case of the Shifty Shoebox" эпизодында Фрэнк Хонер рөлі болды. Пайл 1965–1966 жылдар аралығында "Tammy" бағдарламасының барлық 26 эпизодында ата Таралетон рөлін сомдады. Пайл 1967 жылы "Bonnie and Clyde" фильмінде кекшіл Техас рейнджері Фрэнк Хамер рөлін сомдады. Ол сондай-ақ "The High Chaparral" бағдарламасының бір эпизодында ұлының өлімінен кейін қайтыс болған генерал рөлінде пайда болды. 1968 жылы ол "Gomer Pyle, U. S. M. C." ситкомының "The Price of Tomatoes" эпизодында отбасының басшысы Титус Пурселл рөлінде пайда болды. "The Andy Griffith Show" бағдарламасынан туындаған Гомер Пайл рөлін ойнаған Джим Наборспен жұмыс істеп, Бриско Дарлингке ұқсас экрандық бейнесін қолданды. 1968 жылы ол сондай-ақ "Death Valley Days" бағдарламасының "The Great Diamond Mines" эпизодын режиссерлік етті. Пайл 1973 жылы "The Streets of San Francisco" бағдарламасында қонақ ретінде ойнады. 1975 жылы Walt Disney Productions "Escape to Witch Mountain" романы негізінде фильм шығарды. Осы фильмде Тони мен Тия рөлін Ик Айзенманн мен Ким Ричардс, Лукас Дерениан рөлін Дональд Плеасенс, ал балалардың ағасы Бенэ рөлін Пайл ойнады. 1976 жылы ол "Barnaby Jones" бағдарламасында "Stalking Horse" деп аталатын эпизодта пайда болды. Ол "Kung Fu" бағдарламасының бірінші маусымындағы "Ancient Warrior" эпизодында Пургатория қаласында тұратын мэр рөлінде пайда болды. Ол сондай-ақ екінші маусымдағы "Crossties" эпизодында дәрігер рөлінде пайда болды. 1985 жылы (9-шы маусым, 8-ші эпизод) Пайл "The Love Boat" бағдарламасында қонақ ретінде пайда болды.

Бас рөл

Пайл 1976 жылғы "Жайлаудың күзетшісі" атты көркем фильмінде Гален Кларк рөлін ойнады. Бұл фильмде Абрахам Линкольнді Йосемити аймағын коммерциялық игеруден қорғауға көндірген саяхатшының нағыз оқиғасы баяндалады, ол американдық ұлттық саябақтар жүйесінің алғашқы үлгісі болды. Кларк шешімінен кейін Марипоса алқабындағы алып секвойяларды кесуден және айналасындағы жерді жоюдан сақтап қалу үшін бар күшін жұмсады. Пайл осы кинотеатрдағы фильмнің басты рөлін сомдады. Джон Дехнер аңызға айналған табиғат зерттеушісі Джон Мьюрді, ал Форд Рейни президент Линкольнді бейнеледі. Фильм "Тау адамы" деген басқа атаумен де белгілі.

Келесі рөлдер

Пайлдың ең сүйкімді рөлдерінің бірі – "Энди Гриффит шоуында" (1960–1966) Бриско Дарлинг кішінің рөлі болды. Пайл Дарлингтер отбасының әкесі, ұлдар тобының (барлығы The Dillards бейнелеген) және Мэги Петерсон сомдаған Шарлин қызы болды. Ол жеті эпизодта ойнады, ал олардың алтауын Джим Фрицселл мен Эверетт Гринбаум комедиялық жазу тобы жазды. Пайл NBC телеарнасының "Гризли Адамстың өмірі мен дәуірі" сериалының 36 эпизодында "Ақымақ Джек" рөлін ойнады (1977–1978). Ол CBS телеарнасының "Дорис Дей шоуының" (1968–1970) алғашқы екі маусымында Бак Уэббті (Дорис Дейдің телесериалдағы әкесі) сомдады. Шын мәнінде, Пайл Дейден екі жасқа ғана үлкен болды. Пайл 1968 жылы осы рөлдегі актерлік шеберлігін әкесінің мінезіне негіздегенін айтты. Пайлдың ең танымал және ең ұзақ сақталған телевизиялық рөлі – CBS телеарнасының "Дьюктердің шайқасы" (1979–1985) сериалындағы Джесси Дьюк (146 эпизод).

Кейінгі жылдар

Кейінгі өмірінде Пайл көбінесе эпизодтық телевизиялық рөлдерін ойнады және толық уақытты актерлік қызметтен қанағаттанды. Оның соңғы кино рөлі 1994 жылғы "Маверик" фильмінде болды. Оның соңғы белгілі актерлік жұмысы 1997 жылы CBS жасаған "Хэззард герцогтары: Қайта кездесу!" телефильміндегі Джесси Дьюк рөлі болды.

Қайырымдылық әрекеттері

Пайл Техас штатының Ламар округіндегі Джесси ағаның балық аулау турниріне демеушілік етті. 10 жыл бойы өткізілген турнир арқылы ондағы балалар бағдарламаларын қолдау үшін 160 000 доллардан астам қаражат жиналды. 1988 жылы құрылған турнир әлі де қарқынды жүріп келеді және 2017 жылы 30 жылдығын тойлады. Ол Ламар округінің балаларға арналған қайырымдылық қорындарын қолдауын жалғастыруда.

Тану

Пайл Голливудтағы Даңқ аллеясының «Motion Pictures» бөлімінде, 7083 Голливуд бульварында жұлдызымен танымал. Ол 1997 жылдың 12 желтоқсанында ашылды. 1991 жылы Техас штатының Сенаты Пайл мен оның әйелінің «Арнайы Олимпиада» және «Денвер Пайл балалар қайырымдылық қоры»мен атқарылған жұмыстары үшін құрмет көрсетіп, қаулы қабылдады.

Мұнай байлығы

"The Andy Griffith Show" телесериалындағы "The Darling Fortune" атты соңғы эпизодынан кейін бірнеше жыл өткен соң Пайл мұнайға инвестиция салуды бастады. Мұнай бағасы барреліне 2,15 доллар тұрған кезде, қызмет мерзімі аяқталуға жақын деп есептелген мұнай ұңғымаларын арзанға сатып алды. 1981 жылға қарай, жаңа технологиялар ұңғымалардан қалған мұнайды тиімдірек өндіруге мүмкіндік бергеннен кейін, ал 1973 жылғы мұнай дағдарысы бағаны барреліне 46 доллардан асырғаннан кейін, ол өте байыды. Ол 30 жылдан астам актерлік қызметтен тапқан табысынан мұнайдан әлдеқайда көп ақша тапқан еді. Актерлік жұмысын жалғастыруын былай түсіндірді: "Мен мұны былай қарастырамын, актерлік менің мұнай саудасы үшін қажетті қаржы ағынын қамтамасыз етеді, және одан бөлек, маған актерлік ұнайды. Бұл көңілді".

Жеке өмір

1955 жылы Пайл 20th Century Fox компаниясындағы өндіріс жәрдемшісі Марили Карпентерге үйленді. Олардың Дейвид пен Тони деген екі ұлы болды. Марили мен Денвер 1970 жылы ажырасты. 1983 жылдың 5 қарашасында Пайл Калифорния штатының Лос-Анджелес округінде Типпи Х. Джонстонға үйленді. Осы одақ оның өмірінің соңына дейін сақталды.

Өлім

Пайл 1997 жылы Рождество күні өкпе рагынан қайтыс болды. 1998 жылдың 6 қаңтарында Техас штатының Уахачи қаласындағы Бірінші баптист шіркеуінде қоштасу рәсімі өтті.