Кіріспе

Пуэрто-Рико ақыны Алехандро Тапиа и Ривера (12 қараша 1826 – 19 шілде 1882) – Пуэрто-Рико ақыны, драматург, эссеші және жазушы. Тапиа Пуэрто-Рико әдебиетінің әкесі және Пуэрто-Рико әдебиетінің мәдени дамуына ең көп үлес қосқан адам деп есептеледі. Ол жазушылықпен қатар, құлдықтан азат етуші және әйелдер құқығын жақтаушы болған.

Алғашқы жылдар

Тапия Пуэрто-Риконың Сан-Хуан қаласында Испанияның Мурсия қаласынан келген Алехандро де Тапия мен Аресибодан келген Каталина де Ривера Санчестің отбасында дүниеге келді. Екеуі де испандық ақсүйектердің ұрпағы болған. Ол Олд-Сан-Хуандағы Луна көшесіндегі (Calle Luna) мектепте оқыған кезінде педагог Рафаэль Кордероның басшылығымен бастауыш білімін алды, ол оның өміріндегі алғашқы шабыт көзі болды. Сол жерде ол өмір бойы досы болған Хосе Джулиан Акостамен танысты. Акоста мен Роман Бальдориоти де Кастро Испания королевасы Изабелланың ұлы Альфонсоның тағына отыруына орай Madrid қаласында Пуэрто-Риконы ұсыну үшін таңдалды, ал үштік 1869 жылдың 6 маусымында Испанияға сапарлады. Тапия осы Испания сапарында досы Акостаға ілесіп, Испанияда Розарио Диас и Эспиаумен танысып, сол жылы үйленді. Жұбайлар Пуэрто-Рикоға оралып, сол жылы Понсе қаласында қоныстанды. Олардың қызы Каталина (Кэти) Тапиа Диаз 1874 жылдың 7 желтоқсанында Понседен, бірақ Сан-Хуанда тұратын Альберт Эдвард Лиге үйленді. Олардың Consuelo Lee Tapia есімді қызы болды, ол Хуан Антонио Коррехерге үйленді. Осылайша, Коррехер Тапияның күйеу баласы болды. Тапия Мемлекеттік департаментте жұмыс істеді. Бір испан армиясының артиллерия офицері Тапияның жаяу жолды оған беруден бас тартқандығына байланысты оны жекпе-жекке шақырды, ол бұл шақыруды қабылдады; нәтижесінде Тапия қолына қауапсыз жарақат алды және кейіннен Испанияға жер аударылды, ол онда әкесімен бірге біраз уақыт болды. Бұл оның 1870 жылы Понседе Пуэрто-Риконың алғашқы "Gabinete de Lectura" клубын құрғаннан кейін болды. "Gabinete de Lectura" клубы Понсе қалалық кітапханасының алдағы іргесі болды.

Өлім

1882 жылы 19 шілдеде Алехандро Тапиа и Ривера Пуэрто-Риконың Сан-Хуан қаласында, Пуэрто-Риколық Атенеода дәріс оқып жатқанда қайтыс болды.

Өлімнен кейінгі марапаттар

Оның есімі Пуэрто-Рикода мәңгі есте қалды. Тапианың есімімен мектептер мен авенюлер аталған. Ескі Сан-Хуандағы «Театро Тапиа» – аралдың ең басты драмалық сахнасы – да оның құрметіне аталған. 2008 жылдың шілде айында Пуэрто-Рико театр және кино ұлттық архивінің (Archivo Nacional de Teatro y Cine del Ateneo Puertorriqueño) бас директоры Роберто Рамос Переа Тапиа мен Ривераның өміріне арналған деректі фильм жоспарланып отырғанын хабарлады. Бұл фильм оның өмірін құрметтеуге арналған «Алехандро Тапиа мен Ривераны еске алу күндері» атты іс-шаралардың бір бөлігі болады.