Кіріспе

Бадирагуато – Мексиканың Синалоа штатындағы Бадирагуато муниципалитетінің орталығы саналатын шағын қала. 2010 жылғы халық санауы бойынша қалада 3725 адам тұрады. Қаланың солтүстігіне қарай 110 шақырым қашықтықта орналасқан Ла-Туна ауылы, Хоакин "Эль Чапо" Гусманның туған жері – ол ұзақ жылдар бойы Мексиканың ең қуатты есірткі саудагерлерінің бірі болды. Бадирагуато Кулиакан муниципалитетіне жақын орналасқан. Батыс Сьерра-Мадре таулары Бадирагуатодан өтіп, муниципалитеттің бір бөлігінде қоңыржай ормандарды құрайды. Бадирагуатода климат әртүрлі: ыстық, құрғақтан бастап, жоғарырақ жерлерінде қарлы орманға дейін. Ең жоғары температура 44,5°C, ал ең төмен температура 9°C.

Этимология

Бадирагуато сөзінің шығу тегі Чахита және Тараскос тайпаларының терминдерінен құралған: ба, "дира"; хуато – біріктірілген сөз; оның түбірлері былай: Чахита тіліндегі ба сөзі "су", "ағын немесе өзен" мағынасын білдіреді; ал Тараскос тіліндегі дира түбірі "көп" дегенді көрсетеді, хуата немесе хуато – төбе; яғни, сөзбе-сөз "көптеген төбелердің ағысы" дегенді білдіреді, бұл "таулардың ағысы" деп түсіндіруге болады. Испаниялықтар келгенге дейінгі дәуірде бұл топоним ағынға қатысты қолданылған, себебі ол Бадирагуато ағынын (сондай-ақ Рио Чико деп те аталады) дәл көрсетеді. Бұл өзен Сьерра-де-Лос-Парра немесе Сурутатодан басталып, қалаға атын берген. Бадирагуато муниципалитеті 1915 жылғы 8 сәуірде штаттың ресми газетінде жарияланған жарлық бойынша құрылды.

Тарих

Он жетінші ғасырда иезуит миссионерлері Сан-Хуан-де-Бадирагуатоны құрды.

Соңғы оқиғалар

Президент Андрес Мануэль Лопес Обрадор (AMLO) Мексикадағы COVID-19 пандемиясы кезінде Бадирагуатода 92 жастағы Консуэла Лоэрамен, сотталған есірткі бароны Хоакин "Эль Чапо" Гусманның анасымен кездескені үшін көп сынға ұшырады. Лоэра AMLO-ға баласын Мексикаға қайтаруды сұрайтын хат тапсырды. Лопес Обрадор былай деді:

Ол 92 жастағы әйел, мен бұрын да айтқанмын, ең қауіпті жай – жемқорлық, оның ұлы кім болса да, менің құрметімді лайық емес егде жастағы адам емес. Мен осылай істей берер едім. Кейде мен қол алысуға тиіспін, өйткені менің жұмым – тіпті абыройын жоғалтпаған қылмыскерлермен де амалдасу. Олай болса, мен оны әйелге қалай бермеуім мүмкін?

Ерекше ескерткіш

Яһуда Таддейдің әлемдегі ең үлкен мүсіні Синалоа штатының Бадирагуато қаласында орналасқан. Ол 2023 жылдың 26 қыркүйегінде ашылды.