Педро Альбису Кампос: Пуэрто-Рико тәуелсіздігі үшін күрескен саясаткер және адвокат.

Кіріспе

Пуэрто-Риконың саяси қайраткері және тәуелсіздік қорғаушысы Педро Альбису Кампос (29 маусым 1893 жылы - 21 сәуір 1965 жылы) – Пуэрто-Риконың заңгері және саясаткері, Пуэрто-Рико тәуелсіздік қозғалысының жетекші тұлғасы. Ол 1930 жылдан өліміне дейін Пуэрто-Риконың Ұлттық партиясының президенті және өкілі болды. 1950 жылғы қазанда Пуэрто-Рикода АҚШ үкіметіне қарсы ұлтшыл көтерілістерді басқарды. Альбису Кампос Пуэрто-Риконың тәуелсіздігі үшін атқарған қызметі үшін әртүрлі уақытта жиырма алты жыл түрмеде отырды. Кампос 1921 жылы Гарвард заң мектебін заң класында ең жоғары орташа баллмен бітірді, бұл жетістік оған диплом беру салтанатында сөз сөйлеу құқығын берді. Алайда, оның африкалық тегіне деген жаугершілік профессорлардың Альбису Кампостың уақытында бітіруіне кедері келтіру үшін оның екі соңғы емтиханын кейінге қалдыруына себеп болды. Гарвард университетінде оқыған кезінде ол Ирландияның тәуелсіздік күресіне қатысты. Ол алты тілді білген полиглот еді. Ораторлық шеберлігімен танылғандықтан, оны "Эль-Маэстро" (Ұстаз) деп атады. 1924 жылы Альбису Кампос Пуэрто-Рико Ұлттық партиясына қосылып, вице-президенті болды. 1930 жылы партия президенті болып сайланды. 1950 жылы Пуэрто-Риконың бірнеше қаласында қарулы көтерілістерді жоспарлады. Содан кейін ол сотталды және түрмеге қамалды. Ол 1965 жылы, федералды түрмеден кешірім алып босатылғаннан кейін көп ұзамай, инсульттан қайтыс болды. Түрмедегі медициналық көмек көрсетуіне қатысты даулар туды. Альбису Кампос түрмеде адамдарға радиациялық тәжірибелер жасалғанын мәлімдеді.

Ерте өмір және білім

Ол 1893 жылдың 29 маусымында Пуэрто-Риконың Понсе қаласында Барио Мачуэло Абахо ауданында, африкалық текті үй шаруасымен айналысатын Джулиана Кампостың отбасында дүниеге келді. Оның туған күніне қатысты ұзаққа созылған пікір таластары мен шатасулар орын алды. Ресми құжаттарда 1891 жылдың 12 қыркүйегі көрсетілген, ал Альбису Кампос өзінің нақты туған күні 1893 жылдың 29 маусымы екенін мәлімдеді. Оның әкесі, Алехандро Альбису Ромеро, "Эль Вискаино" деген атпен танымал баск саудагері, уақытша Венесуэлада тұрған испан иммигранттарының отбасынан шыққан. Әкесі жас Педроны өзінің ұлы ретінде мойындамады және Джулиананы толығымен тастап кетіп, оларды кедейлікке ұшыратты. Джулиана психикалық денсаулығымен күресіп, жас Педроны өзенге алып барып, бірнеше рет оны өзімен бірге суға батыруға тырысты. Бақытына орай, ол достары мен туыстарының араласуы арқасында бірнеше рет құтқарылды, бірақ соңында анасы Понседегі португал өзенінде суға батып, қайтадан көрінбеді. Осыдан кейін Педро Альбису Кампосты анасының әпкесі Роза Кампос тәрбиеледі. Білімді отбасынан шыққан Альбису, танза композиторы Хуан Морел Кампостың сіңілі баласы және пуэрторикалық педагог, доктор Карлос Альбису Миранданың туысы болды. Әкесі Гарвард университетіне оқуға түскенге дейін оны мойындамады. Альбису Кампос "қаланың ақ нәсілді элитасы үшін арналған мемлекеттік мектеп" – Понсе орта мектебін бітірді. Альбису Кампос 1919 жылы бірінші лейтенант шенімен армиядан құрметпен босатылды. Алайда, АҚШ әскерінде болған кезінде кездескен расизм АҚШ пен Пуэрто-Рико арасындағы қарым-қатынастарға деген көзқарасын өзгертті және ол Пуэрто-Риконың тәуелсіздігі үшін күрестің жетекшісіне айналды. 1919 жылы Альбису Гарвард университетінде оқуын жалғастырып, Гарвард Космополиттік клубының президенті болып сайланды. Ол шетелдік студенттермен және әлемдік көшбасшылармен, мысалы, Үндістанның ұлтшыл көшбасшысы Субхас Чандра Бозбен және индуист ақыны Рабиндранат Тагормен кездесті. Ол Үндістанның тәуелсіздігіне қызығушылық танытып, Бостонда Ирландияның тәуелсіздігі үшін бірнеше орталықтар құруға көмектесті. Осы жұмыстың нәтижесінде Альбису Кампос Ирландияның көшбасшысы Эмон де Валерамен танысып, кейіннен Ирландия еркін мемлекетінің конституциясын әзірлеуде кеңесші болды. Альбису 1921 жылы Гарвард заң мектебін бітірді, сонымен бірге Гарвард колледжінде әдебиет, философия, химиялық инженерия және әскери ғылымдарды оқыды. Ол алты заманауи және екі классикалық тілді – ағылшын, испан, француз, неміс, португал, итальян, латын және ежелгі грек тілдерін мүдірген. Заң факультетін бітіргеннен кейін Альбису Кампосқа беделді лауазымдар ұсынылды, оның ішінде АҚШ Жоғарғы Сотының кеңсесінде стажерлік, АҚШ Мемлекеттік департаментінде дипломатиялық қызмет, АҚШ ауыл шаруашылығы синдикатының Кариб айманы бойынша вице-президенті және Пуэрто-Рико университетіндегі штаттан тыс профессорлық қызмет. 1921 жылдың 23 маусымында Гарвард заң мектебін бітіргеннен кейін Альбису Пуэрто-Рикоға оралды, бірақ заңгерлік дипломын алмады. Ол өзінің бір профессорынан нәсілдік дискриминацияға ұшырады. Профессор Альбису Кампостың үшінші курсқа арналған емтихандарын, Дәлелдемелер және Корпорациялар пәндері бойынша кешіктірді. Альбису заң факультетіндегі барлық студенттер арасында ең жоғары орташа баллмен бітіруге дайын тұрды. Сондықтан ол бітіру салтанатында сөз сөйлеуге тағайындалған. Оның профессоры емтихандарды кешіктірді, осылайша оның жұмысын аяқтауына мүмкіндік бермеді және пуэрторикалық заңгердің сөз сөйлеуіне кедергі келтірді. Альбису Кампос АҚШ-ты тастап, Пуэрто-Рикода қажетті екі емтиханды тапсырып, 1922 жылдың маусым айында заңгерлік дипломын пошта арқылы алды. Ол заңгерлік емтиханды тапсырып, 1924 жылдың 11 ақпанында Пуэрто-Рикода заңгерлік практика құқығын алды.

He was born in a sector of Barrio Machuelo Abajo in Ponce, Puerto Rico to Juliana Campos, a domestic worker of African ancestry, on June 29, 1893. There has been a long debate and confusion over his birthday. Official documents say it was September 12, 1891 while Albizu Campos has stated that his real birthday is June 29, 1893. His father Alejandro Albizu Romero, known as "El Vizcaíno," was a Basque merchant, from a family of Spanish immigrants who had temporarily resided in Venezuela His father never recognized young Pedro as his son and totally abandoned Juliana, leaving them in poverty. Juliana, started to struggle with her mental health, taking a young Pedro to the river and attempting to drown him with her on various occasions. Luckily, he was saved many times by friends and family but eventually his mother drowned herself on the Portuguese river in Ponce, never to be seen again. From there Pedro Albizu Campos would be raised by his maternal aunt, Rosa Campos. From an educated family, Albizu was the nephew of the danza composer Juan Morel Campos, and cousin of Puerto Rican educator Dr. Carlos Albizu Miranda. His father did not acknowledge him until he was at Harvard University. Albizu Campos graduated from Ponce High School, a "public school for the city's white elite." Albizu Campos was honorably discharged from the Army in 1919, with the rank of First Lieutenant. However, his exposure to racism during his time in the U. S. military altered his perspective on U. S. Puerto Rico relations, and he became the leading advocate for Puerto Rican independence. In 1919, Albizu returned to his studies at Harvard University, where he was elected president of the Harvard Cosmopolitan Club. He met with foreign students and world leaders, such as Subhas Chandra Bose, the Indian Nationalist leader, and the Hindu poet Rabindranath Tagore. He became interested in the cause of Indian independence and also helped to establish several centers in Boston for Irish independence. Through this work, Albizu Campos met the Irish leader Éamon de Valera and later became a consultant in the drafting of the constitution of the Irish Free State. Albizu graduated from Harvard Law School in 1921 while simultaneously studying literature, philosophy, Chemical Engineering, and Military Science at Harvard College. He was fluent in six modern and two classical languages: English, Spanish, French, German, Portuguese, Italian, Latin, and ancient Greek. Upon graduation from law school, Albizu Campos was recruited for prestigious positions, including a law clerkship to the U. S. Supreme Court, a diplomatic post with the U. S. State Department, the regional vice presidency (Caribbean region) of a U. S. agricultural syndicate, and a tenured faculty appointment to the University of Puerto Rico. On June 23, 1921, after graduating from Harvard Law School, Albizu returned to Puerto Rico—but without his law diploma. He had been the victim of racial discrimination by one of his professors. He delayed Albizu Campos' third year final exams for courses in Evidence and Corporations. Albizu was about to graduate with the highest grade point average in his entire law school class. As such, he was scheduled to give the valedictory speech during the graduation ceremonies. His professor delayed his exams so that he could not complete his work, and avoided the "embarrassment" of a Puerto Rican law valedictorian. Albizu Campos left the United States, took and passed the required two exams in Puerto Rico, and in June 1922 received his law degree by mail. He passed the bar exam and was admitted to the bar in Puerto Rico on February 11, 1924.

Неке

1922 жылы Альбизу Гарвард университетінде танысқан перуандық биохимик, доктор Лора Менесеске үйленді. Олардың Педро, Лора, Роза Эмилия және Гектор есімді төрт баласы болды.

Тарихи контекст

Испан империясының колониялық үстемдігімен шамамен төрт жүз жыл өткен соң, Пуэрто-Рико 1898 жылы «Carta de Autonomía» (Автономия хартасы) арқылы колониялық автономиясын алды. Бұл Автономия хартасына Испания Премьер-министрі Пракседес Матео Сагаста қол қойды және Испания Кортесі ратификациялады. Дегенмен, бірнеше ай өткен соң АҚШ, испан-американ соғысын аяқтаған Париж шартының аясында аралды өзіне қаратып алды. Жылдар бойы осы қадамға қарсы болған адамдар Пуэрто-Рико Ұлттық партиясына бірікті. Олардың пікірінше, халықаралық құқық тұрғысынан Париж шарты испандықтарға енді олардың меншігінде болмаған нәрсені АҚШ-қа «сыйлауға» құқық бермейді. Пуэрто-Рикодан кеткеннен кейін бірнеше жыл өткен соң, 1913 жылы аралдың алғашқы азаматтық губернаторы Чарльз Герберт Аллен әлемдегі ең ірі компания саналатын «American Sugar Refining Company» компаниясының президенті болды. 1915 жылы ол жауапкершілігін азайту үшін отставкаға шықты, бірақ директорлар кеңесінде қалды.

Пуэрто-Рико ұлттық партиясының басшылығы

Ұлттық белсенділер шетел банктерінен, плантация иелерінен және АҚШ-тың отаршылдық үкімшілігінен тәуелсіздік алғысы келді. Сәйкесінше, олар Пуэрто-Рикода ұйымдасуды бастады. 1919 жылы Пуэрто-Риконың Одақ партиясының мүшесі Хосе Колл-и-Кучи өзінің ізбасарларын Сан-Хуан қаласында Пуэрто-Риконың Ұлттық қауымдастығын құруға алып, тәуелсіздік үшін жұмыс істеді. Олар Пуэрто-Риконың патриоты Рамон Эметерио Бетансестің мәйітін Парижден (Франция) елге қайтаруға заңдық рұқсат алды. 1920 жылдары аралда тағы екі тәуелсіздік жақтаушы ұйым құрылды: Ұлттық жастар және Пуэрто-Риконың Тәуелсіздік қауымдастығы. Тәуелсіздік қауымдастығын 1920 жылы Хосе С. Алегриа, Эухенио Фонт Суарес және Леопольдо Фигероа құрды. 1922 жылдың 17 қыркүйегінде бұл үш саяси ұйым бірігіп, Пуэрто-Рико Ұлттық партиясын құрды. Колл-и-Кучи президент, ал Хосе С. Алегриа (Рикардо Алегрианың әкесі) вице-президент болып сайланды. 1924 жылы Педро Альбису Кампос Пуэрто-Рико Ұлттық партиясына қосылып, вице-президент болып сайланды. 1927 жылы Альбису Кампос Санто-Доминго, Гаити, Куба, Мексика, Панама, Перу және Венесуэлаға сапар шегіп, Пуэрто-Риконың тәуелсіздік қозғалысына қолдау іздеді. 1930 жылы Альбису мен Партия президенті Хосе Колл-и-Кучи партияны қалай басқару керектігі туралы пікір келіспеді. Альбису Кампос Колл-и-Кучидің жаумен бауырластық қарым-қатынасын дұрыс көрмеді. Осының салдарынан Колл-и-Кучи партиядан шығып, өзінің жақтастарымен бірге Одақ партиясына қайта оралды. 1930 жылдың 11 мамырында Альбису Кампос Пуэрто-Рико Ұлттық партиясының президенті болып сайланды. Ол Пуэрто-Рикодағы Виэкес аралында алғашқы Әйелдер Ұлттық комитетін құрды. Партия президенті болып сайланғаннан кейін Альбису былай деді: "Мен ешқашан сандарға сенген емеспін. Тәуелсіздікке ұлтшылдық идеясына толығымен берілгендердің құлшынысы арқылы қол жеткізіледі". "La Patria es valor y sacrificio" (Отан – ерлік пен құрбандық) ұранымен ұлттық құндылықтарды нығайтудың жаңа науқаны жүргізілді. Альбису Кампостың құрбандыққа деген көзқарасы оның католик дінімен байланысты болды.

Nationalist activists wanted independence from foreign banks, absentee plantation owners, and United States colonial rule. Accordingly, they started organizing in Puerto Rico. In 1919, José Coll y Cuchí, a member of the Union Party of Puerto Rico, took followers with him to form the Nationalist Association of Puerto Rico in San Juan, to work for independence. They gained legislative approval to repatriate the remains of Ramón Emeterio Betances, the Puerto Rican patriot, from Paris, France. By the 1920s, two other pro independence organizations had formed on the Island: the Nationalist Youth and the Independence Association of Puerto Rico. The Independence Association was founded by José S. Alegría, Eugenio Font Suárez and Leopoldo Figueroa in 1920. On September 17, 1922, these three political organizations joined forces and formed the Puerto Rican Nationalist Party. Coll y Cuchi was elected president and José S. Alegría (father of Ricardo Alegría) vice president. In 1924, Pedro Albizu Campos joined the Puerto Rican Nationalist Party and was elected vice president. In 1927, Albizu Campos traveled to Santo Domingo, Haiti, Cuba, Mexico, Panama, Peru, and Venezuela, seeking support among other Latin Americans for the Puerto Rican Independence movement. In 1930, Albizu and José Coll y Cuchí, president of the Party, disagreed on how the party should be run. Albizu Campos did not like what he considered to be Coll y Cuchí's attitude of fraternal solidarity with the enemy. As a result, Coll y Cuchí left the party and, with some of his followers, returned to the Union Party. On May 11, 1930, Albizu Campos was elected president of the Puerto Rican Nationalist Party. He formed the first Women's Nationalist Committee, in the island municipality of Vieques, Puerto Rico. After being elected party president, Albizu declared: "I never believed in numbers. Independence will instead be achieved by the intensity of those that devote themselves totally to the Nationalist ideal." Under the slogan, "La Patria es valor y sacrificio" (The Homeland is valor and sacrifice), a new campaign of national affirmation was carried out. Albizu Campos' vision of sacrifice was integrated with his Catholic faith.

Бірінші тұтқындалу

Осы оқиғалардан кейін, 1936 жылдың 3 сәуірінде федералдық қазылар алқасы Альбису Кампосқа, Хуан Антонио Коррехерге, Луис Ф. Веласкеске, Клементе Сото Велезге және кадеттердің келесі мүшелеріне қарсы айыптама тағып, сотқа берді: Эразмо Веласкес, Хулио Х. Веласкес, Рафаэль Ортис Пачеко, Хуан Галлардо Сантьяго және Пабло Росадо Ортис. Оларға бүлік қоздыру және бүлікшіл қызметті тыйымдайтын федералдық заңдарды бұзу айыбы қойылды. Ұлтшылдардың «Пуэрто-Риконы азат ету армиясы» деп аталатын кадеттерді құруы мен ұйымдастыруына негізделіп, прокуратура айыптамаларының бір бөлігін дәлелдеді. Прокурорлар кадеттерге үйретілген әскери тактиканың мақсаты – АҚШ үкіметін құлату екенін мәлімдеді. Жеті пуэрто-риколық және бес американдықтан құралған қазылар алқасы бірауыздан келісе алмады, 7 дауыспен 5-ке қарсы болып, айыпталушыларды ақтауға дауыс берді. Қазылар алқасы бір шешімге келмегендіктен, судья Роберт Купер қайта сот отырысын ашуға рұқсат берді. Екінші қазылар алқасы он американдық және екі пуэрто-риколықтан тұрды. Сот аяқталғаннан кейін, бұл қазылар алқасы айыпталушыларды кінәлі деп тапты. 1937 жылы, жас Гилберто Консепсьон де Грасияны қоса алған заңгерлер тобы, істі апелляцияға берді, бірақ апелляциялық юрисдикцияны жүзеге асыратын АҚШ-тың 1-ші апелляциялық соты үкімді күшінде қалдырды. Альбису Кампос және басқа ұлтшыл көшбасшылары Атлантадағы федералдық түрмеге жіберілді. 1939 жылы АҚШ конгрессмені Вито Маркантонио бұл сот процесін «жасалма айыптама» және «американдық құқық тарихындағы қара беттердің бірі» деп сынап, қатты айыптады. «Пуэрто-Рикодағы бес жылдық тирандық» атты сөйлеген сөзінде конгрессмен Маркантонио Альбисудың қазылар алқасы прокурор Сесил Снайдердің таңдауымен құрылғандықтан, әділетсіздікке ұшырағанын айтты. Маркантонионың сөзіне қарағанда, қазылар алқасы «айыпталушыларға деген көңілінің тоқтығын және жеккөрушілігін жасырған» адамдардан тұрған. Ол Снайдерге «Әділет министрлігі оны айыптауға қол жеткізгенше оны қолдайтынын» айтқан. 1943 жылы Альбису Кампос ауыр сырқатқа шалдығып, Нью-Йорктегі Колумбус ауруханасына жатқызылды. Ол жаза мерзімінің соңына дейін сонда болды. 1947 жылы, он бір жыл түрмеде отырғаннан кейін Альбису босатылып, Пуэрто-Рикоға оралды. Біраз уақыттан кейін ол Пуэрто-Риконы АҚШ-тың «доминионына» айналдыру жоспарына қарсы қарулы күреске дайындала бастады.

After these events, on April 3, 1936, a federal grand jury submitted an indictment against Albizu Campos, Juan Antonio Corretjer, Luis F. Velázquez, Clemente Soto Vélez and the following members of the cadets: Erasmo Velázquez, Julio H. Velázquez, Rafael Ortiz Pacheco, Juan Gallardo Santiago, and Pablo Rosado Ortiz. They were charged with sedition and other violations of federal law proscribing subversive activities. The prosecution based some of its charges on the Nationalists' creation and organization of the Cadets, which the government referred to as the "Liberating Army of Puerto Rico". The prosecutors said that the military tactics which the cadets were taught were for the purpose of overthrowing the Government of the United States. A jury of seven Puerto Ricans and five Americans was unable to reach a unanimous verdict, voting 7 to 5 for acquittal. Following the hung jury, Judge Robert A. Cooper permitted a retrial. The second jury was composed of ten Americans and two Puerto Ricans. Following trial, this jury concluded that the defendants were guilty. In 1937, a group of lawyers, including a young Gilberto Concepción de Gracia, appealed the case, but the 1st Circuit U. S. Court of Appeals, which held appellate jurisdiction, upheld the verdict. Albizu Campos and the other Nationalist leaders were sentenced to the Federal penitentiary in Atlanta. In 1939, United States Congressman Vito Marcantonio, strongly criticized the proceedings, calling the trial a "frame up" and "one of the blackest pages in the history of American jurisprudence." In his speech Five Years of Tyranny in Puerto Rico, Congressman Marcantonio said that Albizu's jury had been profoundly prejudiced since it had been hand picked by the prosecuting attorney Cecil Snyder. According to Marcantonio, the jury consisted of people " who had expressed publicly bias and hatred for the defendants." He said Snyder had been told that "the Department of Justice would back him until he did get a conviction." In 1943, Albizu Campos became seriously ill and had to be interned at the Columbus Hospital of New York. He stayed there until nearly the end of his sentence. In 1947, after eleven years of imprisonment, Albizu was released; he returned to Puerto Rico. Within a short period of time, he began preparing for an armed struggle against the United States' plan to turn Puerto Rico into a "commonwealth" of the United States.

"Шым" заңының қабылдануы

1948 жылы Пуэрто-Рико Сенаты 53-ші заңды қабылдады, ол «Ley de la Mordaza» (Gag Law) деп те аталады. Ол кезде Сенаттың орындығының басым бөлігін Partido Popular Democrático (Халықтық Демократиялық партия), немесе PPD мүшелері алып, палата төрағасы Луис Муньос Марин болды. Бұл заңға 1948 жылдың 10 маусымында АҚШ тағайындаған Пуэрто-Рико губернаторы Хесус Т. Пиньеро қол қойды. Заң АҚШ-та қабылданған антикоммунистік Смит заңына өте ұқсас болды. Заң бойынша Пуэрто-Рико туын кез келген жерде, тіпті өз үйінде де ұстауға немесе көрсетуге тыйым салынды. Бұл заң АҚШ үкіметіне қарсы немесе Пуэрто-Риконың тәуелсіздігін қолдайтын сөздерді шектеді және аралдық үкіметті парализдеу немесе жою мақсатындағы материалды басып шығаруға, жариялауға, сатуға немесе көрсетуге тыйым салды, сондай-ақ осындай жойқын мақсаттағы қоғамдарды, топтарды немесе жиналыстарды ұйымдастыруға тыйым салды. Заңды бұзды деп айыпталған және кінәлі деп танылған кез келген адам он жылға бас бостандығынан айырылуға, 10 000 АҚШ доллары көлемінде айыппұл төлеуге немесе екеуіне де үкім кесуге жазаланды. Доктор Леопольдо Фигероа, ол кезде Partido Estadista Puertorriqueño (Пуэрто-Риконың мемлекеттік партиясы) мүшесі және Пуэрто-Рико Өкілдер палатасының PPD емес жалғыз мүшесі, бұл заңға қарсы сөйлеп, оның репрессивті екенін және сөз бостандығын кепілдейтін АҚШ Конституциясының Бірінші түзетуін тікелей бұзатынын мәлімдеді. Фигероа Пуэрто-Рика азаматтарына АҚШ азаматтығы берілгендіктен, олардың конституциялық қорғау құқығына ие екенін атап өтті.

1950 жылдардағы көтерілістер және екінші тұтқындалу

Педро Альбису Кампос 1950 жылғы 30 қазанда Пуэрто-Риконың түрлі қалалары мен аудандарында АҚШ үкіметіне қарсы болған Пуэрто-Рико Ұлттық партиясының көтерілістерінен кейін тағы да түрмеге қамалды. Бұл көтерілістер 1950-ші жылдардағы Пуэрто-Рико Ұлттық партиясының көтерілістері деп белгілі болды. Көтерілістердің ең танымалдарының бірі – Бланка Каналес басшылығымен Пуэрто-Рико ұлтшылдары үш күнге дейін ұстаған Джейюя көтерілісі; «Утуадо қырқыны» деп аталған Утуадо көтерілісі; және Сан-Хуанға жасалған ұлтшылдардың шабуылы кезінде Пуэрто-Рико губернаторының резиденциясы – Ла Форталезаға жасалған шабуыл. 31 қазанда полиция қызметкерлері мен Ұлттық гвардия Сантурседегі Салон Борикуа шаштаразын қоршап алды. Олар дүкен ішінде ұлтшылдар тобы бар деп ойлап, атыс ашты. Дүкенде Альбису Кампостың жеке шаштаразы Видал Сантьяго Диас болды. Сантьяго Диас үш сағат бойы шабуылдаушыларға жалғыз өзі қарсы тұрып, бес рет оқ жараланды, соның бірі басына тиді. Атыстың бәрі радио арқылы «тікелей» эфирде берілді және бүкіл аралда естілді. Бір түндік уақыттың ішінде қырық полиция және Ұлттық гвардияның қарулы шабуылынан аман қалған шаштараз Сантьяго Диас Пуэрто-Рикода аңызға айналды. Көтеріліс кезінде Альбизу Ұлттық партияның ескі Сан-Хуандағы штаб-пәтерінде болды, ол сонымен қатар оның тұрақты мекені болды. Сол күні онымен Хуан Хосе Муньос Матос, Дорис Торресола Роура (Бланка Каналестің туысы және Гриселио Торресоланың қарындасы) және Кармен Мария Перес Роке серікке шықты. Ғимаратты полиция мен Ұлттық гвардия қоршап алды, олар ескертусіз қаруларын ашты. Атыс кезінде жараланған Дорис Торресола Муньос Матос пен Перес Роке арқылы атыс тоқтаған кезде сыртқа шығарылды. Педро Альбису Кампостың досы Альваро Ривера Уокер бір жолмен Ұлттық партиясының басшысына жетті. Ол Альбизу Кампоспен бірге келесі күнгі шабуылға дейін болды, оларға газбен шабуыл жасалды. Содан кейін Ривера Уокер бағанаға байлаған ақ сүлгіні көтеріп, бас иді. Барлық ұлтшылдар, Альбизудың өзі де тұтқындалды. 1950 жылғы 1 қарашада ұлтшылдар Оскар Колазо мен Гризелио Торрезола Вашингтондағы Блэр үйіне шабуыл жасады, онда президент Гарри С. Трумэн Ақ үй жөндеуден өтетін кезде тұрып жатқан еді. Президентке жасалған шабуыл кезінде Торрезола мен полиция офицері, жекелеген Лесли Коффельт қаза тапты. Осы кісі өлтіруге жасалған қастандық салдарынан Педро Альбису Кампосқа үйінде шабуыл жасалды. Полициямен болған атыс-шайқастан кейін Альбизу Кампос тұтқындалды және сексен жылға бас бостандығынан айырылды. Келесі бірнеше күн ішінде аралдың барлық жерінде тәуелсіздікті қолдаған 3000 адам тұтқындалды.

Pedro Albizu Campos was jailed again after the October 30, 1950 Nationalist revolts, known as the Puerto Rican Nationalist Party Revolts of the 1950s, in various Puerto Rican cities and towns against United States rule. Among the more notable of the revolts was the Jayuya uprising, where a group of Puerto Rican Nationalists, under the leadership of Blanca Canales, held the town of Jayuya for three days; the Utuado uprising which culminated in what is known as the "Utuado Massacre"; and the attack on La Fortaleza (the Puerto Rican governor's mansion) during the Nationalist attack of San Juan. On October 31, police officers and National Guardsmen surrounded Salón Boricua, a barbershop in Santurce. Believing that a group of Nationalists were inside the shop, they opened fire. The only person in the shop was Albizu Campos' personal barber, Vidal Santiago Díaz. Santiago Díaz fought alone against the attackers for three hours and received five bullet wounds, including one in the head. The entire gunfight was transmitted "live" via the radio airwaves, and was heard all over the island. Overnight Santiago Díaz, the barber who survived an armed attack by forty police and National Guardsmen, became a legend throughout Puerto Rico. During the revolt, Albizu was at the Nationalist Party's headquarters in Old San Juan, which also served as his residence. That day he was accompanied by Juan José Muñoz Matos, Doris Torresola Roura (cousin of Blanca Canales and sister of Griselio Torresola), and Carmen María Pérez Roque. The occupants of the building were surrounded by the police and the National Guard who, without warning, fired their weapons. Doris Torresola, who was shot and wounded, was carried out during a ceasefire by Muñoz Matos and Pérez Roque. Alvaro Rivera Walker, a friend of Pedro Albizu Campos, somehow made his way to the Nationalist leader. He stayed with Albizu Campos until the next day when they were attacked with gas. Rivera Walker then raised a white towel he attached to a pole and surrendered. All the Nationalists, including Albizu, were arrested. On November 1, 1950, Nationalists Oscar Collazo and Griselio Torresola attacked Blair House in Washington, D. C. where president Harry S. Truman was staying while the White House was being renovated. During the attack on the president, Torresola and a policeman, Private Leslie Coffelt, were killed. Because of this assassination attempt, Pedro Albizu Campos was immediately attacked at his home. After a shootout with the police, Albizu Campos was arrested and sentenced to eighty years in prison. Over the next few days, 3,000 independence supporters were arrested all over the island.

Лолита Леброн және үшінші тұтқындалу

Албису 1953 жылы сол кездегі губернатор Луис Муньос Мариннің кешіріміне ие болды, бірақ 1954 жылы АҚШ Капитолийінде болған оқ жарылысынан кейін кешірім бір жылдан соң қайтарып алынды. Оқиғаның себебі – Лолита Леброн басқаратын төрт Пуэрто-Рико ұлтшылының Вашингтондағы Капитолий ғимаратының галереясынан атыс ашуы болды.

Денсаулығы нашар болғанына қарамастан, Педро Альбису Кампос 1954 жылдың 1 наурызында Лолита Леброн, Рафаэль Канцель Миранда, Андрес Фигероа Кордеро және Ирвин Флорес Пуэрто-Рико туын жайып, 83-ші Конгресс мүшелеріне оқ атып, Пуэрто-Рико тәуелсіздігіне әлемдік назар аудару ниетімен ұсталды. Американдық ұлтшыл Рут Мэри Рейнольдс, Пуэрто-Риконың тәуелсіздігі үшін американдық лигасының көмегімен Альбису Кампосты және оқ жарылысына қатысқан төрт ұлтшылды қорғады.

Мұра

Педро Альбису Кампостың мұрасы оның жақтастары мен қарсыластары арасында талқыланып жүр. Лолита Леброн оны «Пуэрто-Риконың ең көреген басшысы» деп атады, ал ұлтшылдар оны «20 ғасырдағы аралдың ең ұлы патриоттарының бірі» деп санайды. Оның мұрасын сипаттаған әлеуметтанушы Хуан Мануэль Каррион: «Альбису әлі де [Пуэрто-Риконың] отаршылдық саяси тәртібінің негізіне күшті қарсылық тудырады» деп жазды. Оның ізбасарлары Альбисудың саяси және әскери әрекеттері Пуэрто-Рикодағы жағымды өзгерістерге, соның ішінде шаруалар мен жұмысшылардың еңбек жағдайларын жақсартуға, Пуэрто-Рико мен АҚШ арасындағы отаршылдық қарым-қатынастың дұрыс бағалануына және Вашингтондағы саяси элитаның осы отаршылдық қарым-қатынастың мәнін түсінуіне негіз салды деп мәлімдейді. Жақтастарының айтуынша, оның мұрасы – Пуэрто-Рико ұлтын құру жолындағы үлгілі құрбандық, отаршылдыққа қарсы күрестің мұрасы. Оның сыншылары оның «күреске түскен кедей және жұмысшы табын өз жанына тарта алмағанын және нақты шешімдер ұсынбағанын, сондықтан революцияны халыққа таратуға шамасы келмегенін» айтады. Грито де Ларес пен оның маңызды символдарын қайта жаңғырту Альбису Кампостың Пуэрто-Рико Ұлттық партиясының басшысы ретінде атқарған еңбегінің нәтижесі болды.

ФБР Альбизу Кампостың деректерін

2000-шы жылдары Ақпарат ашықтығы туралы заңға сәйкес жарияланған Федералды тергеу бюросының (ФБР) құжаттары, Сан-Хуандағы ФБР кеңсесінің Нью-Йорк, Чикаго және басқа қалалардағы ФБР кеңселермен бірлесіп, Альбисуді және оған байланысы бар пуэрторикалықтарды ондаған жылдар бойы бақылап отырғанын көрсетті. Бұл құжаттарды интернеттен қарауға болады, соның ішінде кейбір құжаттар 1965 жылға дейінгі кезеңге қатысты.

Құрметтер

Альбису Кампос туралы жүздеген кітаптар мен сансыз мақалалар жазылған. Ол сондай-ақ АҚШ-та және Пуэрто-Рикода көптеген тәсілдермен құрметке ие болды: Чикагодағы баламалы орта мектеп доктор Педро Альбису Кампос атымен аталады. Ньюарктегі «Дон Педро үйі» оның есімімен аталған. Нью-Йорктегі Кампос Плаза қоғамдық орталығы және Манхэттендегі тұрғын үй жобасы оның құрметіне аталған. Нью-Йорктегі Харлемдегі 161-ші мемлекеттік мектеп оның есімімен аталады. Пуэрто-Рикодағы көптеген муниципалитеттерде оның есімімен аталған көшелер бар. Понседе Педро Альбису Кампос саябағы мен оның есімін сақтайтын толық мөлшердегі мүсін орнатылған. Әр жылғы 12 қыркүйекте оның туған күнін тойлағанда, оның Пуэрто-Рикоға қосқан үлесі осы саябақта еске алынады. Салинаста «Плаза Монументо Дон Педро Альбису Кампос» алаңы мен оның есіміне арналған 9 футтық мүсін бар. Ол 2013 жылдың 11 қаңтарында, Пуэрто-Риконың тәуелсіздігі үшін күрескен тағы бір пуэрторикалық Эухенио Мария де Хостостың туған күнінде ашылды. Пуэрто-Риколық ой-сананың ерекшелігі ретінде, алаңдағы ескерткіш Альбису Кампостың саяси идеологиясына қарсы тұрған муниципалдық билік тарапынан орнатылып, салтанатты түрде ашылды. 1993 жылы Чикагоның кеңесшісі Билли Окасио Хумбольдт паркіне Альбису Кампостың мүсінін қоюды қолдап, оны Патрик Генри, Шеф Крейзи Хорс, Джон Браун, Фредерик Дуглас және В.Е.Б. Дю Буа сияқты американдық көшбасшылармен теңестірді.