Кіріспе

Пуэрто-Риконың ұлттық жарымәскери ұйымы Fuerzas Armadas de Liberación Nacional (ағылш. Ұлттық азаттық қарулы күштері, FALN) – Пуэрто-Риконың тәуелсіздігі үшін тікелей әрекеттер арқылы күш қолданған құпия жарымәскери ұйымы болды. 1974-1983 жылдар аралығында АҚШ-та 130-дан астам бомбалық шабуылдар жасады, соның ішінде 1975 жылы Нью-Йорктегі Фраунс тавернасында болған шабуылда төрт адам қаза тапты. FALN – Борикуа Халық Армиясының ізашары саналды. Ұйымның бірнеше мүшесі бүлік тудыруға, тонауға, сондай-ақ қару-жарақ және жарылғыш заттар заңсыз қолдануға қатысқандары үшін тұтқындалып, сотталды. 1999 жылдың 11 тамызында АҚШ президенті Билл Клинтон сотталған 16 жауынгерге зорлық-зомбылықтан бас тартқан жағдайда кешірім жасау туралы ұсыныс жасады. Бұл шешім АҚШ прокурорының кеңсесі, ФБР және АҚШ Конгресі сияқты тараптардан Клинтон әкімшілігіне сын тудырды.

Философия

Бұл топ 1970 жылдардағы марксистік-лениндік жауынгерлік ұйым болды, ол Пуэрто-Риконы социалистік коммунистік үкімет нысанына өзгерту үшін күресті.

Тарих

Ұлттық азаттық күштері 1960-шы жылдары құрылды. Бұл сол онжылдықта құрылған бірнеше ұйымның бірі болды, ол "АҚШ-тың отаршылдық күштері" деп сипатталған АҚШ үкіметіне қарсы "жасырын қарулы күрес" жүргізуді мақсат етті. Бұл топ Пуэрто-Рико тәуелсіздік қозғалысының мүшелеріне қарсы ФБР тарапынан ондаған жылдар бойы қудалаудан кейін, оның ішінде заңсыз түрде қамауға алулар мен кісі өлтіру әрекеттерінен соң құрылды. Он алты адамның ешқайсысы бомбалауға қатысқан немесе екінші адамға зиян келтірген қылмыс жасағаны үшін сотталған жоқ, ал барлық он алтысы он тоғыз жыл немесе одан да ұзақ мерзімге түрмеге жабылды, бұл Ақ үйдің мәлімдемесіне сәйкес, мұндай қылмыстар үшін берілетін жазадан әдетте ұзақ болды. Президент Клинтон 10 Нобель сыйлығының лауреаттары, президент Джимми Картер, Нью-Йорк архиепискобы және Пуэрто-Рико архиепискобының өтініші бойынша кешірім жасады, бірақ бұл тұтқындардың зорлықтан бас тарту шартына байланысты болды. АҚШ прокуратурасы, ФБР және Федералдық түрме бюросы бұл шешімге қарсы шықты, сондай-ақ FALN террористік әрекеттерінің бұрынғы құрбандары, полиция ұйымдары және Конгресс мүшелері сынға алды. Хиллари Клинтон сенаторлық науқанында да бұл кешірімді сынға алды, бірақ ол бұрын қолдау көрсеткен болатын. FALN тұтқыны Оскар Лопес Ривера 1999 жылғы Клинтонның кешірімін қабылдамады. АҚШ президенті Барак Обама кейіннен оның жазасын жеңілдетті, және Лопес Ривера 36 жыл түрмеде отырғаннан кейін 2017 жылдың мамырында босатылды. Ол FALN мүшелерінің ішінде ең ұзақ уақыт түрмеде отырған адам болды.

Үлкен оқиғалар

1974 26 10 қазанның 26-сы, 1974 ж. Нью-Йорк қаласы (NYC) FALN Манхэттенде 5 бомба жарылды. 1977 6 4 4 маусым, 1977 ж. FALN Чикагодағы Кук округі ғимаратының бесінші қабатында бомба жарылды. Жарылыс әкімшілік міндетін уақытша атқарушы Майкл Биландич пен Кук округі комиссарлары төрағасы Джордж Данннің кеңселерiнiң жанында болды. Бұл сенбі күні болғандықтан екі кеңседе де адам жоқ еді. Төртінші қабатта 250 сайлау комиссиясы мүшесі отырғанмен, ешкімге зиян келтірілмеді. 1977 3 15 1980 жылы 15 наурызда FALN қарулы топтары Чикагодағы Картер-Мондейл сайлау штабына және Нью-Йорктегі Джордж Буш сайлау штабына шабуыл жасады. FALN мүшелері қашып кеткенге дейін Чикагодағы жеті және Нью-Йорктегі он адам қолға түсіріліп, кеңселер қиратылды. Бірнеше күннен кейін Чикагодағы Картердің өкілдері FALN-нан қорқыту хаттары алды. 5 сәуірде FALN-ның 11 мүшесі Норт-Уэстерн университетінде бронетранспортты тонауға әрекеттенгені үшін тұтқындалды; үш мүше Картер-Мондейл сайлау штабына жасалған шабуылмен байланысты болды.