Кіріспе

Невада штатындағы көл, АҚШ. Квебек штатындағы көл.

Уолкер көлі – АҚШ-тың батыс Невада штатындағы Ұлы ойпатында орналасқан табиғи көл. Оның ұзындығы 17 шақырым (11 миль), ені 8 шақырым (5 миль). Солтүстік-батыс Минерал округінде, Вассук жотасының шығыс беткейінде, Рено қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 120 шақырым (75 миль) жерде жатыр. Көлді солтүстіктен Уолкер өзенімен сумен толықтырады, ал табиғи арнасы жоқ, су сіңу және булану арқылы ғана кетеді. Уолкер көлінің жанындағы қауымдастық оңтүстік-батыс жағалауында орналасқан. Солтүстік Пайут тілінде оның аты – Агай Пах, яғни «форель көлі». Уолкер көлі мен оның төңірегіндегі аумақ көптеген Солтүстік Пайут тайпалары үшін маңызды әлеуметтік және мәдени орталық болып табылады. Олардың ата-бабалары осы көлдің маңында қоныстанған және азық-түлік үшін көлдегі балық пен құстарға тәуелді болған. 20-ғасыр бойы Уолкер көлі туризм мен демалыс арқасында Минерал округі экономикасының жартысынан астамын (50%-дан астам) қамтамасыз етті. Балық аулау жарыстарынан бастап қайықтардың бәсекесіне дейін, су шаңғысынан бастап жыл сайынғы Қарға фестиваліне дейін, көл Минерал округі мен Уолкер өзенінің Пайут қауымдастықтары үшін маңызды орын болды. Бір ғасырдан астам уақыт бойы Уолкер өзенінің суаруға бұрылуы Уолкер көлін экологиялық дағдарысқа жеткізді. Су ағыны азайғандықтан және булану артып, көлдегі тұздың концентрациясы күрт өсті. Уолкер көлінде енді балық тіршілік ете алмайды. 1850 жылдан бері Уолкер көлінің көлемі 90%-ға, ал беттік ауданы 50%-дан астам азайды. Уолкер көлі – маңызды қалпына келтіру, қорғау жұмыстары мен сот процестерінің орталығы. «Уолкер ойпатының қалпына келтіру бағдарламасы» арқылы бұрынғы суару құқықтары сатып алынып, қоршаған ортаға пайдасы үшін сақталады. Бағдарлама 2019 жылы алғаш рет көлге су жеткізді және Уолкер көлін балық пен құс тіршілігін қолдайтын жағдайға келтіруді мақсат етеді. Минерал округі мен Уолкер өзенінің Пайут тайпасы Уолкер көлін және төменгі Уолкер өзенінің ағынын қорғау үшін сотқа жүгінді. Бұл күш-жігер Невадада мемлекеттік сенім доктринасын орнатты, бірақ сот ісі көлге су ағынын жақсартуға әлі көмектеспеді.

Қорғау жұмыстары

2002 жылы Desert Terminal Lakes Program бағдарламасы құрылғаннан бері Уокер көлі маңызды қалпына келтіру, қорғау және зерттеу жұмыстарының орталығы болды. Бағдарламаның алғашқы он жылдығында 100-ден астам рецензияланған ғылыми журнал мақалалары, презентациялар, плакаттар және зерттеу жобалары федералды қаржыландыру арқылы жүзеге асырылды. Алғашқы зерттеулерге сәйкес, сақтау мақсаттары 12 000 мг/л ТДС деңгейінің жергілікті балықтардың өмірін қолдап, көшпенді құстардың гүлденуіне жағдай жасауын көрсетеді. Бұл мақсатқа жету үшін Уокер көліне жыл сайын қосымша су ағыны қажет. 2009 жылы заң Walker Basin қалпына келтіру бағдарламасын құрды және Ұлттық балық және жабайы табиғат қорына бағдарламаға жауапкершілік пен билік берді. Walker Basin қалпына келтіру бағдарламасы Уокер көлін қалпына келтіріп, күтіп ұстап, бассейннің ауыл шаруашылығы, экологиялық және демалыс мүдделерін қорғайды. Бағдарлама Уокер бассейнінде су құқығын сатып алуға, бұрынғы фермаларды және ранчоларды жаңартуға, сондай-ақ бассейндегі су пайдалануды азайтуға дайын сатушылармен жұмыс істейді. 2012 жылы NFWF Уокер көліне су жеткізу үшін алғашқы өтінішін берді. Жеті жылдық сот процесінен кейін 2019 жылы Уокер көліне алғашқы су жеткізілді. 2022 жылға қарай бағдарлама жылына белгілі бір көлемде су құқығын сатып алды, бірақ ұзақ әкімшілік және құқықтық процестерге байланысты оның шамамен 25% ғана қорғалды. Бағдарлама 20-дан астам мәмілені аяқтады және жерді Мейсон аңғарының жабайы табиғат аймағына және Невада штатының парктеріне сыйлады. 2018 жылы Walker Basin Conservancy Невада штатына Уокер өзенінің шығыс жағалауының 32 шақырымын (20 миль) сыйға тартты, осылайша Уокер өзені мемлекеттік демалыс аймағы құрылды. Ұлттық балық және жабайы табиғат қоры көлдің пайдасына су құқығын сатып алып, суды көлге жеткізу үшін Невада штатының инженеріне өтініштер берді. 2016 жылы Flying M Ranch Ұлттық балық және жабайы табиғат қоры сатып алды. Сатып алу құны 19,4 миллион долларды құрады. Пичфорк және Рафтер 7 ранчоларымен бірге бұл мүлік жаңа мемлекеттік паркті құрайды.

Сот ісі

Уокер көлі – Уокер өзені пают тайпасының дәстүрлі мекені. Уокер өзені резервациясы 1874 жылы құрылды және оған егін шаруалығына арналған жерлер кірді. 1924 жылы Америка Құрама Штаттары, тайпаның сенімді сақтаушысы ретінде, Уокер өзенінің ағынына байланысты тайпаның қорғалған құқықтарының жоғарыдағы бұрылыстар арқылы бұзылып жатқаны туралы сотқа шағым түсірді. 1936 жылғы Уокер өзені жөніндегі шешім Калифорния және Невада штаттарындағы Уокер бассейніндегі су құқықтарын белгіледі. Шешімде көрсетілген құқықтар көп жылдар бойы Уокер өзенінің табиғи ағынынан асып түседі, ал шешім Уокер көліне ағын бойынша ешқандай құқық бермейді. 1994 жылы Минерал округі ағымдағы сот процесіне араласып, Уокер көліне ағынның қоғамдық мүддеге қызмет ететінін және Минерал округіне Уокер көліне жылдық ең аз ағын құқығын беру үшін шешімді қайта қарауды талап етті. 2013 жылы Невада округтік соты отырыс өткізу туралы өтінішті мақұлдады. 2018 жылы Тоғызыншы апелляциялық соты Невада Жоғарғы сотына бірнеше сұрақ жіберді, оның ішінде: [1] Алдын ала иемдену доктринасы бойынша бұрын шешілген және бекітілген құқықтарға қоғамдық сенім доктринасы қолданыла ма және егер қолданылатын болса, қандай деңгейде? және [2] Егер қоғамдық сенім доктринасы қолданылып, алдын ала иемдену доктринасы бойынша бекітілген құқықтарды қайта бөлуге рұқсат берілсе, мұндай шешілген немесе иеленген құқықтарды жою Невада Конституциясы бойынша әділ өтемақы төлеуді талап ететін "меншікке қол сұғу" болып табылады ма? Невада Жоғарғы соты штатта қоғамдық сенім міндеттемесі бар екенін және жүйедегі су құқықтарын қайта теңгеруге заңдық өкілеттігі жоқ екенін шешті. Бұл, бір жағынан, Неваданың сулары үшін қоғамдық сенім доктринасын мойындауда экологиялық қорғаушылардың жеңісі, екінші жағынан, Уокер көліне ағынды арттырудағы үлкен кері қадам ретінде қарастырылды. Көлдің түбі – мұз дәуірінде Неваданың солтүстік-батысының көп бөлігін жапқан ежелгі Лахотан көлінің қалдығы. Уокер көлінің ежелгі тарихын зерттеушілер Юкка тауының ядролық қалдықтарын сақтау зерттеуінің аясында аймақтың климаттық уақыт шкаласын анықтауға тырысты, бірақ бұл зерттеу көптеген түсініксіз сұрақтарды тудырды.

Көңіл көтеру және инфрақұрылым

Уокер-Лейк штатының демалыс аймағы, қазір Монумент-Бич деп белгілі, көлдің батыс жағасында орналасқан. Әлемдегі ең ірі оқ-дәрі қоймасы – Хоторн армиялық қоймасы көлдің оңтүстігіндегі аңғарды толтырады. АҚШ 95-ші тас жолы Уокер көлінің батыс жағалауымен өтеді.