Уильям Браун Айд: Калифорния Республикасының алғашқы басшысы

Кіріспе

Америкалық пионер және саясаткер (1796–1852)

Уильям Браун Иде (28 наурыз, 1796 – 19 немесе 20 желтоқсан, 1852) – 1846 жылы қысқа ғана өмір сүрген Калифорния Республикасын басқарған американдық пионер.

Өмір

Уильям Иде Массачусетс штатының Рутленд қаласында, Вермонт штатының заң шығарушы жиналысының мүшесі Лемуэль Иде отбасында дүниеге келді. Оның алғашқы атасы Николас Иде 1636 жылы Англиядан Америкаға келген. Кәсібі бойынша ағаш шебер болған Иде 1820 жылы Сьюзан Гроут Хаскеллге (1799–1850) үйленді. Ол әйелі Сьюзанмен бірге алдымен Массачусетс штатында тұрды, бірақ көп ұзамай батысқа қарай – Кентуккиге, содан кейін Огайоға және, ақырында, Иллинойс штатына көшіп кетті. Олар Спрингфилдте ферма шаруасын жүргізді, ал Иде мектепте сабақ беріп, отбасының табысын арттырды. Кем дегенде 1886 жылдан бастап және 1993 жылға дейін кейбір тарихшылар Иде ешқашан Иса Мәсіхтің соңғы күнгі қасиетті шіркеуінің мүшесі болмағанын айтты. Алайда, бұл мәселе 2014 жылы Роджер Робин Экинс, Майкл Н. Лэндон және Ричард К. Беренс зерттеушілері, Дэвид Фриман мен Рональд Л. "Смоки" Басетттің жұмыстарын негізге алғанда, шіркеу архивіндегі авторсыз хатты Иде жазғанын анықтағанда шешілді. Экинс осы даудың екі жағындағы барлық аргументтерді келтіріп, Иде 1837 жылдың шілде айында мормон дініне шомылдырылғанын, 1844 жылдың шілде айында шіркеудің Спрингвилл филиалының президенті етіп тағайындалғанын және 1844 жылдың 6 сәуірінде Джозеф Смит АҚШ Президентігіне үміткерлігін қолдау үшін миссияға шақырылғанын нақтылады. Осыған сәйкес, Иде және оның отбасы Калифорнияға кірген алғашқы мормондар болды, ал Иде – қысқа ғұмырлы Калифорния Республикасының басшысы ретінде, мүмкін, алғашқы LDS мемлекет басшысы болды. 1845 жылы Иде өзінің фермасын сатып, Миссури штатының Индипенденс қаласынан Орегонға бет алған керуенге қосылды. Таушы Калеб Гринвудтың кеңесімен Иде және бір топ қоныс аударушылар бөлініп, сол кезде Мексиканың провинциясы болған Альта-Калифорнияға жол тартты. Олар 1845 жылдың 25 қазанында Саттер фортына жетті. Иде солтүстікке қарай сапар шегіп, Питер Лассеннің Ранчо Боскехосында жұмыс істеді. 1846 жылы Мексика үкіметі мексикалық азамат емес барлық қоныс аударушыларды елден шығарып тастау қаупі бар екенін хабарлады, сол кезде шамамен отыз қоныс аударушы "Аю туы көтерілісі" деп танылған көтеріліс жасады. 14 маусымда Иде және олар Сонома қаласын басып алып, Солтүстік Калифорнияның мексикалық басқарушысы Мариано Гуадалупе Вальехоны тұтқынға алды, ол, шындығында, Американың аннексиясын қолдады. 15 маусымда Иде түнінде жазған жарлығын жариялады. 17 маусымның ортасына қарай көтерілісшілер жаңа Калифорниялық Аю туын көтеріп, Мексика провинциясын Калифорния Республикасы деп жариялады. Иде командир болып сайланды.

William Ide was born in Rutland, Massachusetts to Lemuel Ide, a member of the Vermont State Legislature. His first ancestor Nicholas Ide arrived to the Americas from England in 1636. A carpenter by trade, Ide married Susan Grout Haskell (1799–1850) in 1820. He and his wife Susan lived at first in Massachusetts, but soon began moving westward—to Kentucky, then to Ohio and finally to Illinois. They farmed in Springfield, where Ide supplemented his income by teaching school. Since at least as early as 1886 and as late as 1993, some historians have argued that Ide was never a member of The Church of Jesus Christ of Latter day Saints. This argument was settled in 2014 in the affirmative, however, when researchers Roger Robin Ekins, Michael N. Landon and Richard K. Behrens—building on the work of David Freeman and Ronald L. "Smokey" Bassett—positively identified an unsigned letter in the archives of the LDS Church as being penned by Ide. Ekins has laid out all of the arguments on both sides of this controversy, positively concluding that Ide was baptized a Mormon in July 1837, was likely set apart as the President of the Springville Branch of the Church in July 1844 and was called on a mission to assist Joseph Smith's campaign for the Presidency of the United States on April 6, 1844. Accordingly, Ide and his family were the first known Mormons to enter California and Ide—as commander of the short lived California Republic—was, arguably, the first LDS head of state. In 1845, Ide sold his farm and joined a wagon train in Independence, Missouri headed for Oregon. On the advice of the mountain man Caleb Greenwood, Ide and a group of settlers split off and headed to Alta California, then a province of Mexico. They arrived at Sutter's Fort on October 25, 1845. Ide traveled north to work for Peter Lassen on Rancho Bosquejo. In 1846, on a report that the Mexican government was threatening to expel all settlers who were not Mexican citizens, about thirty settlers conducted what was to become known as the Bear Flag Revolt. On June 14, Ide and the others seized the pueblo of Sonoma and captured the Mexican Commandante of Northern California, Mariano Guadalupe Vallejo, who in fact supported American annexation. On June 15, Ide released the Proclamation he had written the night before. By noon of June 17, the rebels raised the new California Bear Flag, proclaiming the Mexican province to be the California Republic. Ide had been chosen to serve as commander.

Иде жариялауы

Уильям Б. Иде 1846 жылдың 14-15 маусым түнінде бүлік шығару себептерін жариялап, түсіндіретін жариялау жазды (төменде). Қосымша көшірмелер және кейбір умеренді нұсқалар (ағылшын және испан тілдерінде шығарылды) 18 маусымға дейін солтүстік Калифорнияда таратылды. Bear Flag Republic 1846 жылдың 9 шілдесіне дейін, Сономада АҚШ туы көтерілгенге дейін 25 күн ғана сақталды. Иде және басқа да "Айғыр флагшылар" Джон С. Фремонт пен АҚШ қарулы күштеріне қосылып, Калифорнияны Мексикадан басып алды. Мексика-Америка соғысынан кейін Иде Калифорниядағы Ред-Блаффқа жақын орналасқан үйіне оралды, онда ол Джозиа Белденмен серіктестігін Rancho Barranca Colorado-да жалғастырды. Ол 1849 жылы Белденді сатып алып, кен өндіруде табысқа жетті. Иде Колуси округінде (қазіргі Колуса, Гленн және Техама округтерінің бір бөлігін құрайтын) мемлекеттік қызметкер ретінде көрнекті мансапқа ие болды. Ол Probate және округтік судья, Сессиялар сотының төрағасы, округтік тіркеуші, округтік аудитор, округтік хатшы, округтік қазынашы, округтік геодезисттің орынбасары және округтік шерифтің орынбасары қызметтерін атқарды. Иде 1852 жылдың желтоқсанында, шамамен 19-20 түнде, 56 жасында шешек ауруынан қайтыс болды. Ол 45-ші тас жолдың шығыс жағындағы шағын зиратта, Гамильтон қаласынан оңтүстікке қарай 5 миль жерде, Монровиллдің бұрынғы орнында жерленген, жолдан ескерткіш көрінеді. 2014 жылдың 7 маусымында Уильям Б. Иде Adobe State Historic Park доценті Дэвид Фримен және Чико Калифорния қауымдастығының мүшелерінің көмегімен S. Dennis Holland, California Pioneer Heritage Foundation президенті және Калифорниядағы LDS тарихи орындарының істер жөніндегі директоры жаңа оба тастарын салтанатты түрде ашты.

Мұра

Уильям Б. Иде Адобе мемлекеттік тарихи паркі, Ред-Блафф қаласының жанында сақталған және қалпына келтірілген адобе үйі мен басқа ғимараттарды қамтиды, оның өмірін еске алады.