Кіріспе

Америка Құрама Штаттарындағы латын католик архиепископиясы

Чикаго архиепископиясы (Archidiœcesis Chicagiensis) – Латын шіркеуінің діни юрисдикциясы, АҚШ-тағы Иллинойс штатының солтүстік-шығысында орналасқан Католик шіркеуінің архиепископиясы. Ол 1843 жылы епархия ретінде құрылып, 1880 жылы архиепископтық дәрежесіне көтерілді. Ол Иллинойс штатының Кук және Лейк округтеріндегі 2 миллионнан астам католикке қызмет көрсетеді, бұл 3 654 шаршы километрді құрайды. Архиепископтық алты викариатқа және 31 деканатқа бөлінеді. Блас Жозеф Купич 2014 жылы Чикаго архиепискобы (және 2016 жылы кардинал) болып тағайындалды, оған алты епископтық викарий көмектеседі, олардың әрқайсысы викариат (аймақ) үшін жауапты. Архиепископтық кафедралық соборы – Қасиетті Есім соборы, ол Чикаго епархиясының қарауындағы Солтүстік жақта орналасқан. Чикаго архиепископиясы – Чикаго провинциясының метрополиялық епархиясы. Оның суфрагандық епархиялары – Иллинойстағы басқа Католик епархиялары: Беллвилл, Джолиет, Пеория, Рокфорд және Спрингфилд. Джозеф Кардинал Бернардин, 1982-1996 жылдар аралығында Чикаго архиепискобы, Ватикан II-ден кейінгі дәуірде АҚШ-тағы шіркеудің ең белгілі тұлғаларының бірі болды, ол өзінің "тігіссіз киім этикасымен" және экуменикалық бастамаларымен прогрессивтілерді біріктірді.

Миссионерлердің келуі

Француз иезуит миссионері Жак Маркетте қазіргі Чикаго аймағын 17 ғасырдың ортасында алғаш зерттеді. 1674 жылдың 4 желтоқсанында Маркетте Чикаго өзенінің сағасына жетіп, саяхатынан шаршаған соң қалпына келу үшін қабылдады. Оның қабылдасы қазір Чикаго деп аталатын аймақтағы еуропалықтардың алғашқы қонысы болды. Маркетте жаңа аймақтарды зерттеу нәтижелерін жариялады, осыдан кейін көп ұзамай тағы да француз миссионерлері мен қоныс аударушылар келді.

Бірінші діни қызметкер

1795 жылы Потаватоми тайпасы Гринвилл шартына қол қойды, осы арқылы Чикаго өзенінің сағасындағы жер АҚШ-қа берілді. 1804 жылы жаңадан келген католик пионерлерін қорғау мақсатында Дирборн бекінісі салынды. 1822 жылы Александр Бобиен Чикагода крещениеден өткен алғашқы адам болды. 1833 жылы иезуит миссионерлері Сент-Луис епискобы және Бардстаунның викарий генералы Джозеф Розатиге Чикагода тұратын жүзден астам католиктерге қызмет ету үшін тұрақты пастор тағайындауды сұрап хат жазды. Розати дін қызметкері Иоанн Мария Ириней Сент-Кирді тағайындады. Сент-Кир 1833 жылы Маркет көшесіне жақын Лейк-стриттегі Бобиен отбасының ағаш үйінде алғашқы миссасын өткізді.

Бірінші шіркеу

Төрт жүз доллар төлеп, Сент-Сир қазіргі Көл және Штат көшелерінің қиылысында жер учаскесін сатып алып, шіркеу ғимаратын салды. Ол 1833 жылдың қазан айында киеленді. Келесі жылы Винсенс епископы Симон Бруте Чикагоға сапар шегіп, 400-ден астам католик және оларға қызмет ететін бір ғана дін қызметкерін тапты. Епископ Розати епископынан Винсенстен Фишер, Шефер, Сент-Пала, Дюпонтавис және Жолиет дін қызметкерлерін Чикаго аймағының қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін жіберуге рұқсат сұрады. 1837 жылы Сент-Сир зейнетке шығуға рұқсат алды және оның орнына Чикагоның алғашқы ағылшын тілді дін қызметкері Джеймс Тимоти О'Мира келді. О'Мира Сент-Сир салған шіркеуді қазіргі Уабаш даңғылы мен Мэдисон көшесінің қиылысына көшірді. О'Мира Чикагодан кеткен соң, Сент-Пала шіркеуді бұзып, оның орнына жаңа кірпіштен тұрғызылған ғимарат салды.

Епархиялық мекеме

Балтимордағы Бірінші Пленарлық Кеңес Чикагодағы Рим католик халқының үлкен жылдамдықпен өсіп келе жатыр екенін және өз епископтық орынға зор қажеттілігі бар екенін анықтады. Папа Григорий XVI-ның келісімімен Чикаго епархиясы 1843 жылғы 28 қарашада ресми түрде құрылды. 1844 жылы Ирландиялық Уильям Квартер Чикагоның алғашқы епископы болып тағайындалды. Қызметке келген соң Квартер епархияны ұйымдастыру үшін Чикагодағы 32 дін қызметкерінен тұратын синодты шақырды. Бұл епископқа Чикагодағы Рим католиктерінің қажеттіктерін қанағаттандыру үшін жаңа шіркеулер, колледждер және университеттер салуға мүмкіндік берді. Чикаго епископы қызметінде төрт жыл өткен соң, епископ Квартер 1848 жылғы 10 сәуірде дүние салды.

1871 жылғы өрт

Чикагодағы 1871 жылғы өртте шіркеу шамамен бір миллион долларлық мүлікті жоғалтты, осының салдарынан ондаған жылдар бойы басқарудағы тұрақсыздыққа соқты.

Ғибадатханалардың жабылуы

1990 жылдардың басында Чикаго архиепископиясы 40-қа жуық католик шіркеулері мен мектептерін жапты. 2016 жылы өсіп келе жатқан шығындар, нашар қатысу және дін қызметкерлерінің жетіспеуі келесі 15 жылда Чикагодағы 100 католик шіркеуі мен мектебін жабуға немесе біріктіруге бағытталған жоспарларды күшейтті. 2024 жылға қарай Чикагода 37 католик шіркеуі және айналасындағы 20 шіркеу мұрағатталды. 2024 жылға қарай католик приходтарының жалпы саны 344-тен 216-ға дейін азайды.

Шіркеулер

1950 жылдары Чикаго аймағындағы католиктер қай шіркеуге барып қатысқанын айтатын және осы шіркеулер арқылы өзін-өзі танитын. Нотр-Дам университетінің профессоры Кэтлин Спроус Каммингс адамның қай шіркеуге барып қатысқанын білу демографиялық мәліметтерді көрсететінін және "бұл олар тұратын ауданнан да анығырақ белгі болатын" деді.

Архиепископтың резиденциясы

1555 Солтүстік штаттық парк-вейдегі архиепископтың резиденциясы Чикаго архиепискобының ресми үйі болып табылады және Ұлттық тарихи орындар тізіліміне енгізілген. 1885 жылы Чикагоның бірінші архиепискобы Патрик Фихан салған бұл үш қабатты, қызыл кірпіштен тұрғызылған ғимарат, Астор көшесі ауданындағы ең көне құрылыстардың бірі болып саналады, деп хабарлайды Ескерткіштерді сақтау кеңесі. 1979 жылы Чикагоға келген Рим папасы Иоанн Павел II резиденцияда тұратын алғашқы понтифик болды, алайда бұрынғы екі папа – кардинал дәрежесінде бұл жерде тұрған: болашақ Рим папасы Пий XII Евгений Пачелли және болашақ Рим папасы Павел VI Джованни Монтини. Архиепископ резиденциясы құрылмас бұрын Чикаго епископтары ЛаСалл көшесі мен Солтүстік даңғылындағы үйлерде тұрған. Чикаго архиепископтарының барлығы осы сарайда тұрды, тоғызыншы және қазіргі архиепископ Блез Купич тағайындалғанға дейін, ол Киелі Аты соборының пасторлық үйінде тұруды жөн көрді.

Католик мектептерінің кеңсесі

Католик мектептері кеңсесі епархиялық және католик бастауыш және орта мектептерін басқарады, ұйымдастырады және қолдайды. Чикаго аймағындағы католик білімі 1844 жылдың 3 маусымында ұлдар мектебінің ашылуымен басталды. Чикаго шіркеулік мектептері ирландтар, немістер, поляктар, чехтер мен богемиялықтар, француздар, словактар, литвалықтар, пуэрто-риколық американдықтар, африкалық американдықтар, итальяндықтар және мексикалықтар сияқты түрлі этникалық топтарға қызмет көрсетті. Көптеген жергілікті монахтар монастырьларда тұрып, католик мектептерін құрып, басқарды. Мектеп салу қарқыны сол кездегі архиепископ, кардинал Джон Коди Лейк округінде және Кук округінің қала маңындағы аудандарда католик мектептерін салуды шектеу туралы шешім қабылдағанда тоқталды. Демографиялық өзгерістерге байланысты 1966 жылдан 2005 жылға дейін архиепископ қалалық мектептерінің жартысынан астамын жапты. 1984 және 2004 жылдар аралығында Католик мектептері кеңсесі 148 мектеп пен 10 мектеп учаскесін жапты. 2015 жылдың 27 тамызында «Чикаго Трибьюн» газетінде жарияланған мақалада Чикаго архиепископтығының Католик мектептері кеңсесі АҚШ-тағы ең ірі жеке мектеп жүйесі деп аталады. 2020/21 оқу жылының басында архиепископтық 160 бастауыш мектеп пен үш орта мектепті басқарды. Чикаго архиепископтығында тағы сегіз католик бастауыш мектебі мен 28 католик орта мектебі орналасқан. 2018 жылдың қаңтар айында архиепископ өзінің бес мектебін жабу туралы хабарлады. 2020 жылдың қаңтар айында архиепископтық тағы бес мектебінің мәңгі жабылатынын жариялады. 2022 жылғы мәліметтер бойынша, Кук және Лейк округтерінде қазіргі уақытта 33 католик орта мектебі жұмыс істеп тұр, олардың ішінде жеті қыздарға арналған, жеті ұлдарға арналған және 19 аралас орта мектеп бар.

Өмірді құрметтейтін кеңсе

Кардинал Фрэнсис Джордж архиепископтық шеңберінде "Өмірді құрметтеу" кеңсесін құрды. "Ол адвокация және дұға арқылы өмірді қолдау ісін ілгерілетеді. Онда білім беру ресурстары, спикерлер бюросы бар, сондай-ақ ересектер мен жастарға арналған жыл сайынғы конференциялар, семинарлар мен митингтер ұйымдастырылады. Бұл кеңсе "Ракель" жобасын да қамтиды, ол аборт жасаған адамдарды қайта оңалтуға бағытталған бағдарлама; және Архиепископтықтың жастары мен жас ересектерге арналған, оларды адамдық сексуалдыққа қатысты позитивті шешімдер қабылдауға шабыстайтын "Тазалық туралы білім беру бастамасын" ұсынады. "Өмірді құрметтеу" кеңсесі Чикаго аймағында бірнеше абортқа қарсы іс-қимылды үйлестірді. Олардың ішінде жергілікті "40 күн өмір үшін" науқаны, колледж және орта мектеп студенттері үшін Чикаго мен Вашингтонға "Өмір үшін" науқанына жыл сайынғы сапар бар. 2022 жылдың 24 маусымында Roe v. Wade ісі күшін жойғаннан кейін, 26 маусымда Чикагодағы Олд Таун қаласында католиктік миссаны аборт құқықтарын қолдайтын наразылар тобы тоқтатты, бұл Архиепископтықтың Roe ісінің күшін жоюды қолдаған мәлімдемесіне жауап ретінде жасалды.